Không theo cách cũ

Bến Tre có hơn 70.000 ha, lớn nhất vùng ĐBSCL. Từ lá dừa, đến rễ, cơm dừa, nước dừa đều có giá trị kinh tế. Bến Tre, hiện có 2 doanh nghiệp nhập công nghệ hiện đại từ các nước tiên tiến chế biến nước dừa đóng lon xuất khẩu và chế biến cơm dừa thành tinh dầu.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre Nguyễn Hữu Lập kể, trong khi trái dừa xiêm nước rất ngon nhưng bán chỉ khoảng 6.000đ/trái. Nhưng qua công nghệ chế biến thành nước dừa tươi đóng hộp thì được bán với giá 25.000đ/hộp. Cá hay các loại thuỷ sản là tài nguyên phong phú của vùng ĐBSCL. Nếu chúng ta có công nghệ chế biến sẽ tạo ra giá trị gia tăng rất lớn và có nhiều sản phẩm phong phú hơn trong tương lai. 

Bà Vũ Kim Hạnh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và Hỗ trợ doanh nghiệp (BSA) cho biết, bà từng uống 1 hộp nước dừa tươi đóng hộp bán tại Sân bay Nội Bài với giá 25.000đ/hộp. Điều này cho thấy, công nghệ có vai trò tiên quyết trong việc tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Hôm về An Giang, chúng tôi gặp “nông dân” Nguyễn Phước Lê Bình (36 tuổi, quê Cần Thơ). Anh Bình kể, hơn một năm ấp ủ, từ tháng 4-2017, anh đã thực hiện mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng tại phường Mỹ Hoà, TP Long Xuyên (An Giang), trên diện tích 1.000m² đất với hơn 3.000 gốc dưa lưới. Sau 3 tháng, vườn dưa cho thu hoạch đạt sản lượng đạt từ 3 - 4,2 tấn/vụ. 

Vụ đầu thu hoạch, trừ hết chi phí còn lợi nhuận khoảng 45 triệu đồng. Nhà vườn có thể thu hồi lại vốn đầu tư từ 15 - 18 tháng (5-6 vụ), nhà màng sử dụng được trong khoảng 5 năm. Hiện anh Bình đã mở rộng mô hình trồng dưa lưới tại An Giang, Sóc Trăng và Cần Thơ, triển khai khu sản xuất vệ tinh cung cấp cho các tỉnh, giảm thiểu chi phí vận chuyển. 

Đồng thời, kết nối với các tổ liên kết hợp tác sản xuất và duy trì ổn định chuỗi cung ứng tiêu thụ sản phẩm đến từng hộ gia đình, cửa hàng trái cây tiện ích, nhà hàng, khách sạn qua hệ thống phân phối của Công ty TNHH MTV Nha Đam Xanh (Cần Thơ).

Xuất phát từ khó khăn trong việc tưới tiêu vườn quýt của gia đình, nông dân Nguyễn Phú Thạnh (ngụ xã Vĩnh Thới, huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp) đã sáng chế thành công hệ thống tươi cây bằng điện thoại đi động vô cùng độc đáo. Nói về hiệu quả của hệ thống tưới nước điều khiển bằng điện thoại của mình, anh Thạnh chia sẻ, trước đây để tưới nước cho 5 công vườn anh phải tưới từ 7 giờ sáng cho đến 14 giờ chiều, rất vất vả và lãng phí nước. 

Còn bây giờ, chỉ với cái mô tơ, anh Thạnh thiết kế 6 van (mỗi van 100 béc tưới), thời gian tưới nước của mỗi van là 10 phút thì việc tưới chỉ mất 60 phút. “Bây giờ, dù tôi ở bất kỳ nơi đâu, chỉ cần có sóng điện thoại là tôi có thể tưới nước cho vườn quýt một cách đúng liều lượng, thời gian mà tôi muốn”, anh Thạnh khẳng định. 

