Sách tham khảo văn học tràn lan trên thị trường.

Sách giáo viên cũng… loạn

Nếu như trước đây, sách tham khảo (STK) chủ yếu dành cho học sinh cuối các cấp học như lớp 9 và lớp 12 chủ yếu để ôn luyện, nâng cao kiến thức để chuẩn bị bước vào những kỳ thi quan trọng thì hiện nay STK có mặt ở tất cả các bậc học, ngay cả với học sinh mới bắt đầu bước chân đến trường (lớp 1) cũng bạt ngàn.

Khảo sát một vòng quanh các cửa hàng sách trên địa bàn Hà Nội, đặc biệt là Lý Thường Kiệt và Cầu Giấy, hai con phố vốn được xem là nơi tập trung nhiều cửa hàng sách giáo dục, điều khiến chúng tôi bất ngờ là sự nở rộ đến chóng mặt của các đầu STK. Con số này gấp hàng chục lần so với sách giáo khoa (SGK).

Trong đó, riêng STK môn Toán lớp 1 đã có hơn 10 đầu sách khác nhau; sách Tiếng Việt lớp 1 là 7 và kỷ lục nhất vẫn là các loại sách hướng dẫn viết chữ đẹp, lên tới gần 20 đầu sách, chủ yếu chỉ tập trung vào hai nội dung tô chữ hoặc luyện viết theo mẫu chữ có sẵn.

Và càng lên cao, số lượng STK cũng tăng theo cấp số nhân, trong đó STK môn Toán lớp 4 là 20 đầu sách các loại; Toán lớp 8 có tới 50 loại khác nhau; Văn lớp 12 là 20; Ngoại ngữ lớp 12 là 25 loại.

Năm nay, ngoài sự có mặt của các nhà xuất bản vốn có bề dày kinh nghiệm trong lĩnh vực này như Nhà xuất bản Giáo dục, Nhà xuất bản TP HCM, còn có sự góp mặt của rất nhiều nhà xuất bản địa phương như Nhà xuất bản Đà Nẵng, Nhà xuất bản Nghệ An, Nhà xuất bản Thanh Hóa, Nhà xuất bản Phú Yên… khiến cho sự lựa chọn STK của học sinh vốn đã rối lại càng thêm rối.

Các môn học từ trước đến nay học sinh vốn không có truyền thống dùng sách tham khảo như sách Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân… nay cũng bắt đầu xuất hiện.

Các loại sách trắc nghiệm cũng nở rộ chóng mặt, đặc biệt là sách Tiếng Anh, Toán, Lý, Hóa các bậc cuối cấp như lớp 8, lớp 9, lớp 11, lớp 12 do những người làm sách nắm bắt được xu hướng thi trắc nghiệm của Bộ giáo dục và Đào tạo.

Chỉ cần làm một phép tính đơn giản cũng có thể thấy, số tiền trung bình một học sinh mua một bộ STK cũng đã gấp từ 3 đến 6 lần so với SGK của cả năm học.

Cô Phan Thu Hiền, giáo viên Trường THPT Đào Duy Từ - Hà Nội cho biết: "Sách tham khảo dành cho giáo viên hiện nay cũng nhiều đến mức rối không kém gì STK dành cho học sinh. Tuy nhiên, để chọn được cho mình một loại sách có thể đáp ứng yêu cầu giảng dạy quả không dễ".

Sách tham khảo - biến tướng của sách giải

Chất lượng STK trên thị trường hiện nay cũng đang trong tình trạng "vàng thau lẫn lộn". Cuốn "Câu hỏi và bài tập trắc nghiệm Vật lý THPT 10" (NXB ĐH Sư phạm) có những lỗi sai kiến thức cơ bản.

Hay cuốn "Bài tập Toán 6 rèn luyện kĩ năng giải Toán" tập 1 và "Phương pháp giải toán PTCS giải bài tập Toán 6", tập 1 của cùng một tác giả thì có đến  80% nội dung giống nhau, chỉ khác mỗi tên NXB.

STK dành cho học sinh mặc dù rất nhiều nhưng phần đa chỉ là những cuốn sách giải bài tập và câu hỏi trong sách giáo khoa. Thậm chí có sách, chỉ tập trung giải các bài tập trong SGK mà không có bất kỳ một sự hướng dẫn về phương pháp để khuyến khích tư duy sáng tạo của học sinh.

Ví như sách "Để học tốt Ngữ văn" lớp 10, tập 1, Nhà xuất bản Đà Nẵng chỉ trả lời sẵn những câu hỏi trong SGK; cuốn "Những bài văn mẫu lớp 6" thực chất là sưu tầm và tuyển chọn những bài văn mẫu của học sinh và giáo viên đã in và phát hành; sách "Bài tập Tiếng Anh 6" của NXB TP HCM chỉ giới thiệu đề và lời giải của các bài kiểm tra học kỳ, tạo tâm lý học tủ và đối phó trong một bộ phận học sinh.

Thậm chí, một số NXB còn dùng nhiều thủ thuật như dàn cỡ chữ to, dàn trang thưa, để nhiều đất trắng để tăng trang và tăng luôn giá bìa… Trong khi đó, STK đúng nghĩa dùng để bổ trợ và nâng cao kiến thức, vốn là những tài liệu cần thiết thì lại rất thiếu vắng.

Thiết nghĩ có nhiều sách tham khảo để học sinh, giáo viên thoải mái lựa chọn là đúng. Nhưng làm thế nào để kiểm duyệt chất lượng sách, từng bước khắc phục được hiện tượng "loạn" STK trên thị trường vẫn là vấn đề cần sự vào cuộc của những người làm công tác giáo dục

Hoàng Mai Ly