Ngày 2/11, khoảng 2 triệu cử  tri tại các vùng do lực lượng chống đối ở miền Đông kiểm soát đã tham gia cuộc tổng tuyển cử để bầu ra các đại biểu Quốc hội và người đứng đầu chính quyền của hai nhà nước tự xưng Cộng hòa nhân dân Donetsk và Luhansk.

Theo tin từ hãng Reuters, những cử tri này đều ủng hộ xu hướng ly khai khỏi Ukraine và đã không tham gia cuộc bầu cử Quốc hội Ukraine hôm 26/10 vừa qua. Đương nhiên là Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko cực lực phản đối cuộc bầu cử này, cho rằng nó sẽ phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn đạt được ở Minsk hồi tháng 9. Đồng thời, ông Petro Poroshenko cũng đã cố gắng bằng mọi giá tìm cách phá hủy cuộc bầu cử. Tuy nhiên, điều này không hề dễ dàng, bởi các địa điểm bỏ phiếu đều được thực hiện trên vùng đất mà lực lượng chống đối ở miền Đông đang nắm quyền kiểm soát. Vì thế, chính quyền Kiev đành dùng chiêu bài sử dụng sự công kích của dư luận quốc tế.

Cụ thể, đến chiều 1/11, Ukraine đã nhận được sự ủng hộ của Liên hợp quốc, Mỹ, các nước Liên minh châu Âu trong việc phản đối cuộc tổng tuyển cử ở miền Đông. Trong một tuyên bố được đưa ra hôm 30/10, Tổng thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon đã nói rằng, cuộc bầu cử ở miền Đông Ukraine đi ngược lại Hiến pháp và luật pháp nước này. Đồng thời, ông Ban Ki-moon đã kêu gọi các bên ở Ukraine thực thi toàn diện thỏa thuận hòa bình đã đạt được trước đó. Liên minh châu Âu (EU) cũng bày tỏ lo ngại cuộc bầu cử sẽ đe dọa đến tiến trình hòa bình mong manh tại khu vực.

Khoảng 2 triệu cử tri được phát những lá phiếu bầu có logo của lực lượng chống đối miền Đông Ukraine. Ảnh: AP.

Tổng thư ký NATO Jen Stoltenberg hôm 31/10 cũng cảnh báo rằng, Moskva không nên công nhận cuộc bầu cử ở miền Đông Ukraine và các nước trong liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương thấy rõ, cuộc bầu cử ở Donetsk và Luhansk chỉ làm suy yếu những nỗ lực tìm kiếm các giải pháp hòa bình cho cuộc khủng hoảng ở Ukraine. Nhiều nhà lãnh đạo châu Âu khác cũng tuyên bố không thừa nhận tính hợp pháp của cuộc bỏ phiếu. Thậm chí, lãnh đạo 3 nước Đức, Pháp, Anh còn kêu gọi Tổng thống Nga Vladimir Putin không công nhận cuộc bầu cử ngày 2/11.

Riêng Mỹ đã thể hiện quan điểm khá cứng rắn về cuộc tổng tuyển cử ở miền Đông Ukraine, với những tuyên bố mạnh mẽ được đưa ra từ hồi trung tuần tháng 10. Mới đây nhất, trong cuộc họp báo tại thành phố Ottawa của Canada, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry còn nhấn mạnh rằng, người dân Ukraine đã thực hiện một lựa chọn rõ ràng về dân chủ khi bầu cử Quốc hội vào ngày 26/10 và với Mỹ, đây là kết quả bầu cử duy nhất. Cáo buộc lực lượng chống đối ở miền Đông Ukraine “vi phạm trắng trợn các cam kết của Hiệp định Minsk”, ông John Kerry nhấn mạnh, Mỹ và cộng đồng quốc tế không công nhận cuộc bầu cử ở Donetsk và Luhansk.

Chưa hết, chính quyền Washington còn cảnh báo Nga không được công nhận cuộc bầu cử này, nếu không sẽ phải chịu những biện pháp trừng phạt mới. Còn Nga, một mặt cho rằng cuộc bầu cử ở miền Đông “có vai trò quan trọng trong việc hợp pháp hóa chính quyền tại đây”, mặt khác, chính quyền Moskva vẫn thiết lập một kênh đối thoại ổn định giữa chính quyền trung ương Ukraine và các đại diện khu vực Donetsk, Luhansk để giúp tạo ổn định tình hình chung.

Theo các nhà phân tích, việc ai đúng, ai sai trong cả hai cuộc tổng tuyển cử ở Ukraine sẽ hạ hồi phân giải theo các quy định trong Hiến chương Liên hợp quốc. Nhưng cái mà bất kỳ ai cũng có thể thấy chính là một sự phân chia rõ ràng, sâu sắc trong xã hội Ukraine hiện nay. Cuộc bầu cử ngày 2/11 cũng đã thể hiện sức mạnh ngày càng lớn và đang được củng cố của các quốc gia tự xưng ở miền Đông Ukraine. Hơn thế nữa, nếu cuộc bầu cử này nhận được sự đồng tình của nhân dân trong khu vực Donetsk và Luhansk thì những phản đối của Ukraine hay cộng đồng quốc tế cũng khó mà lay chuyển được tình thế.

Bên cạnh đó, cuộc tổng tuyển cử hôm 26/10 cho thấy, ngay trong nội bộ chính quyền Kiev hiện tại cũng còn quá nhiều mâu thuẫn, đặc biệt là tranh chấp quyền lợi giữa Tổng thống Petro Poroshenko và Thủ tướng Yatsenyuk, với minh chứng rõ ràng là việc Thủ tướng bác bỏ đề nghị liên minh với phe của Tổng thống. Động thái đề cử ông Yatsenyuk tiếp tục là người đứng đầu chính phủ của ông Petro Poroshenko đưa ra tuy có làm dịu căng thẳng trong cuộc đối đầu trên chính trường, nhưng nó cũng cho thấy Ukraine còn khá nhiều những mắc mớ khác và chính phủ phải tự giải quyết trước khi tính đến những biện pháp xa hơn trong vấn đề với khu vực miền Đông

Huyền Chi