Khó có thể thống kê được số lượng bài báo, phóng sự, hình ảnh được đăng tải trên các phương tiện truyền thông quốc tế về ngày trọng đại 30-4-1975 và những năm tháng từ đó đến nay và cả sau này. Tất cả đều có chung một nhận định: Sự kiện 30-4-1975 gây tiếng vang lớn trên trường quốc tế về một dân tộc không chịu khuất phục trước giặc ngoại xâm, có ý nghĩa trọng đại không chỉ đối với dân tộc Việt Nam mà còn cả với cộng đồng thế giới. Hay nói cách khác, đối với thế giới, ngày 30-4-1975 là một sự kiện lịch sử, bản hùng ca bất diệt của dân tộc Việt Nam.

Một ngày sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, ngày 1-5-1975, từ châu Âu, truyền thông Pháp nhấn mạnh, khoảnh khắc ngày 30-4-1975 là khoảnh khắc trung thực của chiến tranh, hồi chuông cảnh tỉnh nhân loại hãy nỗ lực để không xảy ra một cuộc chiến tương tự. 

Hãng thông tấn AFP bình luận: “Trong năm 1975, sự kiện nổi bật nhất châu Á là sự kiện Việt Nam, năm 1975, chứng kiến sự ra đời nước Việt Nam thống nhất. Không còn nghi ngờ gì nữa, sự kiện này sẽ có ảnh hưởng to lớn đến khu vực này của thế giới trong tương lai”. 

Trước đó, ngày 30-4-1975, hãng tin Reuters danh tiếng của Anh đã có bài viết lớn và liên tục cập nhật về cuộc chiến Việt Nam vào giờ phút bước ngoặt đó. Một nhà báo Reuters có mặt tại Sài Gòn viết: “Là phóng viên duy nhất có mặt tại khu vực Phủ Tổng thống, tôi đã chứng kiến chiếc xe tăng đi đầu (của quân giải phóng) húc đổ cột bằng thép vững chắc và cán cờ (ngụy) rơi xuống đất, rồi vượt qua. 

Gần 10 xe tăng khác nhanh chóng tiến lên theo và bộ đội Chính phủ Cách mạng tỏa ra khắp khu vực Phủ Tổng thống. Lính gác Nam Việt Nam lập tức giơ tay xin hàng và tập hợp thành hàng ngũ chờ lệnh mới. Cờ Chính phủ cách mạng lâm thời tung bay trong không khí chiến thắng”.

Các phương tiện truyền thông Mỹ cũng đăng tải nhiều bài viết về cuộc chiến đã tiêu tốn nhiều chi phí, nhân lực và tài nguyên của nước này. Tạp chí Newsweek viết, việc Mỹ bị sa lầy trong chiến tranh ở Việt Nam đã hủy hoại niềm tin của người Mỹ vào các lãnh đạo của họ. 

Điện tín New York cho rằng, việc Mỹ dính líu vào cuộc chiến tranh ở Việt Nam là “một sự hy sinh vô ích về  sinh mạng và tiền của người Mỹ”. Với tựa đề “Sài Gòn sụp đổ”, tờ New York Times (NYT) chạy tít lớn suốt 8 cột trang nhất kèm theo hàng loạt tin, ảnh về sự sụp đổ của chính quyền ngụy và chiến thắng của các lực lượng cách mạng. NYT nhấn mạnh ngày 30-4-1975 là ngày “lịch sử của thế giới”. 

Tờ Los Angeles Times bình luận: “Người Mỹ ra đi, Việt Nam Cộng hòa đầu hàng, nước Việt Nam đã trả lại cho người Việt…”. Cũng trong số ra ngày 1-5-1975, hãng tin AP đăng một bài viết có đoạn “Xe tăng, xe bọc thép và xe tải ngụy trang của quân Giải phóng tiến nhanh vào dinh Tổng thống”. 

Cùng ngày, hãng tin UPI (Mỹ) mô tả: “Quân đội Cộng sản tươi cười vui vẻ cưỡi xe tăng vào Phủ Tổng thống ở Sài Gòn và hô lớn “Đồng chí” với những người đứng đông bên đường và các báo đang theo dõi. Họ thật sự không để ý đến sự có mặt của các nhà báo đang ghi lại sự đầu hàng lịch sử của Chính phủ Sài Gòn trước những người Cộng sản”.

Đông đảo người dân kéo về Dinh Độc Lập chào mừng quân giải phóng. Ảnh tư liệu

Trong khi đó, tại châu Á, tờ báo hàng đầu của Nhật Bản Asahi Shimbun ngày 1-5-1975 đăng tải bài xã luận trong đó có đoạn: “Chiến tranh Việt Nam đã kết thúc với thắng lợi của lực lượng giải phóng, điều đó nói lên rằng, thời đại mà các nước lớn dùng sức mạnh bóp nghẹt chủ nghĩa dân tộc đã chấm dứt rồi. Chiến thắng năm 1975 là một cột mốc lịch sử trong cuộc đấu tranh anh hùng của quân đội và nhân dân Việt Nam, mở ra một kỷ nguyên độc lập, tự do và thống nhất”. 

Ngày 7-5-1975, báo tin tức Ai Cập viết: “Không một ai trên trái đất này, dù chính kiến hay màu da của họ như thế nào đi nữa, lại không kính trọng và tự hào về dân tộc Việt Nam, một dân tộc đã giương cao ngọn cờ chiến thắng trên phần đất cuối cùng của Tổ quốc mình vào ngày 30-4-1975. Sau 30 năm trường chiến đấu liên tục, không một phút nghỉ ngơi, dân tộc ấy đã đánh bại 3 đế quốc và chứng minh cho cả loài người thấy rằng, những dân tộc đã chiến đấu thì không bao giờ chịu khuất phục và ý chí của họ là vô địch”. 

Tháng 10-1975, tạp chí châu Âu (Pháp) bình luận: “Sau 30 năm chiến đấu - những cuộc chiến đấu lạ lùng - từ mùa xuân này, hòa bình đã trở lại trên toàn nước Việt Nam. Hòa bình trong độc lập. Chắc chắn đây là thắng lợi trọn vẹn nhất mà một dân tộc có thể giành được với một đế quốc hùng cường vào bậc nhất. Phải hàng năm, hàng chục năm nữa mới có thể lường hết được tầm quan trọng của thắng lợi này”.

Về phía các chuyên gia, nhà nghiên cứu sử học,  ông Alain Rusco - nhà sử học người Pháp, kiêm chuyên gia nghiên cứu về lịch sử Đông Dương cho rằng, sự kiện 30-4-1975 “gây tiếng vang lớn trên trường quốc tế về một dân tộc không chịu khuất phục trước quân thù”. Không chỉ vậy, cuộc chiến đấu tranh giành độc lập, giải phóng dân tộc đã truyền đi giá trị nhân văn, là thông điệp lên án tội ác chiến tranh mạnh mẽ nhất cho thế giới.

Hơn bốn mươi năm đã trôi qua, nhưng chiến thắng 30-4-1975 vẫn mãi mãi là mốc son chói lọi không thể phai mờ trong lòng nhân dân Việt Nam và bạn bè quốc tế. Việt Nam đã vượt qua những khó khăn thách thức, đang hướng tới tương lai, hội nhập và phát triển. Chiến thắng vang dội của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử vẫn là niềm tự hào, là động lực để nhân dân Việt Nam tiếp tục tiến lên trên con đường vinh quang và hạnh phúc.

Hà Linh (tổng hợp)