Chúng tôi gặp nhiều hộ dân Vĩnh Long đã thử nghiệm thành công mô hình trồng dưa leo, cà chua thủy canh công nghệ autopot, tưới nước nhỏ giọt tại xã Tân Hoà (TP Vĩnh Long). “Mô hình dưa leo, cà chua theo hướng thủy canh áp dụng công nghệ Autopot do Công ty Hợp Trí chuyển giao công nghệ nhập khẩu từ Israel rất phù hợp với nông nghiệp đô thị bởi vì quy mô nhỏ không chiếm nhiều diện tích, sử dụng công nghệ tưới tự động không mất nhiều thời gian chăm bón, tạo được cảnh quan xanh, sạch, đẹp, đáp ứng được nhu cầu rau sạch của người dân”, ông Trương Vĩnh Yên, Giám đốc Trung tâm khuyến nông Vĩnh Long cho hay. 

Theo ông Nguyễn Văn Liêm, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Vĩnh Long, bình quân diện tích đất sản xuất nông nghiệp của mỗi hộ gia đình ở Vĩnh Long khoảng 0,4 - 0,6ha/hộ. “Vì vậy, việc phát triển nông nghiệp đô thị và ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất sẽ mang lại hiệu quả, nâng cao thu nhập cho người dân”, ông Liêm nói.

Tại Cần Thơ, diện tích đất sản xuất nông nghiệp khoảng 115.556ha, dưới tác động của quá trình đô thị hóa, diện tích đất nông nghiệp có xu hướng thu hẹp đã ảnh hưởng đến giá trị sản xuất nông nghiệp hằng năm. Địa phương này đã chủ trương phát triển nền nông nghiệp theo hướng nông nghiệp đô thị, nông nghiệp công nghệ cao để nâng cao năng suất, giá trị nông sản và mang lại hiệu quả kinh tế cao trên cùng đơn vị diện tích…

Trồng dưa lưới trong nhà màng cho năng suất cao tại Long Xuyên (An Giang).

Động lực mới từ các mô hình liên kết

Để chuyển đổi mô hình phát triển cho ĐBSCL, đặc biệt là chuyển đổi mô hình nông nghiệp công nghệ cao, các chuyên gia cho rằng cần xây dựng liên kết cho từng tiểu vùng và cho cả vùng.

Tại “miệt vườn” Tiền Giang – địa phương có tiềm năng và thế mạnh phát triển vườn cây ăn quả đặc sản và đang phấn đấu đến năm 2020 tăng diện tích vườn cây ăn quả có giá trị kinh tế cao lên 74.000 ha, đạt sản lượng 1,3 triệu tấn, tỉnh đang chú trọng phát triển vườn chuyên canh cây ăn quả với những chủng loại trái cây phù hợp các tiểu vùng sinh thái trên địa bàn gồm: vùng ngọt, vùng phèn Đồng Tháp Mười, các cù lao, cồn bãi trên sông Tiền, vùng mặn và lợ ở Duyên hải phía Đông. 

Hiện tỉnh này đã định hình được vùng chuyên canh dứa trên 15.000ha nằm trong Đồng Tháp Mười (huyện Tân Phước), vùng chuyên canh trên 7.400ha sầu riêng Ngũ Hiệp, vùng 4.700ha xoài cát Hòa Lộc (Cái Bè và Cai Lậy), vùng 4.000ha thanh long (Châu Thành). Hiện tại, tỉnh có 400ha cây ăn trái đặc sản áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, Global GAP.

Theo ông Lê Văn Nghĩa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang, giai đoạn 2017 – 2020, địa phương huy động khoảng 916 tỷ đồng đầu tư phát triển vườn cây ăn trái theo hướng hình thành các vùng chuyên canh, liên kết chuỗi giá trị mang lại hiệu quả kinh tế bền vững. Hiện Tiền Giang đang triển khai dự án hỗ trợ giải quyết đầu ra cho sản phẩm cây ăn trái tại các địa bàn trọng điểm: như đầu tư nhà sơ chế, đóng gói rau quả tại các địa phương; đầu tư hoàn thiện mạng lưới đê bao ngăn lũ, ngăn mặn. 

Đồng thời, giải quyết nguồn nước tưới tiêu phục vụ sản xuất, thâm canh cây cây ăn quả đặc sản, giúp nâng năng suất, sản lượng và chất lượng nông sản tham gia thị trường. Song song với đó, xúc tiến đẩy mạnh các giải pháp về thị trường mà trọng tâm là ứng dụng công nghệ thông tin trong xúc tiến thương mại, tìm kiếm thị trường cho trái cây chủ lực.

Nhóm PV ĐBSCL