1. 2012 là một năm của nhiều cuộc bầu cử và chuyển giao quyền lực quan trọng bởi có tới 4/5 nước thành viên Hội đồng bảo an Liên hợp quốc (Nga, Mỹ, Pháp, Trung Quốc) bầu lãnh đạo mới. Trong đó đánh dấu sự trở lại nắm quyền của Tổng thống Nga Putin, của Tổng thống Mỹ Barack Obama, của sự thay đổi lãnh đạo tại Trung Quốc (ông Tập Cận Bình được bầu làm Tổng Bí thư, Chủ tịch Quân uỷ Trung ương thay thế người tiền nhiệm Hồ Cẩm Đào), tại Pháp (ông Francois Hollande đắc cử, thay thế người tiền nhiệm Nicolas Sarkozy).

Ngoài ra, Nhật Bản (ông Shinzo Abe trở thành Thủ tướng thứ 96 của đất nước mặt trời mọc), Hàn Quốc (bà Park Geun-hye là nữ Tổng thống đầu tiên của xứ sở kim chi), Venezuela… cũng có lãnh đạo mới.

2. Tranh chấp chủ quyền biển đảo ở Đông Bắc Á và biển Đông nóng lên. Việc tàu cá, tàu hải giám Trung Quốc bạo ngược tại biển Đông, biển Hoa Đông khiến quan hệ Trung-Nhật căng thẳng, rồi việc Trung Quốc in hình “đường lưỡi bò” vào hộ chiếu khiến dư luận quan ngại.

Tranh chấp giữa Nhật Bản và Trung Quốc xung quanh chủ quyền tại quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, giữa Hàn Quốc và Nhật Bản đối với quần đảo Dokdo/Takashema, cũng như giữa Trung Quốc với một số nước Đông Nam Á tại biển Đông đã trở thành chủ đề nóng tại nhiều diễn đàn khu vực và quốc tế trong năm 2012.

Tranh chấp biển đảo có lúc leo thang nguy hiểm tới mức khiến nhiều người quan ngại về nguy cơ bùng nổ xung đột giữa các bên liên quan.

3. Trung Đông vẫn nhiều bất ổn. Chiến sự leo thang tại Syria, trong khi tình hình an ninh tại Libya, Ai Cập vẫn chưa khả quan, vấn đề hạt nhân tại Iran vẫn bế tắc. Mỹ và các nước phương Tây gia tăng áp lực đối với chính quyền của Tổng thống Bashar al-Assad trong bối cảnh Nga và Trung Quốc đều chưa có thay đổi lớn trong chính sách đối với Syria.

Xung đột tại Syria đã cướp đi sinh mạng của khoảng 45.000 người, khiến hơn 3 triệu người phải đi lánh nạn.

Mặc dù hơn 64% cử tri tham gia 2 cuộc trưng cầu dân ý ủng hộ bản dự thảo Hiến pháp mới, nhưng tình hình bất ổn chính trị tại Ai Cập vẫn không được cải thiện, thậm chí còn là cái cớ để phe đối lập tiến hành các hoạt động chống đối.

Quan hệ Iran-phương Tây do Mỹ đứng đầu trở nên căng thẳng sau khi Liên minh châu Âu quyết định áp đặt lệnh cấm vận dầu mỏ đối với Tehran kể từ 1/7/2012.

4.

CHDCND Triều Tiên thử thành công tên lửa Unha-3 đưa vệ tinh Kwangmyongsong-3 lên quỹ đạo đúng thời điểm nhà lãnh đạo Kim Jong-il qua đời được 1 năm. Vụ phóng vệ tinh của CHDCND Triều Tiên khiến cả Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản phải đặt trong tình trạng báo động.

Ông Kim Jong-un được cử kế nhiệm cha từ tháng 2/2012. Ngày 30/12/2012, CHDCND Triều Tiên đã kỷ niệm 1 năm nhà lãnh đạo Kim Jong-un được cử giữ chức Tư lệnh tối cao Quân đội Nhân dân Triều Tiên.

5. Myamar đạt được những kết quả quan trọng trong tiến trình cải cách toàn diện, thu hút sự quan tâm của nhiều quốc gia và chính trị gia thế giới. Cả Tổng thống Barack Obama và Ngoại trưởng Mỹ đều tới thăm nước này.

