Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif cũng thừa nhận, thỏa thuận lịch sử giữa Iran với nhóm P5+1 là thành quả quan trọng cho dù đây mới chỉ là bước đầu tiên trên chặng đường tiến tới thỏa thuận cuối cùng. Đây là vòng đàm phán thứ ba diễn ra ở Geneva kể từ khi ông Hassan Rouhani trở thành Tổng thống Iran.

Tổng thống Mỹ Barack Obama hoan nghênh thỏa thuận hạt nhân vừa đạt được giữa Iran với nhóm P5+1, coi đây là một bước đi quan trọng đầu tiên hướng tới một giải pháp toàn diện, đồng thời nhấn mạnh, thỏa thuận mang tính đột phá này sẽ tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán tiếp theo. Nhưng Ngoại trưởng Mỹ John Kerry vẫn khẳng định, thỏa thuận vừa đạt được không trao cho Tehran quyền làm giàu uranium. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cho rằng, thỏa thuận này sẽ giúp đảm bảo hòa bình và ổn định tại khu vực Trung Đông. Trong khi đó Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov nhấn mạnh: Không ai thua cuộc, mọi người đều chiến thắng.

Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif với Ngoại trưởng Mỹ John Kerry (trái), và Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius (phải).

Ngoại trưởng Sergei Lavrov cho biết, nội dung cơ bản của thỏa thuận đạt được dựa trên quan điểm của Tổng thống Nga Putin đã thúc đẩy và được khẳng định trong chính sách đối ngoại của nước này. Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius coi thỏa thuận là bước tiến quan trọng, đồng thời nhấn mạnh thỏa thuận này đã xác nhận quyền hạt nhân dân sự của Iran. Ngoại trưởng Anh William Hague nhận định, thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và P5+1 là tốt cho cả thế giới, bao gồm cả các quốc gia Trung Đông, tuy nhiên phía trước vẫn còn nhiều việc khó khăn phải làm để thực hiện và xây dựng thỏa thuận vừa đạt được. Đại diện Cấp cao phụ trách Chính sách An ninh và Đối ngoại của Liên minh châu Âu, bà Catherine Ashton nhấn mạnh, thỏa thuận này chứng tỏ cả hai bên cùng tôn trọng và nỗ lực tìm kiếm một giải pháp hướng về phía trước và giải pháp này sẽ mang lại lợi ích cho cả hai bên.

Thỏa thuận kể trên đạt được sau hơn 4 ngày đàm phán tại Geneva, Thụy Sỹ, nhưng theo hãng tin AFP cho biết, các phái viên của Mỹ và Iran đã đàm phán song phương bí mật trước khi đạt được thỏa thuận này. Và việc này được tiến hành sau khi ông Hassan Rouhani đắc cử Tổng thống Iran hồi tháng 6. Chiều 24/11, thỏa thuận trên được ký tại trụ sở Văn phòng Liên hợp quốc ở Geneva, Thụy Sĩ. Tuy nhiên, sau khi thỏa thuận đầu tiên được ký và đưa vào thực hiện, Iran và nhóm P5+1 vẫn tiếp tục đàm phán về các thỏa thuận tiếp theo nhằm đảm bảo Tehran không chế tạo vũ khí hạt nhân. Theo thỏa thuận, Iran cam kết sẽ không thực hiện chương trình làm giàu uranium ở mức 5% trong vòng 6 tháng, đồng thời tháo dỡ các phương tiện kết nối kỹ thuật cho phép làm giàu uranium. Iran cũng cam kết vô hiệu hóa kho dự trữ uranium với tỷ lệ gần 20% bằng cách pha loãng với tỷ lệ dưới 5% trong vòng 6 tháng; đồng thời không cài đặt thêm các máy ly tâm làm giàu uranium tại nhà máy Fordow và ngưng hoạt động các chương trình tại nhà máy Natanz. Tehran cũng cam kết ngưng hoạt động của lò phản ứng hạt nhân mới tại Arak và cho phép các thanh sát viên của IAEA tiếp cận khu vực Fordow, Natanz. Đổi lại, Iran được nới lỏng lệnh trừng phạt cấm vận và giảm bớt một số hạn chế thương mại với tổng trị giá khoảng 7 tỷ USD.

Nội dung chính của thoả thuận đã được Nhà Trắng công bố. Theo đó, Iran sẽ không xây dựng một cơ sở có khả năng tái chế, phân tách plutoni từ nhiên liệu đã qua sử dụng. Nhóm P5+1 sẽ thành lập một ủy ban chung để làm việc với IAEA và giám sát việc thực thi thỏa thuận này. Các cường quốc thế giới sẽ không áp đặt bất cứ biện pháp trừng phạt mới nào liên quan tới hạt nhân trong 6 tháng nếu Iran giữ được cam kết đến khi kết thúc thỏa thuận. Trong 6 tháng tới, sẽ chuyển cho Iran khoảng 4,2 tỷ USD đang bị phong tỏa do các biện pháp trừng phạt nhằm vào hoạt động kinh doanh dầu mỏ của Tehran…

Về phần mình, văn phòng của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu thông báo, nước này coi thỏa thuận hạt nhân vừa đạt được giữa Iran và nhóm P5+1 tại Geneva là tồi tệ và Tehran đã đạt được điều họ muốn. Ngoại trưởng Israel Avigdor Lieberman cũng phản đối thỏa thuận này, đồng thời coi đây là thắng lợi ngoại giao của Iran kể từ cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, do đó Israel cần đánh giá lại chiến lược của mình.

Bộ trưởng Kinh tế Israel Naftali Bennett nhấn mạnh, nước ông sẽ không bị ràng buộc bởi thỏa thuận kể trên và vẫn có quyền phòng vệ. Theo tờ Thời báo New York, một số chuyên gia, trong đó có cựu quan chức phụ trách vấn đề Iran tại Nhà Trắng (ông Gary Samore) cho rằng, ít khả năng nhà lãnh đạo tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei sẽ “đóng sập cánh cửa” đối với chương trình phát triển vũ khí hạt nhân của nước này

Quốc Tuấn - Khắc Dũng