Sang ngày xét xử thứ hai, đại diện Viện kiểm sát thực hành quyền công tố đã trình bày quan điểm giải quyết vụ án này.

Đại diện Viện kiểm sát cho rằng, quá trình thẩm vấn công khai các bị cáo tại phiên toà với các tài liệu chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án đủ cơ sở kết luận: Từ năm 2002 đến năm 2013, do buông lỏng công tác quản lý Nhà nước về lĩnh vực đất đai tại địa bàn xã Đồng Tâm, các bị cáo: Nguyễn Văn Bột, Nguyễn Văn Sơn, Lê Đình Thuần (nguyên Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm), Nguyễn Tiến Triển (nguyên Bí thư Đảng ủy xã), Nguyễn Xuân Trường (nguyên cán bộ địa chính xã) và một số cán bộ từng giữ vai trò chủ chốt của xã Đồng Tâm vì động cơ vụ lợi đã thực hiện việc cấp, giao đất trái thẩm quyền, hợp thức đất lấn chiếm cho một số hộ dân trái quy định. Sai phạm của 10 bị cáo nguyên là cán bộ xã Đồng Tâm là cấp, giao đất trái thẩm quyền hơn 6.000m² cho hàng chục hộ dân và cán bộ công tác tại xã gây hậu quả nghiêm trọng.

Bị cáo Đức.

Tiếp tay cho hành vi sai phạm của các cựu cán bộ xã là 4 cựu cán bộ Văn phòng đăng ký đất đai huyện Mỹ Đức, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Mỹ Đức đã không thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ được giao, thiếu trách nhiệm trong việc thẩm định, thẩm tra nguồn gốc đất, dẫn đến việc ký xác nhận không có căn cứ.

Các cựu cán bộ huyện Mỹ Đức khi tiếp nhận hồ sơ về đất đai đã thiếu trách nhiệm, không phát hiện hồ sơ sai, không đầy đủ, nhưng vẫn ký hồ sơ đề nghị UBND huyện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không đúng quy định gây bức xúc cho nhân dân, khiến khiếu kiện kéo dài, làm ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước và nhân dân nên cần áp dụng mức án nghiêm khắc.

Các bị cáo phạm tội với lỗi cố ý trực tiếp, đã lợi dụng chức vụ quyền hạn của mình để vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng xấu. 4 bị cáo là cựu cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện, Văn phòng đăng ký đất đai huyện Mỹ Đức đã thiếu trách nhiệm trong việc kiểm tra hồ sơ, khiến UBND huyện Mỹ Đức cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sai cho 12 hộ dân, gây thiệt hại hơn 1,2 tỷ đồng.

Bị cáo Triển.

Trong vụ án này, bị cáo Trường được cơ quan tố tụng xác định giữ vai trò chính. Trường là cán bộ địa chính làm việc qua ba thời Chủ tịch xã khác nhau nên biết rõ việc bán đất, chia đất không đúng quy định nhưng bị cáo vẫn bất chấp quy định của pháp luật để tham mưu không đúng cho ba Chủ tịch làm sai nhiều hồ sơ đất, lấy đất của xã mang bán như cho các cán bộ xã chủ chốt. Đối với các cựu lãnh đạo xã Đồng Tâm, dù biết Trường tham mưu không đúng pháp luật, nhưng vì vụ lợi nên vẫn nghe theo và để xảy ra hậu quả xấu.

Viện kiểm sát xác định, các bị cáo: Nguyễn Văn Sơn, Lê Đình Thuần, Nguyễn Tiến Triển, Nguyễn Xuân Trường đã phạm tội nhiều lần, bản thân được nhận đất nhưng đứng tên vợ, con, người nhà.“Hành vi của các bị cáo làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới trật tự xã hội, quyền lợi của Nhà nước và nhân dân, ảnh hưởng tới sự phát triển kinh tế của địa phương. 

