Theo khảo sát của Tổng cục Hải quan, số liệu công bố của Statista (Hãng nghiên cứu thị trường của Đức), năm 2018, doanh thu TMĐT Việt Nam đạt 2,269 triệu USD và nằm trong top 6 nền thương mại điện tử phát triển nhất năm 2018. 

Theo đánh giá của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam tại báo cáo về Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam (EBI) năm 2018 thì tốc độ tăng trưởng trung bình năm của Việt Nam từ 25% đến 30%. Nếu Việt Nam vẫn duy trì mức độ tăng trưởng này thì quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 đứng thứ ba Đông Nam Á sau Indonesia và Thái Lan.

Cùng với tốc độ phát triển nhanh của thị trường mua sắm online, hiện tượng lợi dụng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật, gây thiệt cho người tiêu dùng cũng xảy ra ngày càng phổ biến. 

Đáng lưu ý, các website và mạng xã hội dễ dàng tạo ra và đóng lại trong thời gian rất nhanh, khó kiểm soát, do vậy, hành vi lừa đảo bán hàng qua online khó ngăn chặn, kiểm soát triệt để. 

Mới đây, Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm công nghệ cao Công an Hà Nội đã bắt hai đối tượng về hành vi sử dụng mạng viễn thông, internet thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản thông qua việc lập Facebook mạo danh người kinh doanh túi xách có tiếng trên mạng. Thông qua Facebook, hai đối tượng này mời chào mua hàng theo chương trình giảm giá, sau đó yêu cầu nạn nhân chuyển khoản tiền đặt cọc trước rồi chiếm đoạt gần 100 triệu đồng của nhiều người.

Chị Nguyễn Thu Hương (Hà Nội), một tín đồ mua sắm online cho hay, giờ người tiêu dùng cần mua gì trên web và mạng xã hội đều có và được đưa tới tận nơi nhanh chóng. Tuy nhiên, khi mua bán cũng cần phải tỉnh táo để không bị hớ. Như vừa qua, chị mua hàng thực phẩm quảng cáo trên mạng xã hội là dê núi ngon nhưng khi đặt hàng một đằng, nhận được hàng một nẻo, khi phản hồi lại thì không liên lạc được. Kiểu làm ăn chộp giật như vậy ảnh hưởng rất lớn tới tâm lý mua sắm online và các nhà kinh doanh chân chính.

Ông Nguyễn Hữu Tuấn, Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử (Bộ Công Thương) cho biết, những tháng đầu năm 2019, Bộ đã yêu cầu các sàn thương mại điện tử cả nước rà soát, gỡ bỏ hơn 3.750 sản phẩm vi phạm xuất xứ hàng hóa, hàng giả, hàng nhái của gần 600 gian hàng và website. 

Theo Tổng cục Quản lý thị trường, các phương thức, thủ đoạn của đối tượng vi phạm kinh doanh thương mại điện tử ngày càng tinh vi, người mua khó phân định thật giả như: Không có kho hàng hay cửa hàng mà chỉ tiếp nhận đặt online; phân tán hàng hóa nhiều nơi, giao hàng với số lượng nhỏ lẻ; bán hàng qua cộng tác viên trung gian; hàng hóa không có hóa đơn chứng từ và yêu cầu khách đặt cọc, thanh toán qua trung gian, thậm chí khéo léo dụ dỗ khách thanh toán hết mới chuyển hàng... Các thủ đoạn này không mới nhưng vẫn dễ khiến khách hàng “sập bẫy” do mất cảnh giác.

Từ góc độ người tiêu dùng, các tín đồ mua sắm trực tuyến cũng cho rằng, cần cảnh giác với chiêu trò khuyến mại “ảo”, giảm giá sốc, giảm giá khủng dịp cuối năm, bởi nhiều cá nhân, đơn vị lợi dụng dịp mua sắm lớn này để thực hiện hành vi lừa đảo. 

Bên cạnh đó, do lượng hàng hóa được mua sắm trong dịp này lớn nên khâu vận chuyển không tránh khỏi rủi ro như chậm trễ, thất lạc... Do vậy, để không bị mắc lừa khi mua hàng online, khách hàng phải nâng cao cảnh giác, cần lựa chọn địa chỉ uy tín, danh tính người bán rõ ràng, hình thức thanh toán minh bạch. 

Đặc biệt thận trọng, cảnh giác trước các trang web ảo, không được cấp phép nhưng yêu cầu quá cụ thể, chi tiết các thông tin cá nhân của khách hàng. Trong đó, đặc biệt lưu ý: Hạn chế việc chuyển tiền trước để đặt cọc mua hàng mà không rõ thông tin về người bán. Đối với hàng hóa có giá trị cao, cần hạn chế việc nhận và chuyển hàng qua các dịch vụ vận chuyển. Cần trực tiếp kiểm tra hàng trước khi đồng ý mua.

Trân Trân