Tối 7-6 (theo giờ Việt Nam), tại New York (Mỹ), Đại hội đồng LHQ đã tiến hành bầu chọn 5 thành viên không thường trực của Hội đồng Bảo an LHQ nhiệm kỳ 2020-2021. Việt Nam đã trúng cử với số phiếu rất cao (192/193) và sẽ thay thế vị trí của Kuwait tại Hội đồng Bảo an LHQ từ ngày 1-1-2020. Nhân dịp này, Phó Thủ tướng-Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã có cuộc trả lời phỏng vấn báo CAND.

PV: Thưa Phó Thủ tướng, trong tình hình thế giới và khu vực có nhiều diễn biến khó lường như hiện nay, việc Việt Nam tham gia Hội đổng Bảo an LHQ có ý nghĩa như thế nào và thông điệp của chúng ta là gì?

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh:

Hội đồng Bảo an LHQ có vai trò hết sức quan trọng trong những vấn đề toàn cầu, đặc biệt là vấn đề về hòa bình, an ninh. Chúng ta đóng góp vào Hội đồng Bảo an LHQ trên cơ sở là những chương trình nghị sự của Hội đồng Bảo an. Mục đích chúng ta là xây dựng môi trường hòa bình ổn định trên thế giới và khu vực. Chính việc xây dựng môi trường hòa bình ổn định trên thế giới và khu vực sẽ đảm bảo cho chúng ta có một môi trường hòa bình để phát triển. 

Chúng ta cũng mong muốn phát triển, thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, tôn trọng luật pháp quốc tế, giải quyết những vấn đề toàn cầu, những vấn đề hòa bình an ninh trên cơ sở luật pháp quốc tế. Với vai trò và kinh nghiệm của mình, chúng ta sẽ chú trọng nhiều hơn tới việc đóng góp vào giải quyết những vấn đề như: giải quyết sau xung đột, vấn đề phụ nữ trẻ em trong xung đột hay giải quyết những vấn đề xử lý bom mìn sau xung đột…

PV: Vậy đâu là lợi ích thiết thực và đâu là thách thức mà Việt Nam phải đối mặt khi đảm nhiệm vị trí này, thưa Phó Thủ tướng?

Phó Thủ tướng-Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh:

Khi làm việc trong Hội đồng Bảo an LHQ có 15 thành viên trong đó có 5 thành viên thường trực và 10 thành viên không thường trực thì việc quan trọng nhất là sự phối hợp, hợp tác của các nước thành viên không thường trực và thường trực để giải quyết các vấn đề và đảm bảo làm sao tất cả những vấn đề đưa ra giải quyết tại Hội đồng Bảo an LHQ đều đạt được đồng thuận. Kinh nghiệm thực tế trong thời gian qua cho thấy, trên 90% các vấn đề được giải quyết thông qua bằng đồng thuận tại Hội đồng Bảo an LHQ thì khi đưa vào thực hiện, tính hiệu quả cao hơn. 

Với những nghị quyết mà Hội đồng Bảo an không đạt được thống nhất hoặc có sự phủ quyết của một thành viên thường trực, điều này có nghĩa có sự khác biệt hoặc thậm chí chia rẽ trong Hội đồng Bảo an. Đây là điều chúng ta cần hết sức tránh và đặc biệt chúng ta phải có sự phối hợp rất tốt với các nước thành viên thường trực cũng như các nước thành viên không thường trực khác để tạo được sự đồng thuận.

Ngoài ra, còn có nhiều vấn đề mà chúng ta phải thể hiện quan điểm, vì bất cứ một nước thành viên khi đã vào Hội đồng Bảo an phải thể hiện quan điểm trên tất cả vấn đề đưa ra. Chúng ta cần nghiên cứu kĩ cũng như ra quyết định chính xác cho từng vấn đề.

PV: Việc Việt Nam tham gia ứng cử vào vị trí Uỷ viên không thường trực Hội đồng Bảo an LHQ được cho là quyết định vô cùng lớn và có ý nghĩa lịch sử, nhất là trong bối cảnh Ban Bí thư có chỉ thị 25 với nội dung đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương đến năm 2030. Vậy trong thời gian qua, Việt Nam đã chuẩn bị, nỗ lực như thế nào để mà tiến tới sự ứng cử và trúng cử?

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh:

Chúng ta quyết định tham gia ứng cử là thành viên không thường trực của Hội đồng Bảo an LHQ là thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về tích cực chủ động tham gia hội nhập quốc tế. Với chỉ thị của Ban Bí thư, chỉ thị 25 là nâng tầm đối ngoại đa phương trong đó nâng cao vai trò Việt Nam trong các vấn đề quốc tế và toàn cầu, thể hiện cụ thể và có trọng điểm những vấn đề chúng ta đi trước dẫn dắt cũng như đóng vai trò trung gian hòa giải những vấn đề quan trọng của quốc tế và khu vực.

Phải khẳng định rằng những quyết định trên rất quan trọng. Chúng thể hiện vai trò, vị thế của Việt Nam nhưng đồng thời thể hiện trách nhiệm của Việt Nam là một thành viên trong LHQ cũng như thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế. Chúng ta tham gia vào Hội đồng Bảo an LHQ để có những đóng góp vào vấn đề quan trọng nhất hiện nay của thế giới, là làm sao duy trì được hòa bình, an ninh và ổn định. Đó là quyết tâm của chúng ta và đây cũng là lần thứ hai chúng ta tham gia vào Hội đồng Bảo an LHQ.