Sai phạm của các bị cáo còn xâm phạm trực tiếp tới quyền quản lý về đất đai của Nhà nước, qua đó làm giảm sút niềm tin của người dân với chính quyền cơ sở. Vì thế cần phải có một bản án nghiêm khắc đối với các bị cáo để giáo dục, răn đe và phòng ngừa chung và cũng thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật”, đại diện Viện kiểm sát nhấn mạnh.

Sau khi chỉ rõ những sai phạm của các cựu cán bộ xã và huyện, đại diện Viện kiểm sát cũng đưa ra một số tình tiết giảm nhẹ cho 14 bị cáo đều có nhân thân tốt, trong quá trình công tác có nhiều đóng góp cho công việc chung, nhiều bị cáo được tặng thưởng Huân, Huy chương, gia đình có công với cách mạng. 

Bị cáo Dũng.

Sau khi phân tích, đánh giá về vai trò của từng bị cáo trong vụ án này, đại diện Viện kiểm sát đã đề nghị mức án cụ thể đối với từng bị cáo, thấp nhất từ 18 tháng tù (án treo) và cao nhất đến 8 năm tù giam.

Sau khi nghị án, HĐXX nhận định, quá trình xét xử, ngoài bị cáo Bạch Văn Đông (cựu Phó Giám đốc văn phòng đăng ký đất đai huyện Mỹ Đức) không nhận tội, còn lại các bị cáo khác đều thừa nhận hành vi như cáo trạng đã truy tố.

“Việc bị cáo Đông không nhận tội chỉ để trốn tránh trách nhiệm của mình. Vì quá trình điều tra đã đủ cơ sở xác định, bị cáo Đông phạm tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”, vị Chủ toạ khẳng định. Cá thể hoá vai trò của từng bị cáo, HĐXX sơ thẩm đã ra phán quyết cho từng bị cáo. 

Đối với nhóm cựu cán bộ xã bị truy tố về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, HĐXX tuyên phạt: cựu cán bộ địa chính xã Đồng Tâm Nguyễn Xuân Trường từ 6 năm 6 tháng tù; cựu Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm Nguyễn Văn Sơn 30 tháng tù; cựu Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm Lê Đình Thuần 42 tháng tù; cựu Bí thư Đảng ủy xã Đồng Tâm Nguyễn Tiến Triển 30 tháng tù; cựu Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm Nguyễn Văn Bột 18 tháng tù (án treo); cựu Chủ tịch HĐND xã Đồng Tâm Nguyễn Văn Đức 30 tháng tù; cựu Trưởng ban tài chính xã Đồng Tâm Bùi Văn Dũng 30 tháng tù; cựu Xã đội trưởng xã Đồng Tâm Bùi Văn Hồng 30 tháng tù; cựu Trưởng Công an xã Đồng Tâm Nguyễn Văn Minh 24 tháng tù; cựu Kế toán ngân sách xã Đồng Tâm Nguyễn Văn Khang 24 tháng tù.

Bị cáo Hồng.

Đối với nhóm cựu cán bộ huyện bị truy tố về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, HĐXX tuyên phạt: cựu Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Mỹ Đức Phạm Hữu Sách 24 tháng tù (án treo); cựu Giám đốc Văn phòng đăng ký đất đai huyện Mỹ Đức Đinh Văn Dũng từ 36 tháng tù; cựu Phó Giám đốc văn phòng đăng ký đất đai huyện Mỹ Đức Bạch Văn Đông 30 tháng tù; cựu cán bộ Văn phòng đăng ký đất đai huyện Mỹ Đức Trần Trung Tấn từ 24 tháng tù (án treo). 

Về trách nhiệm dân sự, HĐXX quyết định tách ra khỏi vụ án này, nếu có yêu cầu sẽ xử lý trong một phiên toà khác. Ngoài hình phạt tù đối với các bị cáo, HĐXX kiến nghị UBND huyện Mỹ Đức giải quyết dứt điểm kiến nghị của người dân trên cơ sở pháp luật. Những khu đất đã giao cho dân nhưng vi phạm quy hoạch thì đề nghị cơ quan thẩm quyền ra quyết định thu hồi, đảm bảo ổn định cuộc sống của người dân khu vực.

Nguyễn Hưng