TS. Nguyễn Quang Tuấn (người thứ nhất từ trái sang) và kíp mổ đang thực hiện một ca TMCT.

Vậy mà giờ đây ở Viện Tim mạch Việt Nam (TMVN) và một số bệnh viện lớn trong cả nước đã có một đội ngũ thầy thuốc ứng dụng thành thạo kỹ thuật TMCT, cứu sống hàng ngàn bệnh nhân mắc các bệnh hiểm nghèo về tim mạch. Xin giới thiệu cùng độc giả một trong những gương mặt điển hình, tài năng của Viện TMVN tại Bệnh viện Bạch Mai.

Cuối tháng 6 vừa qua, Bệnh viện Quảng Ninh chuyển lên Viện TMVN bệnh nhân Nông Thúy An, 65 tuổi, mắc căn bệnh về tim mạch rất nguy kịch… Sau khi làm các xét nghiệm, chẩn đoán lâm sàng và bằng các thiết bị công nghệ cao, GS-TS Phạm Gia Khải, Viện trưởng Viện TMVN và các thầy thuốc điều trị Phòng C4 của Viện, kết luận: Bệnh nhân bị tắc động mạch vành (ĐMV) bên phải 100%, ĐMV bên trái tắc 90%, thể nhồi máu cơ tim rất nặng, lại hở van hai lá độ 3/4. Sức khỏe bệnh nhân bị suy sụp nhanh. Mấy năm về trước, những ca bệnh thế này, tỷ lệ tử vong xấp xỉ 99%.

GS Phạm Gia Khải (người thứ 3 từ trái sang) hướng dẫn các học trò và nhà báo trước một ca TMCT.

GS Phạm Gia Khải chỉ đạo kíp mổ tiến hành ca mổ nội soi bằng kỹ thuật TMCT ngay sau khi chụp ĐMV của bệnh nhân bằng thiết bị hiện đại. Bốn ngày sau ca TMCT  để thông ĐMV bên phải, sức khỏe bệnh nhân hồi phục tốt, ca TMCT để thông và đặt stent vào ĐMV bên trái được làm tiếp. Sau 1h45', ca nội soi kết thúc tốt đẹp, bệnh nhân được cứu sống! Hai ngày sau ca mổ lần thứ 2, bệnh nhân đi lại được, âm lượng tốt và xuất viện.

Tôi hỏi TS phụ trách kíp mổ Nguyễn Quang Tuấn:

- Làm TMCT là "làm xiếc" trong trái tim, đội ngũ làm TMCT chắc phải được đào tạo từ khá lâu?

TS. Tuấn cởi mở:

- Ở Việt Nam, kỹ thuật này mới được ứng dụng tương đối phổ biến chừng 5 năm nay. Việc đào tạo đội ngũ chuyên sâu về TMCT cũng chỉ mới chính thức từ năm 1998.

- Hiện nay, chỉ riêng Viện TMVN, một năm mổ hàng ngàn ca TMCT?

- Vâng - TS Tuấn công nhận - Lý thuyết về bệnh học khẳng định: Mức sống tỷ lệ thuận với số người mắc các bệnh về tim mạch, đặc biệt là ĐMV. Ở Việt Nam mươi năm trở lại đây, mức sống của người dân, nhất là dân cư vùng đô thị, tiếp giáp đô thị đang tăng nhanh. Chính vì thế, từ lâu các GS. Trần Đỗ Chinh, Phạm Gia Khải, Nguyễn Lân Việt, Phạm Khuê… đã đề xuất thành lập chuyên khoa TMCT. GS Phạm Gia Khải, GS Đinh Văn Tài… trong các lần đi hội thảo quốc tế đã tự liên hệ với các tổ chức y tế phi chính phủ, xin tiêu chuẩn học, rồi chọn những bác sĩ có kỹ năng, thật tâm huyết về chuyên khoa này, khuyến khích họ đi học. Một mặt, thầy Khải cùng với các GS khác của ngành Y tế làm hết sức mình, tạo ra mối quan hệ mật thiết với các tổ chức phi chính phủ ở các nước phát triển để xin thuốc men, thiết bị, y cụ về TMCT cho Viện TMVN…

Khi đã có được một số bác sĩ, kỹ sư, kỹ thuật viên… được đào tạo cả trong và ngoài nước, đủ năng lực ứng dụng TMCT rồi, lại xin hay mua chịu được một số thiết bị hiện đại làm TMCT của các công ty nước ngoài, Viện TMVN cho tiến hành làm một số ca TMCT, từ nhẹ đến nặng. Trong quá trình vừa học vừa làm, kết hợp với việc cử người đi hội thảo, trao đổi học hỏi về điều trị các bệnh về tim mạch với đồng nghiệp quốc tế, đội ngũ thầy thuốc làm TMCT ở nước ta đã từng bước hình thành.