Lần trước chúng ta đã tham gia Hội đồng Bảo an LHQ nhiệm kỳ 2008-2009. Khi đó, những đóng góp và kinh nghiệm của chúng ta đã được cộng đồng quốc tế, các nước trong LHQ. Lần này, khi chúng ta ứng cử đã đạt được sự tín nhiệm gần như tuyệt đối của các nước thành viên LHQ. Không phải chúng ta được bầu cử, được trúng cử một cái nghiễm nhiên mà đây là một quá trình trong vòng 10 năm qua chúng ta đã hết sức quyết liệt để mà vận động, để trở thành ứng cử viên duy nhất của nhóm Châu Á – Thái Bình Dương, để tham gia vào Hội đồng Bảo an LHQ.

PV: Từ 1-1-2020, chúng ta sẽ thay thế vị trí của Kuwait tại Hội đồng Bảo an LHQ. Năm 2020, Việt Nam cũng là Chủ tịch của ASEAN. Vậy chúng ta sẽ tận dụng cơ hội khi đảm nhận vai trò kép như thế nào, thưa Phó Thủ tướng?

Phó Thủ tướng-Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh.

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh:

Đúng là năm 2020, theo luân phiên chúng ta sẽ là Chủ tịch của ASEAN, đồng thời cũng là thời điểm bắt đầu nhiệm kì trong Hội đồng Bảo an LHQ. Một điều thuận lợi khi là chúng ta sẽ đóng góp vào chương trình nghị sự của Hội đồng Bảo an LHQ và phối hợp tăng cường quan hệ giữa tổ chức của LHQ hay Hội đồng Bảo an với các tổ chức khu vực. Trong ASEAN, khi giữ vai trò  Chủ tịch ASEAN thì chúng ta càng có điều kiện thúc đẩy vấn đề này. 

Hơn nữa, trọng tâm của LHQ trong thời gian tới cũng là làm sao tăng cường sự phối hợp hay quan hệ giữa LHQ với các tổ chức khu vực. Năm 2020 sẽ là năm hết sức bận rộn, khó khăn và nhiều công việc phải làm vì cùng một lúc chúng ta vừa đảm nhiệm hai vai trò và nếu theo sự luân phiên thì vào tháng 1-2020 chúng ta sẽ làm Chủ tịch của Hội đồng Bảo an LHQ. Điều đó có nghĩa là chúng ta sẽ phải gấp đôi số lượng công việc.

PV: Tức là chuyện gắn kết các tổ chức khu vực với tổ chức của LHQ như Hội đồng Bảo an là một trong ưu tiên hàng đầu của Việt Nam, thưa Phó Thủ tướng?

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh:

Chính xác, đó là một trong những ưu tiên của chúng ta. Có thể nói thêm một điều như thế này, Hội đồng Bảo an LHQ là một tổ chức có vai trò hết sức quan trọng và các thành viên của LHQ đều mong muốn có thể ứng cử để trở thành thành viên không thường trực của Hội đồng Bảo an. Nhưng không phải tất cả các nước hay nước nào cũng có thể ứng cử và trúng cử. 

Việc cạnh tranh vào Hội đồng Bảo an LHQ là một sự cạnh tranh hết sức quyết liệt giữa các nước, giữa các nước trong cùng một nhóm. Và điều này đã được khẳng định trong lịch sử bởi có những cuộc bầu cử phải trải qua hơn 140 vòng mà không bầu được một thành viên của một nhóm nước nào đó để trở thành thành viên không thường trực của Hội đồng Bảo an.

Thứ hai nữa là cũng có những nhóm nước ra tranh cử và qua rất nhiều vòng bầu cử nhưng không nước nào đạt được số phiếu 2/3 cần thiết thì hai nước đó phải chia nhau mỗi nước một nhiệm kì. Thành tích đạt được số phiếu cao và đặc biệt là chúng ta được là ứng cử viên duy nhất của nhóm Châu Á – Thái Bình Dương là một nỗ lực, quyết tâm rất lớn trong quá trình dài. 

Điều này cũng cho thấy, uy tín vị trí, vai trò của Việt Nam và khả năng đóng góp của Việt Nam cho Hội đồng Bảo an LHQ đã tạo ra được sự thống nhất trong nhóm Châu Á – Thái Bình Dương đề cử Việt Nam là thành viên duy nhất của nhóm để ứng cử và trúng cử Uỷ viên không thường trực Hội đồng Bảo an LHQ.   

Việt Nam tự hào là thành viên có trách nhiệm của LHQ. Trong 4 thập kỷ tham gia LHQ, chúng ta luôn cam kết mạnh mẽ với các mục tiêu cao cả của tổ chức này là xây dựng một thế giới hoà bình, an ninh và phát triển. Chúng ta đã, đang và sẽ dành mọi nỗ lực để đề cao Hiến chương LHQ và luật pháp quốc tế, thúc đẩy đối thoại và hợp tác giữa các quốc gia, bảo đảm hoà bình và thúc đẩy phát triển cho tất cả mọi người. Và chúng ta mong muốn tiếp tục hợp tác với tất cả các nước và các đối tác nhằm đạt được mục tiêu cuối cùng này của LHQ.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Phó Thủ tướng.

Huyền Chi (ghi)