Nhà vườn Phú Mộng Viên, điểm tham quan số 4 trong tour du lịch nhà vườn.

Ra đời từ Festival Huế 2002, tour du lịch nhà vườn Phú Mộng - Kim Long đã thực sự hấp dẫn du khách bởi nét cổ xưa của những ngôi nhà rường truyền thống với vườn cây trái xanh mượt của vùng đất Kim Long vốn nổi tiếng bao đời nay. Thế nhưng, hiện tại tour du lịch nhà vườn Phú Mộng - Kim Long đang rơi vào tình trạng chết dần, các chủ nhân của những ngôi nhà vườn trên 100 năm tuổi đã chán ngán với cách làm du lịch không công...

Chỉ cách trung tâm TP Huế chừng 4 cây số, khu du lịch nhà vườn Phú Mộng - Kim Long là tuyến du lịch sinh thái lý tưởng. Tuy nhiên, thực tế sau hơn 4 năm tour du lịch nhà vườn Phú Mộng - Kim Long đi vào hoạt động, người làm du lịch chưa khai thác được tiềm năng và thế mạnh của nó. Nói một cách khác, hiệu quả kinh tế đến nay vẫn là số 0.

Chúng tôi đến nhà vườn của bà Phạm Thị Túy, số nhà 2/3 Phú Mộng, là phủ Thượng thư Bộ Lễ ở triều đình Huế tên là Phạm Hữu Điển, ngôi nhà được xây dựng từ năm1894. Đây là một kiến trúc nhà vườn mẫu ở Huế vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, một trong các nhà vườn tiêu biểu ở Kim Long hiện còn nguyên vẹn với vườn cây trái tuyệt đẹp, là điểm tham quan lý tưởng trong tour du lịch nhà vườn Huế hiện nay. Tuy nhiên, chủ nhân của nó là cụ bà Phạm Thị Túy (80 tuổi) không còn mặn mà gì với việc đón khách đến tham quan.

Tấm biển treo điểm tham quan du lịch nhà vườn đã "rơi rụng" lúc nào không hay, cổng nhà theo đó cũng im ỉm khép kín. Cụ Túy cho hay, trước đây khách đến tham quan nhiều, giờ thì thưa dần nên chỉ khi nào rảnh mới mở cửa tiếp khách, không rảnh thì thôi; hơn nữa tuổi già sức yếu nên không thể suốt ngày ngồi chờ để mở cửa cho khách tham quan!

Ông Hoàng Xuân Bậc, chủ nhân của điểm tham quan thứ 4 trong tour du lịch cũng cho hay: "Qua hơn 4 năm làm du lịch nhà vườn, tui chỉ mới thu nhập được 400 nghìn đồng (trong đó 200 nghìn chia từ tiền bán vé trong Festival Huế 2004 và 200 nghìn tiền hỗ trợ của phường Kim Long trong dịp Festival Huế 2006), ngoài ra là phục vụ không công!

Từ khi tour du lịch này mở ra chẳng thấy một hãng du lịch nào ký kết với người dân đưa khách đến đây và cũng chẳng mấy ai quan tâm khách đến và đi như thế nào? Những năm trước khách còn đông, bây giờ cứ thưa dần, nhiều lúc thấy nản bởi làm du lịch mà chẳng thu được lợi nhuận gì, nhưng nhà đã nằm trong tour du lịch nên không đành đóng cửa..."

Mạnh ai nấy làm!

Trước tình cảnh "tiến thoái lưỡng nan", các chủ nhà vườn tự nghĩ ra kế sách để tồn tại, đó là kinh doanh để duy trì làm du lịch. Thế là các quán nhậu mọc lên ngay trong điểm tham quan nhà vườn. Anh Lê Chánh Tuấn, chủ nhân điểm tham quan số 1 cho hay, do sản phẩm của tour du lịch nhà vườn Huế quá đơn điệu nên chưa thu hút được khách, phần lớn du khách chỉ đến rồi đi. Để có thu nhập và duy trì được điểm tham quan,  anh Tuấn phải vay gần 100 triệu đồng mở quán nhậu ngay trong vườn nhà.

Phú Mộng Viên của ông Hoàng Xuân Bậc cũng được đầu tư thêm mấy nhà rường bên cạnh nhà cổ làm quán ăn. Chính vì thế, khách sau khi tham quan nhà vườn có thể nghỉ ngơi và thưởng thức các món ăn dân dã, cùng với rượu bia. Cũng chính vì lẽ đó mà khung cảnh của ngôi nhà vườn bị phá vỡ, điểm tham quan đã trở thành điểm nhậu...

Điều đáng nói là tour du lịch nhà vườn hình thành để phục vụ Festival, nhưng ngay cả Festival Huế 2006 vừa rồi, tour du lịch nhà vườn Phú Mộng - Kim Long cũng chẳng được quan tâm. Cả tuyến nhà vườn chỉ được chọn 2 điểm là nhà số 1 và số 2 nối với tour du lịch "Ấn tượng Huế xanh" do Thành đoàn Huế tổ chức. Và theo thống kê, trong 9 ngày diễn ra Festival Huế 2006 chỉ có chưa đầy 1.000 du khách đến tham quan.

Ông Nguyễn Quốc Thành, Phó Giám đốc Sở Du lịch Thừa Thiên - Huế cho rằng: "Tour du lịch nhà vườn Phú Mộng - Kim Long chưa khai thác hiệu quả là do việc gắn kết lợi ích của người dân với làm du lịch chưa cao. Đã làm du lịch là tính đến lợi nhuận, nhưng đằng này người dân chẳng thu được lợi nhuận gì. Nên cần thiết phải kết hợp với Nhà nước và nhân dân cùng làm. Tuy nhiên, vấn đề kinh phí ở đâu đang là bài toán nan giải.

Trước đây, TP Huế cũng đã đầu tư 500 triệu đồng để mở đường vào khu du lịch nhà vườn, phường Kim Long cũng đầu tư hơn 1 tỷ đồng để giải tỏa, chỉnh trang lại nhà vườn, ngành Du lịch đầu tư 30 triệu đồng...

Nhưng so với nhu cầu thì chưa đạt được". Hiện TP Huế đang khuyến khích các nhà vườn tự bỏ vốn đầu tư, nhưng xem ra không mấy ai mặn mà gì! Nói như ông Hoàng Xuân Bậc, phần lớn các chủ nhà vườn muốn sống khép kín, họ không muốn tung ra một số tiền lớn đầu tư sửa sang nhà cửa để ngồi chờ thời, trong lúc đó một số người muốn đầu tư làm ăn lại không có vốn. Với những khó khăn trên, hiện tuyến du lịch nhà vườn Huế vẫn luẩn quẩn chưa tìm được lối thoát...

Văn Hiếu