TS. Tuấn cho biết: Hiện giờ, Việt Nam đã có hàng trăm GS, TS, Thạc sĩ, bác sĩ, kỹ sư, kỹ thuật viên ở Viện TMVN, Viện Tim mạch Hà Nội, Viện Tim mạch Tp.HCM và các bệnh viện lớn: Trung ương Huế, Thống Nhất, 108, 175 Quân đội… có tay nghề khá vững, sử dụng thành thạo các thiết bị, y cụ hiện đại, đã thực hiện hàng chục ngàn ca TMCT thành công, chữa khỏi và cứu sống hàng chục ngàn người mắc bệnh tim mạch hiểm nghèo mà năm, bẩy năm về trước, những ca bệnh này được coi là đại nan y, tỷ lệ tử vong cao...

Ngoài cương vị Tổng Thư ký Hội TMVN, TS. Tuấn còn là Ủy viên thường trực Hội TMCT châu Á-Thái Bình Dương, Ủy viên thường trực Hội Tim mạch Đông Nam Á, Hội viên Hội Tim mạch Hoa Kỳ, Hội viên Hội thành viên Trường Môn Hoa Kỳ - một tổ chức tim mạch lớn, có uy tín nhất thế giới. TS. Tuấn còn thường được mời đi dạy, đào tạo đội ngũ bác sĩ làm TMCT, đi dự hội thảo về TMCT tại Mỹ, Nhật… đi làm TMCT biểu diễn ở các nước trong khu vực…

TS. Tuấn kể, có hôm kíp mổ mổ liền một mạch 16 ca. 11h đêm, vừa về đến nhà, lại có điện từ viện gọi khẩn: "Vào viện ngay, một ca đang nằm trên bàn mổ". Thế là, tay cầm vô lăng, tay cầm chiếc bánh mì, vừa lái xe vừa ăn, để 15' sau, cả kíp mổ có mặt tại phòng cấp cứu.

Thật khó tin là trước đây anh đã bỏ phần lớn tiền túi để đi học TMCT tại Trung tâm viện trường Toulouse - trường đại học y lớn thứ hai ở nước Pháp - 3 năm, được các GS nổi tiếng về TMCT như Gerad Bonot, Alain Crebier coi là học trò cưng, giao cho mổ chính hơn 300 ca TMCT. Sau ngày về nước, anh lại được cử đi Mỹ học thêm về kỹ thuật TMCT tại Trung tâm viện trường Đại học Chicago để làm TMCT đúng tiêu chuẩn Hoa Kỳ, do GS Ted Felmanu - một GS hàng đầu về TMCT hướng dẫn.

Có người hỏi, nếu Tuấn muốn ở lại làm việc tại Pháp hay Mỹ, lương tháng trên dưới 10.000 USD cũng không khó. Tuấn trả lời ngay: Hơi lạ, vì sao một số người cứ nghĩ, được đào tạo tay nghề tinh xảo một chút ở nước ngoài thì cứ phải hành nghề ở nước ngoài với đồng lương hậu hỹ. Tuấn nghĩ ở đâu hiếm người tài, không hiện tại thì tương lai, sẽ được trọng dụng, vì một xã hội không biết trọng dụng người tài, xã hội ấy sẽ không thể phát triển. Việt Nam tương lai sẽ là một nước phát triển…

- Nhưng trong cơ chế thị trường thời nay, với đồng lương 1,3 triệu/tháng (kể cả phụ cấp nghề) Tuấn xoay xở thế nào? - tôi hỏi.

TS Tuấn cười rất tự tin:

- Vợ Tuấn công tác ở Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam, rất đảm đang. Nhờ vợ, Tuấn mới rảnh tay để học và làm chuyên môn tốt được. Một điều nữa là Tuấn rất kính mến GS. Phạm Gia Khải - một GS có tài lại có tâm. Cái tâm của thầy luôn hướng về người bệnh. Muốn thành người hữu dụng, được sống và làm việc gần một người thầy như thế, còn phải đi đâu? Đến GS, Viện trưởng Phạm Gia Khải, với mức lương hơn 2 triệu đồng/tháng, ngoài giờ hành chính, thầy cũng phải đi dạy học, đi khám bệnh thêm… Thầy làm việc mỗi ngày 18 giờ.

- Còn Tuấn và các đồng nghiệp?

- Cũng học thầy thôi ạ! Khám thêm là việc làm hợp pháp giữa thầy thuốc với bệnh nhân không có điều kiện nhập viện. Dạy thêm là truyền bá kiến thức cho đồng nghiệp, vừa để ôn luyện kiến thức cho mình nữa. Còn đi biểu diễn TMCT ở nước ngoài là làm tăng thêm vị thế người thầy thuốc Việt Nam trên y trường quốc tế… Tất cả những việc ấy, vừa có lợi cho cái chung vừa tăng thêm thu nhập chính đáng cho mình, để an cư lạc nghiệp, để mà "sinh ư nghệ, tử ư nghệ" chứ ạ!

Tạ Kim Hùng