Tháng 10-2015, UBND tỉnh Thừa Thiên- Huế ban hành quyết định phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng khu vực đồi Vọng Cảnh và vùng phụ cận. Theo đó, khu vực đồi núi Bàu Hồ (phường Thủy Biều, TP Huế) không được mở rộng phạm vi chôn cất mồ mả, từng bước di dời nghĩa địa để dành quỹ đất xây dựng các điểm ngắm cảnh, du lịch sinh thái, cộng đồng... 

Quy định là thế nhưng đến nay, có vô số lăng mộ trên khu đồi Bàu Hồ vẫn chưa được di dời. Bên cạnh đó, nhiều hộ dân còn lén lút đến đây tập kết vật liệu để xây mồ mả; hoặc lập mộ gió để “xí phần” đất xây mộ. 

Ông Võ Đăng Thái, Phó Chủ tịch UBND phường Thủy Biều cho biết: Từ năm 2008, UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế có quyết định quy tập, di dời mồ mả trong khu vực nội thị nên UBND phường đã thực hiện việc cấm người dân lấn chiếm đất xây dựng mồ mả trái phép, đặc biệt tại các khu vực quy hoạch như Bàu Hồ. Tuy nhiên, vì nhu cầu chôn cất người quá cố nên có không ít hộ dân bất chấp quy định.

Mồ mả được xây dựng trái phép ở khu vực đồi Bàu Hồ, TP Huế.

Tại phường Thủy Xuân, TP Huế, tình trạng xây dựng mồ mả trái phép sát các khu dân cư diễn ra trong nhiều năm qua, song đến nay vẫn chưa được di dời hết, dẫn đến tình trạng “người sống ở chung với người chết”. 

Một hộ dân có nhà ở đường Huyền Trân Công Chúa (phường Thủy Xuân) bức xúc: “Cách đây không lâu, gia đình từng phát hiện có người lén lút đào huyệt mộ phía sau lưng nhà để chôn cất người chết nên đứng ra ngăn cấm. Thậm chí có nhiều ngôi mộ được xây cách nhà dân chỉ 5-7m, chúng tôi đã nhiều lần phản ánh lên chính quyền phường nhưng vẫn chưa thấy giải quyết thấu đáo”. 

Tại khu vực độn Án, dù UBND phường Thủy Xuân gắn bảng cấm chôn cất, xây mồ mả tại nhưng hàng loạt lăng mộ trái phép vẫn được các hộ dân cho xây dựng công khai tại đây. 

Ông Nguyễn Văn Hòa, Chủ tịch UBND phường Thủy Xuân cho hay: “Hiện tổng diện tích đất của phường hơn 700ha thì đã có 100ha dành cho... đất nghĩa trang. Đã có nhiều trường hợp bị bắt quả tang, đình chỉ thi công và lập biên bản khi đang đào bới, xây dựng mồ mả, nhưng khi không có lực lượng chức năng thì họ lại tiếp tục xây dựng”. 

Ngoài việc xây dựng lăng mộ trái phép trên đất đồi, sát khu dân cư thì nhiều hộ dân còn bất chấp để xây mồ mả trên khu vực thuộc phần đất khuôn viên di tích. 

Điển hình như vào giữa năm 2016, khu di tích lăng mộ Thái Phiên - Trần Cao Vân đóng ở phường Thủy Xuân, TP Huế được xếp hạng là Di tích cấp Quốc gia vào năm 1990 đã bị nhiều hộ dân lấn chiếm xây dựng các lăng mộ lớn, nhỏ khác nhau ngay trong khuôn viên di tích. 

Trong đó có trường hợp gia đình bà H. (trú phường Phước Vĩnh) lấn chiếm xây dựng một ngôi lăng mộ bề thế án ngữ trong di tích nên bị UBND TP Huế buộc phải tháo dỡ công trình này.

Tìm hiểu được biết, từ năm 2000 đến nay, UBND TP Huế đã thực hiện giải tỏa khoảng 70ha đất có xây dựng mồ mả với kinh phí thực hiện khoảng 4,6 tỷ đồng/ha. Những khu nghĩa địa cũ được di dời đã “nhường” chỗ cho nhiều công trình công cộng, văn hóa khiến bộ mặt thành phố khang trang hơn. Tuy nhiên, tình trạng xây dựng mồ mả trái phép như hiện nay đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến quy hoạch kiến trúc, mỹ quan đô thị và vệ sinh môi trường. 

Ông Nguyễn Văn Thành, Chủ tịch UBND TP Huế cho biết: “Thời gian tới, đơn vị sẽ yêu cầu các phường xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm, tránh trường hợp xây xong mới phát hiện. Đồng thời sớm hoàn chỉnh kế hoạch, cơ chế hỗ trợ, vận động người dân di dời mồ mả để đóng cửa các nghĩa trang nhỏ lẻ”.

Mồ mả được xây dựng trái phép ở khu vực đồi Bàu Hồ, TP Huế.
Anh Khoa