Kiev vẫn chưa thể “buông” Nga

Theo lời giải thích của vị Thủ tướng tạm quyền, hiệp định liên kết này bao trùm các vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ hợp tác song phương Ukraine - EU, trong đó có lĩnh vực an ninh quốc phòng. Nó sẽ thiết lập một cơ chế chung đưa ra quyết định đơn giản hóa quá trình cải cách ở Ukraine, đáp ứng nguyện vọng của hàng triệu người dân nước này muốn trở thành một phần của EU. Ngoài ra, Ban lãnh đạo “lâm thời” của Ukraine sẽ được hỗ trợ về chính trị và kinh tế, trong đó, EU đảm bảo sẽ có khoảng 500 triệu Euro dành cho Ukraine thông qua việc nới rộng thuế quan các mặt hàng nông sản, dệt may và nhiều mặt hàng khác.

Ông Arseniy Yatsenyuk còn nhấn mạnh: “Tôi tin tưởng mạnh mẽ rằng EU sẽ bảo vệ Ukraine bằng tiếng nói thống nhất và mạnh mẽ” và rằng, “cách tốt nhất để kiềm giữ Nga là thực sự áp dụng cấm vận kinh tế”. Còn Chủ tịch Hội đồng châu Âu Herman Van Rompuy, trong một tuyên bố nhấn mạnh, hiệp định liên kết “công nhận nguyện vọng của người dân Ukraine được sống trong một đất nước được cai trị bởi giá trị, dân chủ và pháp luật”, nó cũng sẽ giúp cho 46 triệu người Ukraine có mức sống tương đối đồng đều với các nước trong khối EU.

Ngày 21/3, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ký sắc lệnh phê chuẩn hiệp ước sáp nhập Crimea và Sevastopol vào lãnh thổ Liên bang Nga.

Trong một diễn biến đáng chú ý khác cùng ngày, bài phát biểu tại phiên họp Quốc hội được phát sóng trực tiếp trên kênh Truyền hình quốc gia, Thủ tướng tạm quyền Arseniy Yatsenyuk lại thừa nhận Ukraine không thể từ bỏ Nga vào thời điểm này: “Đất nước của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào năng lượng từ Nga, từ bỏ khí đốt của Nga bây giờ là không thể”. Kiev từng được mua khí đốt của Nga với giá 300USD/1.000m3, trong khi các quốc gia châu Âu khác mua với giá 450USD/1.000m3. Nhưng Gazprom đã cắt chương trình này sau khi Kiev phản ứng chỉ trích vụ sáp nhập Crimea vào Liên bang Nga.

Những hệ lụy

Ngày 21/3, thông qua mạng xã hội, Thủ tướng Nga Medvedev cảnh báo, nhà nước Ukraine, dưới sự cai trị hiện nay của các “phần tử cực đoan, chiến binh và băng đảng”, những kẻ “thiếu mức độ hợp pháp cần thiết, và tệ hơn, không có năng lực cải thiện tình hình ở đất nước này”, sẽ sớm bị đẩy tới bờ vực tan rã. Thêm vào đó, trong một cuộc họp với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Hội đồng An ninh quốc gia Nga, Thủ tướng Medvedev cho biết, Ukraine còn nợ công ty nhà nước Nga Gazprom 2 tỉ USD và một khoản vay 3 tỉ USD nữa, phần đã được giải ngân trong khoản viện trợ 15 tỉ USD của Nga cho Ukraine năm 2013.

Đài Tiếng nói nước Nga đã dẫn lời phát biểu của ông Medvedev: “Ukraine nợ chúng ta vì giờ đây Crimea đã trở thành một phần lãnh thổ Nga và hiệp định thuê căn cứ Hải quân mà hai nước ký vào năm 2010 đã không còn hiệu lực… Tôi cho rằng chúng ta không thể để mất khoản tiền lớn thế trong tình hình ngân sách hiện tại”. Phản ứng trước tuyên bố trên của ông Medvedev, tại Hội nghị thượng đỉnh EU, Thủ tướng chính quyền lâm thời Ukraine Arseniy Yatseniuk cáo buộc đó là động thái trả đũa của Nga và “dọa” sẽ kiện Nga ra các tòa án quốc tế trong tương lai gần.

Ngoài ra, gần đây, giới chức lâm thời ở Kiev còn nhăm nhe ý định áp dụng chế độ visa với Nga như một biện pháp trả đũa Moscow sau sự kiện Crimea sáp nhập trở lại Nga. Tuy nhiên, biện pháp trả đũa trên được cho là sẽ phản tác dụng bởi nó sẽ gây ra làn sóng tức giận của chính những người dân Ukraine.

Thêm vào đó, theo hãng tin Fox News ngày 22/3, người dân Kherson - tỉnh có dân số nói tiếng Nga khá lớn, nằm ngay phía Bắc bán đảo Crimea - đang thúc đẩy một cuộc trưng cầu dân ý được thúc đẩy từ giới chính khách thân Nga và hậu thuẫn bởi sự hiện diện của các binh sĩ Nga hay những người biểu tình có tư tưởng ủng hộ Moscow. Kherson có vai trò then chốt trong cuộc xung đột đang diễn ra ở Ukraine bởi nó là cầu nối nối liền bán đảo Crimea với phần lục địa Ukraine bằng đường sắt và đường bộ.

Trong khi đó, theo tờ Moscow Times (Nga), Nga gần như chắc chắn là đang có cách nhìn nhận khác biệt về những nỗ lực của một cường quốc nước ngoài nhằm sáp nhập một phần lãnh thổ hiện tại của Moscow nhưng lại có quan hệ về lịch sử rõ ràng với một quốc gia khác - ví dụ như Kaliningrad. Trước khi trở thành vùng lãnh thổ tách rời của Nga ở châu Âu vào năm 1945- sau Thế chiến II, Kaliningrad, hay còn được biết tới dưới cái tên Konigsberg, từng thuộc Đức

Hà Khổng