Theo lịch trình tại kỳ họp Quốc hội lần này, ngày 15-11, Quốc hội sẽ thảo luận và trước khi bế mạc kỳ họp vào ngày 24-11 tới, vấn đề này sẽ được Quốc hội xem xét, quyết định. Việc phân thực hiện cấp mạnh theo hướng trao thêm quyền tự cho chủ thành phố trong nhiều vấn đề, lĩnh vực hiện đang được chính quyền và người dân thành phố trông đợi.

Khi tỷ lệ được giữ lại từ nguồn thu ngân sách trên địa bàn bị giảm dần, chỉ còn 18% như hiện nay, để đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư phát triển hạ tầng đô thị lên đến hàng trăm ngàn tỷ đồng nhằm giải quyết tình trạng ngập nước, kẹt xe, ô nhiễm môi trường… đáp ứng kịp cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, ngoài nguồn đầu tư hàng năm từ trung ương thì các nguồn tăng thu từ phí, lệ phí hoặc thuế cũng đã được Chính phủ đề xuất cho phép ngân sách thành phố được giữ lại 100% để đầu tư phát triển.

Đồng thời, TP Hồ Chí Minh rất cần được vay vốn đầu tư hạ tầng đô thị thông qua phát hành trái phiếu chính quyền địa phương; vay từ các tổ chức tài chính trong nước, các tổ chức trong nước khác và từ nguồn vốn chính phủ vay ngoài nước về cho thành phố vay lại với mức dư nợ vay không vượt quá 90% số thu ngân sách thành phố được hưởng.

Ngoài ra, ngân sách thành phố cũng cần được hưởng 50% khoản thu tiền sử dụng đất khi bán tài sản Nhà nước gắn với tài sản trên đất. Theo một số chuyên gia về kinh tế, những cơ chế trên sẽ giúp thành phố gỡ “nút thắt” về nguồn vốn đầu tư cho hạ tầng. 

Tại hội thảo về “Các vấn đề phát triển TP Hồ Chí Minh - Cơ chế, chính sách đột phá” mới đây, TS Vũ Thành Tự Anh, Giám đốc nghiên cứu Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright đã cho rằng, các lĩnh vực ưu tiên được phân quyền rộng rãi hơn cho thành phố không chỉ giới hạn trong lĩnh vực tài chính-ngân sách và mô hình quản lý chính quyền đô thị mà còn phải ở nhiều lĩnh vực khác mới đảm bảo cho thành phố có cơ chế khác biệt so với các tỉnh nhỏ.

Để làm cấp bách một cây cầu giải quyết chuyện kẹt xe cho Tân Sơn Nhất, hiện thành phố vẫn phải xin được phép chỉ định thầu.

Ông Đinh Văn Khánh, đại diện một DN đầu tư dự án bất động sản ở thành phố cho biết, trước đây DN của ông đã dự định xin được đầu tư xây mới một khu chung cư cũ tại thành phố. Sau thời gian tiếp xúc và chuẩn bị các thủ tục, DN mới biết việc quyết cho DN của ông được làm hay không đã vượt khỏi tầm của thành phố. Thẩm quyền chỉ định DN được làm là của Chính phủ. Mãi đến cuối năm ngoái, thành phố mới được Chính phủ cho phép chỉ định thầu đối với các nhà đầu tư xây mới chung cư cũ.

Dù vậy, việc phân cấp cho thành phố vẫn chưa triệt để, bởi việc tổ chức thẩm định thiết kế cơ sở, thẩm định thiết kế kỹ thuật các công trình nhà cao từ 25 tầng trở lên hiện vẫn do Cục Quản lý các hoạt động xây dựng - Bộ Xây dựng thẩm định; việc phê duyệt cao độ tĩnh không nhà cao tầng vẫn do Cục Tác chiến - Bộ Quốc phòng phê duyệt thay vì trao quyền cho Sở Xây dựng và Bộ Tư lệnh thành phố…

Đây cũng chính là nguyên nhân khiến tiến độ cải tạo chung cư cũ ở TP Hồ Chí Minh thực hiện quá chậm. Trong khi đó, hàng chục ngàn người dân vẫn phải sống trong cảnh nơm nớp lo sợ chung cư cũ sụp đổ bất kỳ lúc nào suốt những năm qua.

Là đô thị đông dân, từ lâu TP Hồ Chí Minh đã có những xã như Bình Hưng, Vĩnh Lộc A, Vĩnh Lộc B thuộc huyện Bình Chánh có dân số vượt qua con số 100 ngàn nhân khẩu, bằng và thậm chí cao hơn dân số của một huyện trung du hoặc huyện miền núi của tỉnh khác.

Từ đó công tác bảo đảm trật tự an toàn xã hội cũng đặt ra hết sức cấp thiết, nhất là khi có đến 56 trong số 58 xã ngoại thành của thành phố được công nhận là xã trọng điểm, phức tạp về ANTT. Trong khi đó có những xã như Tân Kiên, Vĩnh Lộc B vẫn thiếu hàng chục cán bộ Công an xã trong thời gian dài.

Theo Trung tướng Lê Đông Phong, Giám đốc Công an thành phố, sau 10 năm thực hiện Pháp lệnh về bảo vệ dân phố, cả thành phố vẫn còn thiếu tới 1.389 người làm công tác này. Thậm chí trong đội ngũ bảo vệ dân phố cũng còn đến hơn 12% có độ tuổi từ 61 trở lên.

Điều này đã phần nào hạn chế trong công tác tham gia giải quyết vụ việc, trấn áp tội phạm. Xảy ra thực trạng trên, dù thành phố đã hết sức cố gắng trong công tác hỗ trợ chính sách với đội ngũ bảo vệ dân phố, song mức hỗ trợ không thể theo kịp mặt bằng thu nhập tối thiểu để thu hút nhân lực và hỗ trợ đội ngũ này yên tâm công tác trong điều kiện ngân sách còn eo hẹp.

Như TS Vũ Thành Tự Anh đã nhận xét, thì mặc dù thu nộp ngân sách cao như vậy, nhưng khi tính theo mức chi ngân sách bình quân đầu người, mức chi cho thành phố chỉ đạt 7,1 triệu đồng/người/năm, thấp hơn mức bình quân của cả nước. Vì vậy cần tạo cơ chế để thành phố có thêm nguồn thu nhằm đầu tư lại cho mục tiêu phát triển nguồn thu bền vững.

Về thực trạng quá tải bệnh viện, theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố - ông Lê Thanh Liêm, mặc dù thành phố đã rất cố gắng trong đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và áp dụng nhiều biện pháp giảm tải nhưng các bệnh viện tuyến thành phố vẫn chưa đáp ứng kịp nhu cầu của người bệnh do trong số bệnh nhân đến khám, chữa bệnh tại các bệnh viện thuộc tuyến này vẫn có tới 40% bệnh nhân là người các tỉnh, thành khác.

Điều này cho thấy sức hút và trách nhiệm của thành phố với cả nước rất lớn và sẽ còn tiếp tục tăng lên trong những năm tới. Là đô thị lớn, đóng góp gần 1/3 ngân sách hàng năm, được ví như “đầu tàu” kinh tế của đất nước, song các thiết chế chung từ Trung ương dành cho cấp tỉnh, thành đối với một “siêu đô thị” như TP Hồ Chí Minh từ lâu đã giống như một chiếc áo quá chật.

Do đó người dân và chính quyền thành phố đang trông chờ một hành lang pháp lý đủ rộng để phát triển nhanh hơn, tạo cho thành phố đầu tàu có sức kéo mạnh hơn bằng tiềm lực phát triển.

Đ.Thắng