Theo án sơ thẩm, năm 2008, ông Vũ Quốc Hảo, cựu Tổng Giám đốc Công ty cho thuê tài chính II (viết tắt là ALC II thuộc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - Agribank) đặt vấn đề, xin Bảo hiểm xã hội cho ALC II vay tiền từ quỹ Bảo hiểm xã hội. 

Ngoài ra, Agribank cũng phát hành 3 thư bảo lãnh giúp ALC II vay vốn. Sau đó, Bảo hiểm xã hội đã cho ALCII vay 1.010 tỷ đồng. Việc này được xác định là trái quy định của pháp luật. 

Năm 2018, ALC II bị TAND cấp cao tại TP Hồ Chí Minh tuyên bố phá sản. Thời điểm nay, ALC II còn nợ Bảo hiểm xã hội hơn 1.697 tỷ đồng và không có khả năng thanh toán.

Bị cáo Lê Bạch Hồng, Nguyễn Huy Ban và đồng phạm tại phiên toà phúc thẩm.

Trong sự vụ này, bị cáo Lê Bạch Hồng bị xác định đã ký 3 hợp đồng cho ALC II vay tiền, trực tiếp gây thiệt hại gần 435 tỷ đồng. Do đó, Toà án cấp sơ thẩm tuyên phạt bị cáo Hồng 6 năm tù về tội cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng. 

Các bị cáo khác gồm: Nguyễn Huy Ban  (cựu Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội), Nguyễn Phước Tường (cựu Kế toán trưởng Bảo hiểm xã hội), Hoàng Hà và Trần Tiến Vỹ  (cùng cựu Trưởng phòng Kế hoạch Tổng hợp Bảo hiểm xã hội) đã vi phạm các quy định của pháp luật khi cho ALC II vay tiền và gây thiệt hại hơn 1.000 tỷ đồng. 

Do đó, Toà án cấp sơ thẩm tuyên phạt bị cáo Ban và bị cáo Tường cùng mức án 14 năm tù. Bị cáo Hà 7 năm tù và bị cáo Vỹ 3 năm tù cùng về tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng. Riêng bị cáo Trần Thị Thanh Thủy (cựu Phó trưởng Phòng Kế hoạch Tổng hợp Bảo hiểm xã hội) bị tuyên phạt 24 tháng tù, nhưng cho hưởng án treo về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.

Sau phiên sơ thẩm, 5 bị cáo làm đơn kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt gồm: Lê Bạch Hồng, Nguyễn Huy Ban, Nguyễn Phước Tường, Hoàng Hà và Trần Tiến Vĩ. 

Quá trình xét xử phúc thẩm, các bị cáo đều thừa nhận phạm tội, nhưng cho rằng, hành vi của các bị cáo chỉ phạm tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng chứ không phải tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng như bản án sơ thẩm xác định. Từ đó, các bị cáo đề nghị HĐXX phúc thẩm chuyển tội danh và giảm nhẹ hình phạt.

Sau khi nghị án, HĐXX phúc thẩm khẳng định, bị cáo Lê Bạch Hồng và bị cáo Nguyễn Huy Ban với cương vị Tổng Giổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội buộc phải biết việc Bảo hiểm xã hội cho ALC II vay tiền là sai đối tượng và trái quy định. Tuy nhiên, cả hai bị cáo đều không chỉ đạo nhân viên thực hiện kiểm tra tính pháp lý của hoạt động cho vay. 

Vì thế, Toà án cấp sơ thẩm xác định, các bị cáo phạm tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng là đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. HĐXX phúc thẩm khẳng định, bị cáo Nguyễn Huy Ban giữ vai trò chính khi là người đầu tiên quyết định cho ALC II vay vốn. Bị cáo Lê Bạch Hồng giữ vai trò sau bị cáo Ban khi ký một số hợp đồng cho ALC II vay vốn trái quy định.

“Tuy nhiên, các bị cáo có nhiều tình tiết được xem xét giảm nhẹ như: phạm tội lần đầu, thành khẩn khai báo, có nhiều thành tích trong quá trình công tác… Ngoài ra, Bảo hiểm xã hội còn xác nhận, thời kỳ bị cáo Hồng và bị cáo Ban giữ vai trò Tổng Giám đốc đã mang lại lợi nhuận lớn cho Bảo hiểm xã hội”, HĐXX phúc thẩm nêu quan điểm. 

Với nhận định trên, HĐXX phúc thẩm quyết định giảm nhẹ hình phạt đối với bị cáo Hồng từ 6 năm tù xuống 5 năm 3 tháng tù. Bị cáo Ban được giảm từ 14 năm tù xuống 12 năm tù. Bị cáo Hà được giảm từ 7 năm tù xuống 4  năm tù. 

Đối với hai bị cáo Tường và Vỹ, HĐXX phúc thẩm xác định không có tình tiết mới nên bị bác kháng cáo, tuyên y án sơ thẩm. Về trách nhiệm dân sự, HĐXX phúc thẩm tuyên Agribank và các bị cáo phải liên đới bồi thường số tiền thất thoát cho Bảo hiểm xã hội.

Nguyễn Hưng