Cho phép bán rượu bia trên Internet: cài cắm hay thiếu sót về kỹ thuật lập pháp?

Thảo luận tại hội trường sáng 23-5 về dự luật, đại biểu Phạm Trọng Nhân (Bình Dương) cho rằng các chế định được xem là xương sống như cấm quảng cáo rượu bia, cấm bán rượu bia trên internet hay quy định giờ cấm bán bị đẩy ra ngoài làm cho những vấn đề đặt ra tại kỳ họp thứ 6 nhiều lần giải trình nhưng chưa thỏa đáng, thiếu thuyết phục.

“Chúng ta sẽ rất đau khi nhìn thấy sự giằng xé giữa lợi ích kinh tế và sức khỏe cộng đồng. Và rồi cố đưa ra các chế định để phòng chống tác hại trong dự luật này” – đại biểu Nhân nói và dẫn chứng một trong những quy định bị đẩy ra khỏi dự luật là cấm bán rượu bia từ 15 độ cồn trở lên trên internet. Lắp vào điều trên, dự thảo đã chế định việc bán rượu bia theo hình thức thương mại điện tử, trong đó có quy định kiểm soát độ tuổi tiếp cận quảng cáo rượu bia.

các đại biểu tại phiên họp

“Thực trạng phổ biến độ tuổi tiếp tiếp cận Internet ngày càng trẻ hóa thì bỏ chế định trên có phải là vẽ đường cho hươu chạy? Thật lạ là báo cáo giải trình chỉ đề nghị cân nhắc điều cấm này vì không hợp thông lệ, tạo rào cản phát triển của các doanh nghiệp mà quên cân nhắc nguy cơ, tác hại đến trẻ em-  một đối tượng yếu thế của xã hội” – đại biểu nêu ý kiến.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân

Đại biểu Phạm Trọng Nhân đặt câu hỏi: Điều kiện chưa đảm bảo, lại cho phép bán bia trên internet trong khi biện pháp kiểm soát không thể hữu hiệu thì đây là sự mâu thuẫn, cài cắm hay thiếu sót về kỹ thuật lập pháp.?

Cùng quan điểm phải kiểm soát quảng cáo rượu, bia trên Internet, đại biểu Bùi Thu Hằng (Hoà Bình) cho rằng quy định phải có hệ thống công nghệ chọn lọc, phần mềm kiểm soát tuổi của người truy cập để ngăn ngừa người chưa đủ 18 tuổi tiếp cận, tìm kiếm quảng cáo rượu bia, đại biểu đặt câu hỏi giải pháp kỹ thuật như công nghệ chặn, lọc và phần mềm này liệu có khả thi trong khi chúng ta có hơn một nửa số dân sử dụng internet, 28 triệu người sử dụng mạng xã hội và việc khai báo độ tuổi sử dụng hoàn toàn phụ thuộc vào người dùng? Từ đó, đề nghị đại biểu đề nghị phải bổ Đại biểu Hoàng Thành Chung (Bình Phước) và Phạm Trọng Nhân (Bình Dương cũng đề nghị bổ sung biện pháp quản lý chặt chẽ hơn với phương tiện quảng cáo Internet. “Chúng ta nên hạn chế việc kinh doanh rượu, bia trên internet cũng đồng thời như chúng cần phải có khung giờ để hạn chế việc uống rượu, bia” – đại biểu Chung nêu quan điểm.

Nên cấm vĩnh viễn lái xe khi vi phạm nồng độ cồn

Đại biểu Bùi Thu Hằng (Hoà Bình) cho rằng tác hại của rượu, bia ở Việt Nam hiện nay đã lên đến đỉnh điểm, với hàng loạt các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng, các vụ bạo lực gia đình, hiếp dâm xảy ra liên tục gây bức xúc dư luận. Người dân cảm thấy lo lắng khi sự an toàn của bản thân, gia đình, đặc biệt là sự an toàn của trẻ nhỏ bị đe dọa bởi những ma men dẫn lối.

Đại biểu Bùi Thu Hằng

Đại biểu nêu rõ, tại Điều 21 quy định về phòng ngừa tai nạn giao thông liên quan đến sử dụng rượu, bia. “Tôi đề nghị bổ sung thêm hình thức tước bằng lái xe vĩnh viễn đối với lái xe sử dụng rượu, bia gây tai nạn giao thông nghiêm trọng và hình thức phạt tù không được hưởng án treo trong trường hợp đối với lái xe sử dụng rượu, bia gây tai nạn giao thông nghiêm trọng làm chết người. Vì hiện nay Luật Xử phạt vi phạm hành chính và Luật Giao thông đường bộ đều không quy định về hình thức tước bằng lái xe vĩnh viễn mà chỉ quy định việc tước bằng có thời hạn đối với các vi phạm liên quan đến sử dụng rượu, bia khi lái xe. Do đó, chưa đủ sức răn đe đối với những người vi phạm. Mặt khác, quy định này buộc tài xế phải nâng cao ý thức, trách nhiệm tuân thủ pháp luật hơn để đảm bảo lái xe an toàn và tuyệt đối không sử dụng rượu, bia trước và trong khi lái xe”.

Cũng có ý kiến về vấn đề này, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (TP Hồ Chí Minh) đề nghị nên thiết kế thêm nội dung này trong chương trình đào tạo học sinh phổ thông, những chuyên đề không uống rượu, bia khi lái xe chẳng hạn, đưa vào dự thảo điều khoản nội dung chương trình đào tạo cấp giấy phép lái xe.

Công ty sản xuất rượu bia có phải tội đồ?