Tổng thống Thein Shein đang tiếp tục thực thi nhiều chính sách cải tổ nền kinh tế Myamar để thu hút đầu tư nước ngoài như miễn thuế trong 5 năm cho nhà đầu tư nước ngoài, bảo đảm không quốc hữu hóa, nới lỏng kiểm soát tư hữu đất đai, thả nổi đồng tiền kyat…

6. Bộ phim "Sự ngây thơ của tín đồ Hồi giáo" do một người Mỹ sản xuất có nội dung phỉ báng Nhà tiên tri Mohammed đã thổi bùng cơn thịnh nộ của người Hồi giáo trên thế giới. Biểu tình và tấn công các đại sứ quán và lãnh sự quán Mỹ nổ ra ở hàng chục quốc gia từ châu Phi tới châu Á.

Nhiều người nói rằng, bộ phim "Sự ngây thơ của tín đồ Hồi giáo" là một trong những tác nhân khiến Đại sứ Mỹ Christopher Stevens và 3 nhân viên ngoại giao tử vong khi người Hồi giáo biểu tình và tấn công vào lãnh sự quán Mỹ ở Benghazi, Libya.

7. Palestine được nâng cấp quy chế từ Thực thể quan sát viên lên Nhà nước quan sát phi thành viên tại Liên hợp quốc. Tổng Thư ký Liên đoàn Arab Nabil al-Arabi kêu gọi Tổng thống Mỹ Barack Obama chủ động chấm dứt cuộc xung đột Israel-Palestine bởi Israel tiếp tục có những hành động trả đũa sau khi Palestine được Liên hợp quốc nâng cấp quy chế nhà nước.

Chính quyền Dân tộc Palestine (PNA) dự kiến thông qua bản hiến pháp mới trong năm 2013, cũng như nỗ lực tham gia một số thỏa ước quốc tế và các tổ chức của Liên hợp quốc. Chính quyền Dân tộc Palestine cũng kêu gọi phác thảo một kế hoạch làm việc để nối lại các cuộc hòa đàm với Israel dựa trên các cam kết hòa bình giữa hai bên.

8. Vụ xả súng tại Trường Tiểu học Sandy Hook, bang Connecticut, Mỹ và “văn hoá súng đạn” được dư luận đặc biệt quan tâm bởi đây là vụ thảm sát tồi tệ thứ hai trong lịch sử nước Mỹ. Sát thủ Adam Lanza mới 20 tuổi, được coi là có vấn đề về thần kinh.

Ngày 30/12/2012, Tổng thống Barack Obama đã tái khẳng định cam kết thúc đẩy một bộ luật mới nhằm kiểm soát súng ở Mỹ trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ Tổng thống thứ hai. Ông Barack Obama gọi vụ xả súng tại Trường Tiểu học Sandy Hook là “ngày tồi tệ nhất” trong nhiệm kỳ làm Tổng thống của mình.

Phó Tổng thống Joseph Biden được cử làm người đứng đầu nhóm chuyên trách để soạn thảo chính sách nhằm siết chặt các quy định về kiểm soát kinh doanh và sở hữu súng đạn.

9. Vai trò của châu Á-Thái Bình Dương và Đông Bắc Á được coi trọng sau tuyên bố hôm 5/1/2012 của Tổng thống Barack Obama - Mỹ sẽ quay lại khu vực này. Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta khẳng định: đến năm 2020 Mỹ sẽ điều 60% sức mạnh quân sự đến châu Á-Thái Bình Dương.

Mỹ cho rằng, tương lai của nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ phụ thuộc vào châu Á-Thái Bình Dương ít nhất trong vài ba thập niên tới và nếu có một cuộc chiến tranh lớn mang tầm khu vực hoặc rộng hơn, thì khu vực này sẽ trở thành chiến trường chính. Do đó, châu Á-Thái Bình Dương sẽ tiếp tục là điểm nóng của thế giới trong năm 2013.

10. Cuộc khủng hoảng nợ công tại khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) vẫn chưa được giải quyết triệt để, trong khi Liên minh châu Âu bất đồng nội bộ, suy giảm ảnh hưởng, dẫn tới những bất ổn về an ninh trong khu vực.

Thủ tướng Đức Angela Merkel vừa cảnh báo (31/12/2012): Những cải cách tại Liên minh châu Âutuy bắt đầu phát huy hiệu quả, nhưng vẫn phải kiên nhẫn vì khủng hoảng kinh tế chưa bị đẩy lùi và tình hình kinh tế tại châu Âu trong năm 2013 sẽ khó khăn hơn năm 2012.

Bà Angela Merkel cũng kêu gọi các nước tăng cường giám sát thị trường tài chính trong năm 2013 để tránh những sai lầm đã dẫn đến khủng hoảng kinh tế kéo dài từ năm 2008 đến nay.

Châu Âu tiếp tục phải gồng mình trước cuộc khủng hoảng nợ công tại Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Italia

Nhóm PV báo CAND