Hơn 80 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, nhân dân ta đã tiến hành các cuộc đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc, bảo vệ và xây dựng Tổ quốc đầy gian khổ, hy sinh đã giành những thắng lợi vẻ vang và đạt được những thành tựu to lớn. Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là một tất yếu lịch sử, là nguyên nhân thắng lợi của sự nghiệp cách mạng Việt Nam.

Khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội, Hiến pháp và pháp luật nước ta chính là sự thể chế hóa Cương lĩnh, đường lối, chủ trương của Đảng; thực chất của việc tuân thủ nghiêm minh Hiến pháp, pháp luật chính là sự thực hiện Cương lĩnh, đường lối của Đảng trong mọi hoạt động của Nhà nước, trong đời sống xã hội và như vậy mới bảo đảm giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng.

Điều đó, đòi hỏi mọi tổ chức Đảng và đảng viên phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật; đồng thời, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước và xã hội được luật hóa và việc xác định phạm vi, giới hạn, cách thức lãnh đạo Nhà nước là cơ sở pháp lý cho việc xác định trách nhiệm của Đảng trước nhân dân, trước xã hội, trước đất nước và dân tộc.

Nội dung Điều 4 khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng qua việc xác định tôn chỉ, mục đích, sứ mệnh của Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Nội dung này còn khẳng định chân lý dân là gốc, là chủ thể của quyền lực Nhà nước và là cội nguồn sức sống của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quá khứ, hiện tại và tương lai (PGS, TS Phạm Xuân Hằng).

Thực tiễn cách mạng nước ta đã chứng minh Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng duy nhất lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Vai trò đó trong bối cảnh tình hình hiện nay phải được tiếp tục khẳng định và không thể mơ hồ, bởi ngoài lợi ích của giai cấp, của nhân dân lao động và lợi ích của dân tộc là xây dựng một nước Việt Nam độc lập, dân chủ, giàu mạnh, xã hội công bằng, văn minh, Đảng Cộng sản Việt Nam không còn lợi ích nào khác.

Vai trò đó do niềm tin và quyền lực nơi nhân dân gửi gắm và uỷ thác nên khoản 2 Điều này quy định: “Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình” cũng là một tất yếu khách quan. Với nội dung khoản 3 “Các tổ chức của Đảng và đảng viên hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật”, cũng là những nội dung được thể hiện trong Điều lệ Đảng; như ý kiến của PGS, TS Lê Văn Cương cho rằng quy định trên “hơi chung chung, thiếu cụ thể”. PGS, TS Phạm Xuân Hằng cũng cho rằng vai trò lãnh đạo của Đảng nêu như khoản 2,3 Điều 4 Hiến pháp (sửa đổi) “mà không được cụ thể hoá bằng các đạo luật thì chẳng những vai trò lãnh đạo Nhà nước và xã hội không ngang tầm bổn phận của Đảng, mà còn chưa gắn quyền của các cấp uỷ Đảng với trách nhiệm lãnh đạo Nhà nước và xã hội; không thể kiểm soát hạn chế sự lạm quyền của cấp uỷ Đảng, của các đảng viên nắm giữ quyền lực; không khắc phục được tình trạng tuỳ tiện, vô nguyên tắc của cấp uỷ Đảng và những đảng viên lợi dụng danh nghĩa Đảng để mưu cầu lợi ích riêng; không có cơ sở pháp lý để truy cứu trách nhiệm khi cấp uỷ hay đảng viên làm sai”. Đồng tình với những ý kiến trên và với suy nghĩ riêng, tôi kiến nghị bổ sung, chỉnh lý Điều 4 như sau:

Khoản 1, bổ sung thêm từ “duy nhất” trong đoạn cuối, cụ thể: “…, là lực lượng duy nhất lãnh đạo Nhà nước và xã hội”. Giữ nguyên khoản 2 như dự thảo. Khoản 3, chỉnh lý như sau: “Trong hoạt động, các tổ chức Đảng và mọi đảng viên tuân thủ Hiến pháp, pháp luật; sự lãnh đạo của Đảng được bảo đảm bằng pháp luật và do luật định”.

Nội dung Điều 4 của Hiến pháp là những vấn đề hệ trọng, “là một trong những vấn đề nền tảng của minh bạch chính trị” đề nghị cần giữ vững nguyên tắc và có nhận thức đúng đắn; không mơ hồ mất cảnh giác trước các luận điệu tuyên truyền xuyên tạc và thủ đoạn “đòi xóa Điều 4 quy định về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong Hiến pháp” của các thế lực thù địch, các tổ chức phản động và số đối tượng cơ hội chính trị

N.X.M.