Cao Quân có sở thích đặc biệt: mê xem phim gián điệp, mê đọc tiểu thuyết trinh thám, rất nhiều thủ đoạn và kỹ xảo gián điệp đều thuộc lòng, có thể kể lại vanh vách. Vì thế, Cao Quân được các bạn cùng lớp mệnh danh là “gián điệp thiên tài”.

Sau khi tốt nghiệp đại học, Cao Quân ghi nguyện vọng về doanh nghiệp lớn công tác. Phía nhà trường giới thiệu cậu với Công ty Đán Đại. Tổng giám đốc vừa thấy Cao Quân có kiến thức sâu rộng, tỏ ra là một nhân tài nhiều mặt, đã tám chín phần mười hài lòng.

Minh họa của Lê Tiến Vượng.

Khi nghe giới thiệu nói rằng Cao Quân nghiên cứu sâu về công tác tình báo, có biệt danh là “gián điệp thiên tài”, Tổng giám đốc càng cảm thấy hứng thú, đập bàn nhận ngay lập tức.

Cao Quân hớn hở đến Công ty Đán Đại nhận công tác. Hôm ấy, Tổng giám đốc bèn tìm cậu bí mật bàn bạc, giao cho cậu một nhiệm vụ đặc thù, yêu cầu cậu thâm nhập vào Công ty Phi Vân thu nhập tình báo, để chiến thắng đối thủ cùng ngành lớn mạnh này trong cuộc cạnh tranh quyết liệt. Tổng giám đốc nói:

- Sau khi anh thâm nhập vào Công ty Phi Vân, vẫn làm việc ở Công ty Đán Đại chúng ta. Cho nên, tiền lương của công ty chúng ta vẫn trả như thường, mà tất nhiên còn cao hơn tiền công mà Công ty Phi Vân cấp cho anh. Ngoài ra, căn cứ vào mức độ quan trọng của tin tức tình báo, còn có khen thưởng thêm.

Cao Quân không có cách nào liên hệ trực tiếp với Công ty Phi Vân. Thế là, cậu vội trở lại trường, nói rằng công ty hối hận, không nhận cậu, yêu cầu phía nhà trường giới thiệu lại, còn điểm danh muốn đến Công ty Phi Vân. Với tinh thần có trách nhiệm đến cùng với sinh viên, nhà trường đành phải liên hệ với Công ty Phi Vân. Nghe người giới thiệu nói rằng Cao Quân có kiến thức sâu sắc về công tác tình báo có biệt hiệu “gián điệp thiên tài”, Chủ tịch Hội đồng quản trị của công ty này rất mừng, đồng ý nhận ngay.

Cao Quân vui mừng đến Công ty Phi Vân nhận công tác. Hôm ấy, Chủ tịch Hội đồng quản trị gặp cậu bí mật bàn bạc, giao cho cậu một nhiệm vụ đặc thù, yêu cầu cậu thâm nhập vào Công ty Đán Đại, thu thập tin tác, để đánh sập đối thủ cùng ngành lớn mạnh này trong cuộc cạnh tranh quyết liệt. Trời ơi! Thế này thì phải làm thế nào đây? “Gián điệp thiên tài” tiến thoái lưỡng nan, hai đơn vị đều nhận rồi, mà không thể đi làm, thậm chí cậu thấy không còn mặt mũi nào trở lại gặp lãnh đạo hai bên.

Cao Quân đành phải muối mặt nói với lãnh đạo Công ty Phi Vân, mình không có cách nào thâm nhập Công ty Đán Đại, yêu cầu sắp xếp công việc khác. Chủ tịch Hội đồng quản trị lập tức tỏ ra thất vọng, phê phán cậu:

- Thiên tài gián điệp cái gì, thật hữu danh vô thực!

Đồng thời không chấp nhận bố trí công việc khác.

Cậu đành phải vác mặt về Công ty Đán Đại xin xỏ lãnh đạo, nói rằng mình không có cách nào vào được Công ty Phi Vân, muốn được sắp xếp công việc khác. Tổng giám đốc nổi xung lên, cứ như có cảm giác bị lừa dối, kiên quyết không chịu bố trí công việc khác cho Cao Quân.

Ở vào bước đường cùng, Cao Quân đành phải nói rõ nguyên nhân chân thực mà mình không thể nào vào làm việc ở Công ty Phi Vân được. Nghe vậy, Tổng giám đốc công ty thở dài thườn thượt! Liên tưởng đến việc Cao Quân đã từng nói: “Nếu không vào được Công ty Phi Vân, yêu cầu trở về Công ty Đán Đại phân công công tác khác”, Tổng giám đốc bỗng hiểu ra: Rõ ràng Cao Quân đang chấp hành mệnh lệnh của Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Phi Vân, mình xuýt nữa bị ngấm ngầm thanh toán.

Tổng giám đốc lập tức ra quyết định, buộc Cao Quân thôi việc, triệu tập hội nghị, căn dặn cấp dưới: “Không ai được quan hệ gì với Cao Quân, để đề phòng bị hắn đánh cắp tin tức tình báo!”.

Cao Quân lủi thủi trở lại Công ty Phi Vân, xin lãnh đạo nể tình, buộc phải nói rõ nguyên nhân chân thật không có cách nào thâm nhập được Công ty Đán Đại. Được biết Cao Quân vốn là một gián điệp do Công ty Đán Đại gài vào công ty mình, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Phi Vân giật mình, đổ mồ hôi lạnh toát người! Không có lý do nào giữ Cao Quân ở lại sử dụng, lập tức tuyên bố không nhận Cao Quân nữa.

Cao Quân tiu nghỉu trở về trường xin giới thiệu với nơi khác. Nhưng tin Cao Quân bị hai Công ty Đán Đại và Phi Vân đuổi việc vì là một  “điệp viên” đã không cánh mà bay. Những đơn vị biết tin này đều không dám mạo hiểm nhận cậu vào làm việc.

Cao Quân kể lể nỗi đau đầu của mình với Giáo sư Gia Cát. Trầm ngâm chốc lát, Giáo sư Gia Cát nói:

- Cao Quân! Em đã chú ý đến điều này chưa? Người gián điệp thực sự, thì mọi người thực sự không biết người ấy là gián điệp, tiếng tăm của người ấy chỉ có được sau khi thành công. Còn em thì sao? Tiếng tăm lại đến trước khi thành công, đó chính là nguồn gốc đau đầu của em đấy!

Vũ Phong Tạo (dịch)