Đại biểu Bùi Văn Xuyền (Thái Bình)  cho rằng có cảm giác như các đại biểu phát biểu coi ngành sản xuất rượu, bia như một tội đồ “Nói đi cũng phải nói lại, vì sức khoẻ của người dân thì đúng rồi, trong từng giai đoạn, mỗi một giai đoạn có sự phát triển khác nhau và có điều chỉnh khác nhau. Giai đoạn này tôi đồng tình là việc lạm dụng rượu, bia có vấn đề và chúng ta cần thiết ban hành luật, nhưng tôi cũng rất đồng tình với dự thảo lần này, Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến, Chính phủ đã tiếp thu mức độ như thế là có lộ trình và phù hợp với thực tiễn” – Đại biểu nêu ý kiến, đồng thời cho rằng phải tính toán đến vấn đề xã hội, phát triển kinh tế - xã hội và có lộ trình, có thực tiễn, không phải bỏ toàn bộ bộ, ngành, cấm đoán hoàn toàn.

Huỳnh Thành Chung (Bình Phước) không đồng ý với quan điểm của đại biểu Bùi Văn Xuyền vì vấn đề bản chất của chúng ta làm luật này là chúng ta muốn khuyến khích và hạn chế tác hại của rượu, bia. Tất cả những sản phẩm từ rượu, bia, nước trái cây lên men, v.v… đều là những nhu của cầu xã hội, người dân và mọi người đều có quyền sử dụng. “Nhưng vấn đề là chúng ta làm luật để hạn chế tác hại trong việc sử dụng, lạm dụng rượu, bia trong sinh hoạt đời sống hằng ngày. Chúng ta nên đẩy mạnh việc tuyên truyền, xây dựng ý thức của người dân, của cộng đồng, xã hội để giảm bớt việc tiêu thụ rượu, bia, cũng phải cân bằng giữa quan hệ từ sản xuất, giải quyết công ăn, việc làm, đóng góp cho ngân sách nhà nước là việc cũng rất tốt nhưng không hẳn hoàn toàn vì việc đấy chúng ta bỏ qua những tác hại của rượu, bia ảnh hưởng đến đời sống xã hội và trật tự an toàn xã hội” – Đại biểu Chung nhấn mạnh.

Tôi cũng hoàn toàn đồng nghĩa với một số đại biểu về vấn đề chúng ta cần phải có chế tài cũng giống như các hoạt động quy định của pháp luật để đảm đạo luật này sớm đi vào cuộc sống. Tôi đồng ý với quan điểm của một số đại biểu, như đại biểu Phạm Trọng Nhân của Bình Dương về vấn đề chúng ta nên hạn chế việc kinh doanh rượu, bia trên internet cũng đồng thời như chúng cần phải có khung giờ để hạn chế việc uống rượu, bia.

Nguy cơ ai cũng thành nạn nhân, tội phạm

“Nếu dùng rượu bia mà không thể kiểm soát những tác hại của nó thì bất kỳ ai cũng có nguy cơ trở thành nạn nhân, thậm chí là trở thành tội phạm” - Đại biểu Phạm Thị Minh Hiền (Phú Yên) nhấn mạnh và bày tỏ băn khoăn về nhóm giải pháp có tính ngăn ngừa trong dự thảo luật liệu đã đủ tạo nên rào cản vững chắc để giải quyết vấn đề ưu tiên “thực hiện các biện pháp phòng, chống tác hại của rượu, bia đối với trẻ em, thanh niên” hay chưa?

Theo đại biểu Hiền, nếu xác định kiểm soát quảng cáo để có tác động bảo vệ nhóm thanh thiếu niên thì cần chú trọng 2 vấn đề: Hạn chế đến mức thấp nhất số lượng các em tiếp xúc với quảng cáo rượu bia và nước uống có cồn; và kiểm soát nội dung quảng cáo, nghĩa là làm sao cho các em không bị lầm tưởng rằng rượu bia là tốt, là được khuyến khích sử dụng.

Nữ đại biểu cũng dẫn số liệu khảo sát nhóm trẻ em từ 12 đến 16 tuổi về các loại thức uống hiện nay mà các em thường dùng và cho rằng lý do “đồ uống có cồn” không được đưa vào dự luật chỉ vì đây là “cụm từ chưa được sử dụng phổ biến trong xã hội” như báo cáo giải trình là căn cứ khá yếu về mặt pháp lý.

Đại biểu này nhấn mạnh không thể dễ dàng bỏ qua những đánh giá tác hại của rượu bia đối với trẻ em, thuộc nội hàm bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.

Theo bà Phạm Thị Minh Hiền, Luật phải có sự minh định rõ ràng, tính đến yếu tố khả thi khi áp dụng chứ không thể thiếu sự mạch lạc, ít nhất là với các điều khoản có tác động, ảnh hưởng đến đối tượng trẻ em, vị thành niên. Chúng ta không thể “hồn nhiên” loại bỏ yếu tố quan trọng nhưng lại “hăm hở” đưa vào các điều “cấm” mà thực tế lại không diễn ra.

“Tôi không nghĩ dự thảo luật mới nhất lại sơ suất bỏ sót yếu tố kỹ thuật, “chân nọ xọ chân kia” tựa như một dáng đi xiêu vẹo, không còn vững vàng về khung pháp lý được xem như “xương sống”, và “trục lái” của một bộ luật đã gần như mất đi sự tỉnh táo, cứng rắn so với dự thảo cũ”, nữ đại biểu đoàn Phú Yên nêu ý kiến


Phương Thuỷ