Qua từng năm, công việc càng khó khăn hơn, bởi nhiều vị trí mai táng liệt sĩ trước đây nay đã thành rừng già, có những nơi cây mọc trên mộ thành cổ thụ. Các anh phải chặt cây, đào gốc mới tìm được hài cốt liệt sĩ.

Đại tá Nguyễn Văn Bình - Đội trưởng Đội K72, cho biết, mùa khô ở Campuchia nóng như thiêu đốt, nước sinh hoạt rất khan hiếm. Nhưng dù thời tiết khắc nghiệt, rừng rậm, suối sâu, vắt muỗi, rắn rết và cả bom mìn còn sót lại, đơn vị vẫn vượt qua tất cả. Khi có nguồn tin, toàn đội lại lên đường với quyết tâm cao tìm thấy hài cốt đồng đội.

Trung sĩ Hoàng Ngọc Khánh, Tiểu đội trưởng, Phân đội 2 cho biết: "Nếu nhận được nguồn tin báo có các phần mộ liệt sĩ trong rừng, sau khi xác định hướng, chúng tôi lần theo dấu vết của cây rừng. Những gốc cây bị chặt ngang gốc, nay cây mọc chồi trở lại, chứng tỏ ngày xưa bộ đội chặt cây để chôn cất đồng đội. Còn trên mặt đất phẳng, chúng tôi lần tìm theo các mô đất nhô lên hoặc trũng xuống. Khi đào khảo sát, nếu phát hiện các luồng đất sỏi, đất khác màu thì khu đó có phần mộ".

Đội K72 tìm kiếm, cất bốc và quy tập hài cốt liệt sĩ Quân tình nguyện Việt Nam hy sinh trên chiến trường Campuchia.

Một trong những yếu tố góp phần giúp Đội K72 hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính là cán bộ, chiến sĩ đã làm tốt công tác đối ngoại với nhân dân, chính quyền và lực lượng vũ trang nước bạn, đặc biệt cùng ăn, cùng ở, cùng ngủ, cùng tìm với nhân dân.

 Để tạo được hình ảnh đẹp trong lòng người dân Campuchia ở những nơi đơn vị công tác, Đội K72 đã đẩy mạnh tuyên truyền, dân vận để người dân hiểu rõ sự hy sinh cao cả của Quân tình nguyện Việt Nam.

Lễ truy điệu các chiến sĩ Quân tình nguyện Việt Nam hy sinh ở Campuchia về an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Bình Phước.

Ông Sók Phẹ ở xã Xa Ray Cha, huyện Sanoul, tỉnh Kratie là nhân chứng đã giúp Đội K72 tìm kiếm, cất bốc được hơn 300 mộ liệt sĩ. Ông đã bỏ công việc của mình, cùng Đội K72 rong ruổi trên các nẻo đường để chỉ dẫn, tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ. “Mỗi lần thấy hài cốt của liệt sĩ là ai cũng mừng, vì các anh được trở về quê hương nơi sinh ra” - Ông Sók Phẹ nói.

Ông Tăng Y đang công tác tại Tiểu khu Quân sự tỉnh Kômpôngthom, cung cấp thông tin chính xác giúp Đội K72 quy tập được 55 mộ liệt sĩ tại một trường tiểu học ở thị xã Kompongthom. Đặc biệt ông Nhac Sech, 86 tuổi ở xã Đầm-Ray, huyện Choon Kha La, tỉnh Kômpôngthom đã giữ gìn mộ liệt sĩ Quân tình nguyện Việt Nam ngay vườn nhà mình, chờ đợi bộ đội Việt Nam sang. “Tôi phát hiện mộ liệt sĩ bộ đội Việt Nam tại vườn nhà. Hằng ngày, tôi vẫn làm lễ cầu phước cho họ và chờ bộ đội đến tìm hài cốt” - Ông Nhac Sech nói.

 Đặc biệt, lực lượng vũ trang Campuchia đã tạo điều kiện từ nơi ăn, ở và cung cấp các thông tin về Quân tình nguyện Việt Nam đã hy sinh, đồng thời phân công lực lượng dẫn đường, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho đội. Trung tá Chọ Xân Iêng - Phó tham mưu trưởng Tiểu khu quân sự tỉnh Kratie, Đội trưởng Đội bảo vệ nói: “Qua thời gian gắn bó, hợp tác bảo vệ Đội K72, mặc dù hoàn toàn khác biệt về dân tộc, màu da, tín ngưỡng, văn hóa nhưng chúng tôi xem nhau như anh em một nhà.

Đối với cán bộ, chiến sĩ Đội K72, được tham gia tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện Việt Nam hy sinh ở Campuchia là trách nhiệm nặng nề, là tình cảm liêng thiêng đối với những đồng đội đã hy sinh. Đội K72 đã vượt qua tất cả gian nan, tận tụy miệt mài với nhiệm vụ được giao. Dù khó khăn, gian khổ tới đâu đơn vị vẫn quyết không nản lòng với ước mong cháy bỏng là tìm được hài cốt của đồng đội để đưa các anh về với đất mẹ.

 Trong những năm qua, công tác tìm kiếm, cất bốc, hồi hương hài cốt liệt sỹ từ các địa phương trong cả nước và Quân tình nguyện Việt Nam hy sinh trong các thời kỳ chiến tranh ở Campuchia, Lào về nước được Đảng, Nhà nước, các cấp chính quyền, cơ quan, ban ngành tỉnh Bình Phước đặc biệt quan tâm.

Với thành tích đạt được, Đội K72 đã vinh dự được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huân chương Chiến công hạng Ba; nhiều Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Quốc phòng; 15 Bằng khen của Bộ Tư lệnh Quân khu 7; các danh hiệu đơn vị quyết thắng cấp quân khu; 14 Bằng khen của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bình Phước và của Trung ương Đoàn TNCS HCM. Nhiều cá nhân được nhận Bằng khen, Huân chương Chiến công, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc, danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp quân khu và đang được tỉnh Bình Phước đề nghị Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang.

Đức Trí-Quang Thạch