Tờ New York Time ngày 18-9 đưa tin, ông Stanislav Petrov, cựu sĩ quan Liên Xô được cho là từng cứu thế giới khỏi một cuộc xung đột hạt nhân giữa Liên Xô và Mỹ trong Chiến tranh Lạnh, đã qua đời ở tuổi 77 ở Moscow.

Nhà làm phim người Đức Karl Schumacher, người đầu tiên công bố câu chuyện của ông Petrov với khán giả quốc tế, đã gọi điện chúc mừng sinh nhật ông vào ngày 7-9 và được thông báo người cựu sĩ quan đã qua đời vào ngày 19-5.

Cựu sĩ quan Liên Xô Stanislav Petrov. Ảnh: RT

Vào năm 1983, giai đoạn căng thẳng nhất của chiến tranh lạnh, sĩ quan Stanislav Petrov đang làm nhiệm vụ tại một trung tâm cảnh báo sớm của Liên Xô, bỗng phát hiện một loạt tên lửa bay tới từ phía Mỹ. Tuy nhiên, bằng trực quan và kinh nghiệm của mình, ông Petrov nhận định đó là một cảnh báo sai và quyết định không báo cáo cho cấp trên.

"Mọi thứ chìm trong không gian tĩnh lặng. Đột nhiên, một hồi còi rú lên, dòng chữ ''LAUNCH'' (phóng tên lửa) phát sáng. Chúng khiến mọi dây thần kinh trở nên căng thẳng. Tôi thật sự rất lo lắng”, ông Stanislav Petrov hồi tưởng về đêm 27-9-1983 tại trung trâm điều khiển bí mật Serpukhov-15, trong một bài phỏng vấn được BBC đăng tải năm 2013.

Ngay lúc đó, ông Petrov đã đứng dậy và thấy mọi người đều đang nhìn vào ông một cách bối rối và hoảng hốt.

“Trong vòng vài giây. Tôi nhận ra rằng, nếu tôi không giữ bình tĩnh và trấn an mọi người, mọi chuyện sẽ kết thúc'', Petrov nói và cho biết ông đã không kịp nghĩ tới việc ông có thể là người bắt đầu cho Thế chiến thứ III.

Vị trung tá 44 tuổi sau đó ra quyết định kiểm tra tính chính xác của những thông tin mà ông vừa được cung cấp.

Vài phút sau, còi báo động lại vang lên, báo hiệu vụ phóng tên tên lửa thứ hai. Ngay sau đó, hệ thống thông báo Mỹ đã phóng 5 tên lửa...

Cần nhắc lại rằng, vào năm 1983, quan hệ giữa Mỹ và Liên Xô đang đã rơi vào trạng thái căng thẳng nhất của cuộc Chiến tranh Lạnh trong bối cảnh chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Ronald Reagan thúc đẩy một loạt chính sách khắc nghiệt để đối đầu với Liên Xô.  Như vậy, nguy cơ về một cuộc tấn công phủ đầu từ phía Mỹ là hoàn toàn có thể.

"Tôi có tất cả mọi dữ liệu về một cuộc tấn công tên lửa. Nếu tôi gửi báo cáo cho cấp trên, sẽ không có ai phủ nhận nó. Tất cả những gì tôi cần phải làm là lấy điện thoại rồi quay số cho chỉ huy nhưng tôi không thể làm thế", ông Petrov hồi tưởng.

"23 phút sau (thời gian mà tên lửa của Mỹ bay tới Liên Xô), tôi nhận ra rằng chẳng có chuyện gì xảy ra cả, nếu có một cuộc tấn công phủ đầu thật, thì tôi đã biết về nó. Tôi cảm thấy thật dễ chịu”, ông Petrov nói.

1 năm sau khi ra quyết định cứu thế giới, ông Petrov đã nghỉ hưu và sống sống giản dị tại một ngôi nhà nhỏ ở Fryazino, ngoại ô Moscow cho tới khi qua đời.

Thiện Nhân