Sáng 30-11, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao tổ chức Hội nghị "Việt Nam và APEC: 20 năm qua và chặng đường sắp tới". Đây là sự kiện quan trọng nhằm tổng kết lại những thành tựu cũng như đóng góp quan trọng của Việt Nam cho diễn đàn kinh tế hàng đầu khu vực, theo đó vạch ra những cơ sở quan trọng giúp  Việt Nam xây dựng định hướng đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương trong thời gian tới.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh và các đại biểu dự Hội nghị.

APEC và Việt Nam hai thập kỷ cùng phát triển

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh cho biết, cách đây đúng hai thập niên, tháng 11-1998, Việt Nam vinh dự trở thành thành viên của APEC. Đây là quyết định có ý nghĩa chiến lược của Việt Nam, đánh dấu bước triển khai quan trọng chính sách đối ngoại rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa và hội nhập kinh tế, tạo động lực cho tiến trình đổi mới và hội nhập.

Theo Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh, 20 năm tham gia APEC cũng là khoảng thời gian Việt Nam đạt những thành tựu to lớn trên con đường phát triển và hội nhập. Nhiều thành viên APEC đã trở thành đối tác quan trọng nhất về thương mại và đầu tư của Việt Nam. Trong đó, 13 trên tổng số 16 hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã, đang đàm phán và ký kết là với 17 thành viên APEC.

“APEC thực sự là cầu nối đưa Việt Nam ra thế giới và mang thế giới đến với Việt Nam”, người đứng đầu ngành ngoại giao Việt Nam nhấn mạnh. “Chính việc tham gia APEC đã tạo nền tảng để Việt Nam tham gia các sân chơi rộng lớn, có mức độ cam kết cao hơn như Tổ chức thương mại thế giới (WTO), các FTA, trong đó có các FTA thế hệ mới. Các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội học hỏi, nâng cao năng lực và văn hóa hội nhập”.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh phát biểu tại Hội nghị.

Phó thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh cũng nhận định, các thành viên APEC đã vững vàng vượt khó khăn, khẳng định sự vươn lên mạnh mẽ của châu Á - Thái Bình Dương trở thành một khu vực hòa bình, ổn định, một động lực của tăng trưởng và liên kết kinh tế toàn cầu.

“Có thể nói, thành công của APEC có được là nhờ sự hội tụ của tầm nhìn, quyết tâm chính trị mạnh mẽ và nỗ lực không mệt mỏi của các thành viên, trong đó có Việt Nam. Việt Nam tự hào đã đồng hành cùng các thành viên đóng góp tích cực xây dựng ngôi nhà chung APEC”, Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh nói.

Trong khuôn khổ Hội nghị, các thành viên và Ban Thư ký APEC đánh giá cao vai trò, sự tham gia, đóng góp chủ động, tích cực và trách nhiệm của Việt Nam tại Diễn đàn APEC. Nhiều thành viên đề cao những kết quả nổi bật trong hai lần Việt Nam đăng cai APEC các năm 2006 và 2017, đặc biệt là 8 văn kiện được thông qua trong dịp Tuần lễ Cấp cao APEC 2017 và vai trò chủ trì, khởi xướng của Việt Nam trong xây dựng Tầm nhìn mới cho Diễn đàn sau năm 2020.

Thách thức của APEC và đề xuất từ Việt Nam

Trong một thế giới siêu kết nối, có thể nói APEC đang đứng trước những vận hội mới đan xen với các thách thức chưa từng có. Tuần lễ Cấp cao APEC Papua New Guinea vừa qua đặt ra những thách thức nhất định đối với Diễn đàn APEC. Việc duy trì các giá trị cốt lõi của hợp tác APEC về ủng hộ hệ thống thương mại đa phương, thúc đẩy thương mại và đầu tư tự do và mở đứng trước những khó khăn.

Đại sứ Allan Wagner, Chủ tịch Nhóm Tầm nhìn APEC (AVG) phát biểu tại sự kiện.

Theo đó, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đưa ra ba đề xuất cho APEC, bao gồm: Thứ nhất, APEC cần xác định các mục tiêu và nội hàm hợp tác mới để tiếp tục duy trì các giá trị cốt lõi của mình. Trên nền tảng ba trụ cột hợp tác vốn có, APEC cần thúc đẩy các yếu tố phát triển bền vững, bao trùm và sáng tạo nhằm tạo động lực mới cho tăng trưởng.

