Hiệp ước Schengen là hiệp ước về tự do đi lại do một số nước Châu Âu ký kết và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 26/3/1995 với 7 nước thành viên ban đầu gồm Pháp, Đức, Bỉ, Hà Lan, Luxembourg, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha.

Hiệp ước quy định quyền tự do đi lại của công dân các nước thành viên. Đối với công dân nước ngoài chỉ cần có visa của một trong 9 nước trên là được phép đi lại trong toàn bộ khu vực Schengen. Tính đến 19/2/2011, tổng số quốc gia công nhận hoàn toàn hiệp ước này là 26 nước, được gọi là các quốc gia Schengen, trong đó bao gồm 2 quốc gia ngoài EU là Thụy Sĩ và Na Uy.

Các quốc gia châu Âu buộc phải đóng cửa biên giới để ngăn ngừa dịch bệnh lây lan. (Ảnh: Reuters)

Trong lần kỷ niệm thứ 25 này, Hiệp ước Schegen hầu như bị "vô hiệu" trong bối cảnh dịch COVID-19 đang bùng phát mạnh tại các quốc gia EU, làm đóng băng hầu hết các hoạt động kinh tế và xã hội, đồng thời phá vỡ chuỗi cung ứng và khiến hầu hết người châu Âu phải ở nhà để tránh dịch.

"Dịch COVID-19 đang có tác động rất lớn đến sự di chuyển và vận chuyển xuyên biên giới của châu Âu", một tài liệu nội bộ của Ủy ban châu Âu hôm 25/3 cho biết.

Tất cả các quốc gia thành viên EU đã đưa ra các hạn chế hoặc đóng cửa biên giới, ngoại trừ Ireland vì không phải là thành viên của khu vực Schengen và không chia sẻ bất kỳ biên giới đất liền nào với các quốc gia EU sau khi Anh rời khỏi khối.

Tối ngày 17/3, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel cho biết các quốc gia thành viên của EU đã nhất trí quyết định đóng cửa biên giới ngoài EU trong 30 ngày đối với những người không phải là công dân của khối để ngăn chặn đại dịch.

Các chuyến bay tại sân bay ở tất cả quốc gia EU đều bị hạn chế, gây nên sự gián đoạn đối với việc cung cấp hàng hóa, bao gồm cả những thứ thiết yếu như thuốc.

"Cuộc sống của nhiều người dân trông khối dựa vào sự tự do đi lại qua biên giới", Ngoại trưởng Luxembourg, ông Jean Jean Asselborn ngày 26/3 cho biết, đồng thời kêu gọi các nước Schegen sớm gỡ bỏ lệnh hạn chế và mở lại biên giới càng sớm càng tốt.

Tuy nhiên, ngay cả các nước thành viên sáng lập của Hiệp ước Schengen cũng đã đóng cửa biên giới của mình, bất chấp lời khuyên của các chuyên gia rằng biện pháp này không hiệu quả đối với virus.

"Tôi đã nghe tin tức rằng các biên giới đều đã bị đóng cửa, nhưng tôi không ngờ rằng lại có sự kiểm soát chặt chẽ như vậy. Chúng tôi không thể làm được gì cả", Bart Jansen - một người Hà Lan được "hưởng lợi" từ Hiệp ước buồn bã nói.

Jansen đã từng thử tới Bỉ thông qua một lối tắt giữa biên giới hai nước, nhưng không được phép nhập cảnh vào Bỉ. Hà Lan, Bỉ cùng Luxembourg, Pháp và Tây Đức là những nước ký kết Hiệp ước Schegen giai đoạn đầu vào năm 1985, 10 năm trước khi thoả thuận này có hiệu lực. 

Theo Worldometers, tính đến thời điểm hiện tại, Italia hiện đang là quốc gia châu Âu chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi dịch COVID-19 với hơn 74.386 ca nhiễm và 7.503 ca tử vong, xếp sau đó lần lượt là Tây Ban Nha với 56.188 ca (4.089 ca tử vong), Đức với 39.572 ca (224 ca tử vong) và Pháp với 25.233 ca (1.331 ca tử vong).

Cao Trung (Theo Reuters)