Theo Thanh tra Chính phủ, ngày 22-7-2013, UBND tỉnh Phú Yên có văn bản báo cáo, xin ý kiến Thủ tướng cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa, đất rừng phòng hộ, rừng đặc dụng để thực hiện 70 dự án ở địa phương này. 

Tại Công văn số 1076/TTg-KTN của Thủ tướng chỉ đồng ý cho chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa để thực hiện 28 dự án kinh tế, các dự án còn lại liên quan đến việc sử dụng đất rừng phòng hộ, rừng đặc dụng chưa được Thủ tướng chấp thuận.

Bất chấp pháp luật và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ,  trong thông báo ngày 27-3-2015 UBND tỉnh Phú Yên có nội dung cho rằng: “Việc chuyển mục đích đất rừng phòng hộ 122ha thuộc dự án Khu du lịch liên hợp cao cấp New City Việt Nam đã được bộ, ngành Trung ương thống nhất về nguyên tắc. Do vậy không đặt lại vấn đề trình Thủ tướng Chính phủ chuyển mục địch rừng phòng hộ”. 

UBND tỉnh Phú Yên đã “bật đèn xanh” cho Công ty TNHH New City Việt Nam đốn hạ 40ha rừng phi lao phòng hộ để xây dựng Khu Du lịch liên hợp cao cấp.

Thông báo này cho phép phân kỳ thu hồi rừng phòng hộ từng đợt nhỏ hơn 20ha. Đó là chiêu “lách luật” bằng phương thức “xé lẻ” rừng phòng hộ để không xin ý kiến Thủ tướng, nhưng lại vi phạm khoản 1 điều 58 Luật Đất đai 2013.

Lạ lùng hơn nữa là khi chưa có quyết định giao đất, cho thuê đất, nhưng ngày 11-5 và 8-6-2015, UBND tỉnh Phú Yên đã có văn bản cho phép Công ty TNHH New City Việt Nam san lấp mặt bằng 5ha rừng phòng hộ ở xã An Phú, TP Tuy Hòa để động thổ, khởi công dự án Khu du lịch liên hợp cao cấp New City Việt Nam. 

Không dừng lại ở đó, từ tháng 6 đến tháng 10-2016, UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản cho phép chủ đầu tư dự án vừa triển khai xây dựng, vừa hoàn tất các thủ tục đầu tư; thi công từng hạng mục công trình; chỉ đạo Sở Xây dựng, Sở NN&PTNT thẩm định thiết kế cơ sở từng hạng mục công trình; thẩm định, phê duyệt hồ sơ thiết kế và cấp giấy phép khai thác hơn 64ha rừng phi lao phòng hộ… 

Khi có trong tay “văn bản pháp lý” nêu trên, Công ty TNHH New City Việt Nam công nhiên đốn hạ rừng phòng hộ. Đến khi Thanh tra Chính phủ vào cuộc ngày 16-5-2017, hơn 40ha rừng phi lao phòng hộ ven biển đã bị đốn hạ.

Tại dự án khai thác khoáng sản đất san lấp vật liệu xây dựng thông thường ở thôn Hảo Sơn, xã Hòa Xuân Nam, huyện Đông Hòa, để phục vụ thi công Hầm đường bộ Đèo Cả, dù chưa có quyết định thu hồi đất, giao đất, nhưng ngày 4-4-2012 UBND tỉnh Phú Yên có văn bản cho phép chủ đầu tư là Công ty CP Tập đoàn Hải Thạch khai thác khoáng sản, trong đó có 16ha rừng đặc dụng Đèo Cả thuộc khu vực cấm hoạt động khoáng sản và chưa có quyết định chuyển mục đích sử dụng rừng là vi phạm Luật Đất đai 2003, Luật Khoáng sản 2010, Luật Bảo vệ và phát triển rừng…

Ngoài những sai phạm tại hai dự án nêu trên, Thanh tra Chính phủ còn chỉ ra nhiều sai phạm khác tại những dự án có sử dụng đất rừng. Nổi cộm nhất là vụ việc UBND tỉnh Phú Yên ban hành quyết định 169/QĐ-UBND ngày 18-1-2017 chuyển mục đích sử dụng hơn 377ha rừng tự nhiên và rừng trồng tại xã Sông Hinh, huyện Sông Hinh để Công ty CP Chăn nuôi Thảo Nguyên Phú Yên triển khai dự án chăn nuôi bò thịt chất lượng cao, khi chưa có phương án trồng rừng thay thế. 

Trong số gần 841ha rừng tại 20 dự án kinh tế đã được UBND tỉnh Phú Yên phê duyệt trồng rừng hoặc nộp tiền trồng rừng thay thế, đến khi Thanh tra Chính phủ vào cuộc, UBND tỉnh Phú Yên vẫn còn lúng túng, chưa xác được vị trí, diện tích và biện pháp trồng rừng thay thế 270ha đối với Công ty CP Chăn nuôi Thảo Nguyên Phú Yên; chủ đầu tư các dự án còn “treo nợ” hơn 10 tỷ đồng tiền trồng rừng thay thế trên diện tích  gần 530ha, nhưng vẫn được “ưu ái” triển khai dự án…

Ngoài kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên chấm dứt tình trạng thu hồi, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất trái pháp luật; chấm dứt việc cho phép triển khai thực hiện dự án kinh tế khi chưa đủ trình tự, thủ tục pháp luật quy định, đồng thời chấn chỉnh hàng loạt sai phạm khác, Thanh tra Chính phủ còn kiến nghị Thủ tướng Chính phủ tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của Chủ tịch cùng các Phó Chủ tịch, Giám đốc các Sở KH-ĐT, TN&MT, NN&PTNT, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Phú Yên… để có hình thức xử lý kỷ luật và giao cho Bộ Công an xác minh, làm rõ vi phạm pháp luật về đất đai, tài nguyên khoáng sản, tài nguyên rừng tại dự án khai thác khoáng sản đất san lấp vật liệu xây dựng thông thường do Công ty CP Tập đoàn Hải Thạch làm chủ đầu tư.

Hữu Toàn