Thứ hai, mọi sáng kiến, dự án, cơ chế hợp tác trong APEC cần đặt người dân vào trung tâm của phát triển, tăng cường sự tham gia và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp. APEC cần xây dựng các cộng đồng vững mạnh, bao trùm và chú trọng tới các đối tượng dễ bị tồn thương.

Thứ ba, APEC cần nâng cao khả năng thích ứng và vai trò lãnh đạo trong quản trị kinh tế toàn cầu. "APEC hoàn toàn có khả năng phát huy vai trò đầu tàu trong xây dựng cấu trúc mới ở khu vực, đảm bảo các nguyên tắc mở, công bằng, minh bạch, dựa trên luật lệ, hài hòa lợi ích của tất cả các bên trong và ngoài khu vực", người đứng đầu ngành ngoại giao nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh trao Huân chương Lao động cho các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc đóng góp cho Năm APEC 2017.

Phó Thủ tướng cũng chỉ đạo các bộ, ban, ngành tiếp tục chủ động đề xuất sáng kiến, ý tưởng, thể hiện vai trò nòng cốt trong nỗ lực triển khai các cam kết và chiến lược dài hạn của APEC. Việt Nam cần tiếp tục đóng góp tích cực trong xây dựng và triển khai tầm nhìn mới APEC cũng như đóng góp định hình cấu trúc mới ở khu vực.

APEC có vai trò không thể thiếu trong cục diện đa tầng ở khu vực

Tại phiên thảo luận về “Diễn đàn APEC – Động lực quan trọng của tăng trưởng và liên kết kinh tế khu vực và toàn cầu”, các đại biểu cho rằng APEC đã vững vàng vượt qua mọi khó khăn, khẳng định vai trò là cơ chế liên kết kinh tế then chốt, góp phần quan trọng đưa châu Á – Thái Bình Dương trở thành động lực của tăng trưởng và liên kết kinh tế toàn cầu.

Các diễn giả tại phiên thảo luận đầu tiên.

Điểm lại bối cảnh lịch sử và những định hướng đối ngoại xuyên suốt của Việt Nam, nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan nhấn mạnh tham gia APEC đánh dấu cột mốc mới trên con đường hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. 

“Chúng ta không chỉ thụ hưởng những lợi ích to lớn của APEC mà còn thể hiện vai trò là một thành viên tích cực và trách nhiệm với những đóng góp đầy ý nghĩa”, nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan nhấn mạnh. "Các bộ, ban, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp cũng chia sẻ việc tham gia APEC đã mang nhiều lợi ích to lớn và thiết thực về chiến lược, kinh tế, thương mại và đầu tư, góp phần tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của doanh nghiệp". 

Phiên thảo luận cũng đã đưa ra nhiều đề xuất nhằm tăng cường hơn nữa sự tham gia và đóng góp của Việt Nam trong APEC cũng như trong định hình cấu trúc liên kết kinh tế khu vực, nhằm tiếp tục thực hiện chủ trương đổi mới toàn diện, hội nhập quốc tế sâu rộng và nâng tầm đối ngoại đa phương.

Trong phiên thảo luận thứ hai về “Tầm nhìn mới vì một cộng đồng khu vực châu Á – Thái Bình Dương năng động, kết nối và thịnh vượng”, các đại biểu nhấn mạnh vai trò không thể thiếu của APEC trong cục diện liên kết đa tầng nấc tại khu vực. 

Phát biểu về tầm nhìn mới của APEC sau năm 2020, Đại sứ Allan Wagner, Chủ tịch Nhóm Tầm nhìn APEC (AVG) nhấn mạnh tầm nhìn mới cần đặt nền tảng cho một châu Á – Thái Bình Dương năng động, sáng tạo, tự cường vì sự phát triển bao trùm và bền vững của các nền kinh tế.

Đại sứ Nguyễn Nguyệt Nga, đại diện Việt Nam tại Nhóm Tầm nhìn APEC cho rằng, 10 - 15 năm tới là giai đoạn chuyển đổi then chốt. Chương trình nghị sự APEC sau 2020 cần góp phần xây dựng một khu vực tự cường, gắn kết, bao trùm và sáng tạo. APEC cần đóng vai trò toàn cầu vì một Cộng đồng châu Á – Thái Bình Dương lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Là một thành viên chủ động, sáng tạo của APEC, Việt Nam sẽ đóng góp tích cực để góp phần định hình và thực hiện Tầm nhìn APEC sau 2020, xây dựng APEC vì người dân và doanh nghiệp. 

T. Minh