Đó là hàng loạt các điểm yếu của phần lớn các đơn vị nghệ thuật công lập trong bước chuyển mình dần từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường là một trong những nguyên nhân khiến các chương trình, đơn vị nghệ thuật này khó tiếp cận, thu hút được công chúng.

Khách hàng “mù” thông tin

Ngày 20-4, Liên đoàn Xiếc Việt Nam cùng lúc công bố cả chục chương trình biểu diễn được đầu tư, dàn dựng công phu để phục vụ công chúng trong năm 2019 đồng thời lấy ý kiến đóng góp rộng rãi từ phía khách hàng là các doanh nghiệp, công ty truyền thông, đơn vị lữ hành.

Đây được cho là một trong những chuyển động cần thiết, thể hiện sự cầu thị nhằm thích ứng dần với cơ chế mới. Có một điều bất ngờ là hầu hết các công ty truyền thông, đơn vị lữ hành, doanh nghiệp, kể cả các cơ quan thông tấn báo chí cũng chưa hề biết thông tin về nhiều chương trình của đơn vị này trước đó.

Ngay cả các chương trình đã cận kề lịch diễn như gala Xiếc 3 miền lần 2 phục vụ dịp nghỉ lễ 30-4, 1-5 hay “Sống mãi với Điện Biên” kỷ niệm chiến thắng Điện Biên Phủ vào đầu tháng 5 cũng chưa đơn vị nào biết thông tin.

Nhiều chương trình nghệ thuật vẫn chưa thực sự tiếp cận được khán giả như kỳ vọng.

Giám đốc Công ty Du lịch Việt Trung, bà Lê Thị Hảo cho biết, thực tế hoạt động nhiều năm qua, bà nhận thấy không chỉ Liên đoàn Xiếc mà rất nhiều các đơn vị nghệ thuật công lập, công tác truyền thông chưa đáp ứng được yêu cầu, chưa sát sao với yêu cầu của đối tác. Phản hồi của các đối tác chưa được lắng nghe để điều chỉnh nên có nhiều khi họ thấy vướng cũng không muốn góp ý.

Nhiều đơn vị nghệ thuật hiện nay có trang web riêng nhưng thông tin sơ sài, đơn điệu, ít được cập nhật nên các công ty du lịch có muốn đưa khách đến cũng khó lòng có thông tin đầy đủ, chi tiết. Lẽ ra các chương trình của các đơn vị phải gửi đến các công ty để quảng bá từ rất sớm để giới thiệu với khách hàng.

Vì thiếu thông tin nên lâu nay, khi  khách hàng tham vấn về chất lượng, sự mới mẻ của chương trình, công ty có phần e ngại vì bản thân cũng không chắc chắn ở đó có gì hấp dẫn. Bà sợ lỡ nói tốt mà chương trình không hay, công ty sẽ mất uy tín. Trong khi đó, rất nhiều hoạt động của các đơn vị khác ở các mảng hoạt động khác thì tới tấp gửi về, vừa mới mẻ, vừa hấp dẫn, cụ thể, dễ giới thiệu.

Bà Hảo cũng cho hay, khán giả, đặc biệt là trẻ nhỏ vẫn rất thích xem biểu diễn xiếc nhưng nội dung cũng cần phù hợp hơn. Ví dụ xiếc đu bay rất khó, rất hấp dẫn với người lớn nhưng với trẻ con thì không. Trẻ không đủ kiên nhẫn để ngửa cổ nhìn nghệ sĩ tít trên cao, theo dõi từng động tác khó của nghệ sĩ. Trẻ thích xiếc thú, hoạt náo, ảo thuật.

Khi xây dựng chương trình, người làm nghề phải nắm bắt được nhu cầu của từng đối tượng khán giả để có nội dung, cách giới thiệu cho phù hợp và phải quảng bá liên tục đến đối tác. Khi quảng bá, nội dung mỗi chương trình gửi đến các đối tác cũng phải cụ thể về thời gian, tiết mục có gì nổi bật. Cách tổ chức các show diễn cũng cần khoa học hơn.

Từ trang trí mặt tiền điểm biểu diễn cho đến cách bố trí, hướng dẫn các đoàn vào xem phải nền nếp, trật tự, lịch sự hơn… Mỗi show biểu diễn, nhà hát phải có các không gian, hoạt động phụ trợ đi sát với nội dung. Ngay thông tin, hình ảnh quảng bá cũng phải có những điểm nhấn nổi bật để nhìn vào đấy là thấy ngay cái mới, cái hấp dấp của từng show trong từng thời điểm.

Ông Nguyễn Văn Thắng, Giám đốc điều hành Công ty Du lịch Đại Việt chia sẻ, thời gian gần đây, khi tranh thủ xem một vài tiết mục cùng đoàn khách do đơn vị đưa đến xem biểu diễn xiếc, ông thật sự rất ngạc nhiên.

Nhưng tiếc là những chương trình này, những người làm du lịch như ông đều “mù thông tin”. Mỗi khi khách có nhu cầu, ông thường nói nhân viên tìm tạm thông tin quảng cáo đâu đó ngoài đường hay trên mạng internet. Rất nhiều lần, thông tin nhân viên phản hồi lại rằng đấy là quảng cáo… từ năm trước.

Ông Nguyễn Văn Bình, Giám đốc Công ty Dược Á Âu thì cho rằng, lâu nay, các chương trình dù có hấp dẫn, đổi mới cũng mới đang nằm ở bên trong rạp. Nếu từ ngoài đường nhìn vào thì nhiều năm nay, xiếc không có gì mới.

Không gian trước rạp quá đơn điệu và cũ kỹ, khó thu hút sự chú ý, thậm chí còn gây nhàm chán. Trong khi đó, nhu cầu của khán giả, của các doanh nghiệp hiện nay với xiếc nói riêng, các show biểu diễn nghệ thuật nói chung không ít. Vì đây là phương tiện hiệu quả được nhiều doanh nghiệp sử dụng để tri ân khách hàng của mình nhiều năm nay…

Ì ạch chuyển mình

Thực tế, những vướng mắc trong hoạt động của Liên đoàn Xiếc Việt Nam không phải là cá biệt. Nói như chia sẻ của hầu hết các công ty du lịch, truyền thông, tổ chức sự kiện thì đây là sức ì lớn, đòi hỏi phải được khắc phục nếu các đơn vị công lập, nhất là các đơn vị nghệ thuật truyền thống chuyển hẳn sang cơ chế tự chủ, tổ chức hoạt động nghệ thuật biểu diễn theo đúng “chuẩn” hoạt động dịch vụ.

Nếu muốn tồn tại, phát triển, các đơn vị này không thể không thực sự cầu thị, lắng nghe, nắm bắt mong muốn và nỗ lực điều chỉnh, kịp thời đám ứng nhu cầu khán giả - khách hàng của mình.

Hoa Nguyễn