Khói bụi ở Quảng Ninh.

Theo thống kê, Quảng Ninh hiện có khoảng 80 doanh nghiệp, với gần 2.000 phương tiện (chủ yếu là xe ôtô) tham gia hoạt động vận chuyển đất, đá, than, vật liệu phục vụ các dự án xây dựng khu đô thị, san lấp mặt bằng trên địa bàn 40 phường, xã, thị trấn. Đó là chưa kể đến số phương tiện của các mỏ than chạy cắt qua quốc lộ, số của cá nhân tham gia hoạt động theo kiểu thời vụ và không "khai báo tạm trú"… phương tiện tăng, không có đường công vụ, vậy là tất cả cùng đổ ào ra quốc lộ.

Chạy theo lợi nhuận, chủ phương tiện phải tìm đủ mọi cách để tăng sản phẩm như chạy tăng chuyến, cơi nới thùng xe để tăng tải… phủ bạt theo quy định có chăng chỉ là hình thức, còn việc rửa xe khi qua các thị tứ chỉ là lãnh đạo đơn vị hứa trước các cơ quan chức năng. Theo đó, đất, than, bụi thi nhau từ các mỏ, công trường ra… thành phố. Cũng thấy có một số người tổ chức quét bụi, phun nước song chỉ để báo cáo. Hậu quả từ những tắc trách theo kiểu "sống chết mặc dân" này là gây lầy lội khi mưa, bụi mịt mù những lúc trời nắng.

Theo một số người dân địa phương thì ở Quảng Ninh đã xuất hiện những "đô thị bụi" như khu vực thị trấn Đông Triều, thị trấn Mạo Khê (huyện Đông Triều), khu vực phường Hà Tu, thành phố Hạ Long, một số đoạn đường thuộc các phường ở thị xã Cẩm Phả…

Cũng cần phải nói thêm rằng, nỗ lực giảm thiểu ô nhiễm môi trường ở các đô thị dọc QL18, những năm qua, các cấp chính quyền ở Quảng Ninh, đặc biệt là UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo về công tác bảo vệ môi trường. Các ngành hữu quan từ tỉnh đến các huyện, thị cũng đã vào cuộc khá tích cực. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là sau mỗi đợt "cao điểm", than đất tiếp tục… ra phố như trước "chiến dịch".

Cần những giải pháp đồng bộ, quyết liệt hơn

Trong các ngày 19 và 20/5, tức là sau gần 2 tháng triển khai thực hiện Công văn số 1013 của UBND tỉnh Quảng Ninh về tăng cường các biện pháp bảo vệ môi trường ở các khu đô thị dọc tuyến QL18A, chúng tôi liên tục có mặt trên tuyến QL18A. Hầu hết các phương tiện vận tải than, đất đá qua các khu đô thị đã che bạt song số chở quá tải vẫn còn phổ biến.

Đáng nói nhất là hầu hết đều chưa có bất kỳ hình thức nào để giảm thiểu lượng than đất bám theo xe khi qua quốc lộ, dù rằng theo quy định của UBND các huyện, thị trên các tuyến đường chuyên vận tải than, vật liệu qua các thị trấn, các xã, bố trí các điểm rửa xe trước khi ra quốc lộ, các doanh nghiệp phải bố trí điểm rửa xe để vệ sinh khung, sườn, bánh, lốp xe trước khi vận tải than qua các khu dân cư.

Một số điểm như khu vực ngã tư thị trấn Mạo Khê, một số khu vực thuộc thị xã Uông Bí… vẫn là "điểm nóng" về bụi, bẩn… ở thành phố Hạ Long, thay thế "trọng điểm" khu vực Cột 5, phường Hồng Hải (do đơn vị thi công đã sắp hoàn thành dự án) là đoạn phía trước khu du lịch quốc tế Tuần Châu do có đơn vị đang vận chuyển đất san lấp mặt bằng khu đô thị Đồn Điền, xã Việt Hưng. Đó là chưa  kể đến tình trạng đất, vật liệu ngổn ngang, lấn chiếm vỉa hè, lòng đường tại các đoạn quốc lộ chạy qua các đô thị, nhất là những điểm có các dự án đang thi công.

Thực hiện Công văn số 1013 của UBND tỉnh Quảng Ninh, các doanh nghiệp lại được triệu tập, trên một nghìn lái xe cũng đã… ký. Song, số xe vi phạm vẫn gia tăng, lượng bụi, bẩn đổ ra các đô thị vẫn không giảm. Ở khu vực thị xã Uông Bí, huyện Yên Hưng, theo một số người dân phản ánh, ban ngày lực lượng Công an tuần tra, kiểm soát, các phương tiện tranh thủ chạy ban đêm

 Ở thị xã Cẩm Phả, hơn một tháng qua, Công an thị xã xử phạt trên 100 lượt phương tiện không có bạt che chắn khi tham gia vận chuyển than, đất qua các đô thị. Tại huyện Đông Triều, một đồng chí lãnh đạo UBND huyện tỏ ra bức xúc: Đến cuối tháng 4/2005, mới chỉ có 11/41 đơn vị đăng ký và được UBND huyện cấp phép. Tuy nhiên, ngay cả đơn vị tỏ ra rất "nghiêm chỉnh" này cũng sai phạm và "sai phạm vẫn là phổ biến, rất ít phương tiện đạt được theo quy định tại Quyết định 4662 của UBND tỉnh".

Trước tình trạng "nhờn" quy định và "ký cam kết" của các cá nhân và các doanh nghiệp, vì sức khỏe của nhân dân, để tránh những nguy cơ tiềm ẩn mất an toàn giao thông, đã đến lúc chính quyền và các ngành hữu quan ở Quảng Ninh cần phải có những giải pháp quyết liệt, triệt để hơn

Duyên Hải