Tuy hội nghị NAM lần thứ 16 sẽ tập trung thảo luận về các nguyên tắc cơ bản và định hướng của Phong trào Không liên kết, cũng như đề ra những biện pháp nhằm thúc đẩy hơn nữa vai trò và tiếng nói của NAM trên trường quốc tế trong bối cảnh thế giới có nhiều diễn biến phức tạp, nhưng cũng dành một thời gian đáng kể để nói về tình hình bất ổn đang diễn ra tại Trung Đông, đặc biệt là Syria.

Chủ tịch Ủy ban phối hợp Phong trào Không liên kết Mootaz Khalil nhấn mạnh, hội nghị NAM lần thứ 16 hết sức quan trọng, nhất là đối với mục tiêu và nguyên tắc cơ bản của phong trào, cùng với giải pháp trước những thách thức toàn cầu nảy sinh về chính trị và kinh tế. Theo thông báo, Tổng thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon sẽ tham dự hội nghị NAM lần thứ 16 (cùng với khoảng 35 nguyên thủ các nước thành viên) và việc này đang khiến Mỹ không hài lòng.

Theo người phát ngôn của Tổng Thư ký Liên hợp quốc, ông Martin Nesirky cho biết, ông Ban Ki-moon sẽ truyền đạt rõ những mối quan tâm và mong đợi của cộng đồng quốc tế đối với các vấn đề, trong đó hợp tác và tiến bộ là điều cấp thiết đối với sự ổn định khu vực và phúc lợi của người dân Iran.

Ngoại trưởng Iran Ali Akbar Salehi cho biết, Tehran sẽ đệ trình lên hội nghị NAM lần thứ 16 một đề xuất mới nhằm chấm dứt cuộc xung đột ở Syria. Ngoại trưởng Ali Akbar Salehi cho rằng, đây là đề xuất hợp lý và chấp nhận được, bao gồm tất cả các bên và sẽ rất khó bị phản bác.

Trước đó, người đứng đầu Ủy ban Chính sách đối ngoại và An ninh quốc gia của Quốc hội Iran, ông Alaeddin Boroujerdi cho biết, trong tương lai gần, Syria cũng sẽ trở thành một phần của Phong trào Không liên kết nên hội nghị NAM lần thứ 16 có thể tìm ra giải pháp cho vấn đề nhạy cảm này.

Trong khi đó giới truyền thông đưa tin, ngày 25/8, các nhà hoạt động đối lập Syria đã cáo buộc lực lượng trung thành với Tổng thống Bashar al-Assad gây ra một vụ thảm sát hàng trăm người tại thị trấn Daraya gần Thủ đô Damascus mà quân đội mới lấy lại từ tay phiến quân.

Được biết, hơn 200 thi thể được tìm thấy trong các ngôi nhà và tầng hầm xung quanh Daraya và hầu hết đều bị giết theo kiểu hành quyết. Nhưng thông tin này chưa được kiểm chứng độc lập. Cáo buộc kể trên xuất hiện sau khi quân đội trung thành với Tổng thống Bashar al-Assad liên tục giành chiến thắng trong các cuộc giao tranh ở Thủ đô Damascus và thành phố Aleppo

Những động thái kể trên diễn ra trong thời điểm tân Đặc phái viên chung của Liên hợp quốc và Liên đoàn Arab phụ trách vấn đề Syria, ông Lakhdar Brahimi, 78 tuổi, người Algieria vừa có cuộc gặp với Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon tại Mỹ (24/8) để đưa ra tuyên bố: đặt lợi ích của nhân dân Syria lên trên hết.

Tân Đặc phái viên chung của Liên hợp quốc và Liên đoàn Arab phụ trách vấn đề Syria, ông Lakhdar Brahimi gặp gỡ Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon tại Mỹ (24/8).

Ngày 24/8, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã có cuộc điện đàm với ông Lakhdar Brahimi, bày tỏ ủng hộ giải quyết hòa bình cuộc khủng hoảng Syria, đồng thời kêu gọi một cuộc đối thoại chính trị giữa Chính phủ Syria và phe đối lập. Cũng trong ngày 24/8, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Gennady Gatilov chuyên trách vấn đề Syria cho biết, phe đối lập đang thay đổi quan điểm - chuyển sang sử dụng giải pháp đối thoại chính trị để chấm dứt cuộc xung đột kéo dài 18 tháng qua ở Syria. Trước đó (23/8), Bộ Ngoại giao Nga đã chỉ trích phương Tây công khai xúi giục các nhóm đối lập Syria cầm vũ khí chiến đấu chống lại Tổng thống Bashar al-Assad.

Mặc dù chưa chính thức nhậm chức (từ 1/9), nhưng ông Lakhdar Brahimi đã bị Hội đồng Dân tộc Syria (SNC), cơ quan đại diện của phe nổi dậy ở Syria yêu cầu phải xin lỗi sau khi tân Đặc phái viên tuyên bố: hãy còn quá sớm để thảo luận về việc Tổng thống Bashar al-Assad phải ra đi.

Ngày 23/8, Thứ trưởng Ngoại giao Syria Faisal Muqdad tuyên bố, Damascus sẵn sàng hợp tác với ông Lakhdar Brahimi, đồng thời bày tỏ hy vọng tân Đặc phái viên sẽ giúp mở đường cho cuộc đối thoại dân tộc. Giới truyền thông nước ngoài cho biết, lính đánh thuê đến từ châu Phi, Trung Á và Trung Đông đang được coi là vũ khí lợi hại của phe đối lập trong cuộc chiến lật đổ Tổng thống Bashar al-Assad. Ngày 24/8, phát ngôn viên Liên hợp quốc Martin Nesirky cho biết, tổng số người tị nạn Syria đã lên đến 200.000 người, trong khi bạo lực vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại và Thổ Nhĩ Kỳ là nước có số người tị nạn Syria lớn nhất, khoảng 75.000 người.

Mặc dù đang phải đối mặt với sức ép ngày càng tăng của cộng đồng quốc tế, trong đó có các lệnh trừng phạt của Mỹ và phương Tây, nhưng với việc tiếp quản nhiệm kỳ 3 năm lãnh đạo Phong trào Không liên kết tại hội nghị NAM lần thứ 16 sẽ là cơ hội để Iran tìm kiếm sự ủng hộ của các nước đối với chương trình hạt nhân của mình. Bên cạnh đó, việc Đại hội đồng Liên hợp quốc họp trong tháng 9 tại New York cũng sẽ khiến cho vấn đề hạt nhân Iran càng trở thành bài toán khó giải hơn đối với Mỹ, phương Tây và các nước hữu quan.

Lê Trịnh - Trọng Hậu