10 năm không đạt được mục tiêu nào theo kế hoạch

Trao đổi với PV, ông Nguyễn Mạnh Quân, Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nặng (Bộ Công thương) thừa nhận: Phải nói thẳng là đến nay chúng ta chưa có một ngành Công nghiệp ôtô thực sự, mới chủ yếu là lắp ráp, tỷ lệ nội địa hóa rất thấp, không đạt mục tiêu trong chiến lược đề ra. Mục tiêu là nội địa hóa 40% vào năm 2005, 60% vào năm 2010 đối với loại xe thông dụng (xe tải, xe khách, xe con), nhưng đến nay chủ yếu mới đạt bình quân khoảng 7-10% đối với xe con và 35-40% đối với xe tải nhẹ. Giá xe cũng còn cao. Bản thân giá thành lắp ráp xe thôi cũng cao hơn 20% so với các nước ASEAN lân cận, nên mơ ước có một chiếc ôtô giá rẻ Made in Vietnam chưa thực hiện được.

Khi lập quy hoạch, chúng ta cũng đặt ra mục tiêu là tỷ lệ sản xuất trong nước đối với động cơ và hộp số là 50-90% vào năm 2010, tuy nhiên đến nay mới chỉ sản xuất được một số ít chủng loại phụ tùng đơn giản, có hàm lượng công nghệ thấp như gương, kính, ghế ngồi, bộ dây điện, ắc quy, sản phẩm nhựa…

Ngược lại với giá cả luôn ở mức cao chót vót, chất lượng xe lắp ráp trong nước mặc dù có cải tiến, nhưng vẫn không bằng xe nhập khẩu, vì vậy, chưa hạn chế được tư tưởng chuộng xe ngoại ở người tiêu dùng, mặc dù giá xe nhập khẩu luôn cao hơn khoảng 20% so với xe cùng loại sản xuất, lắp ráp trong nước. Chính vì những nguyên nhân này, thị trường tiêu thụ ôtô của Việt Nam không lớn, bởi đa phần các loại xe đều có giá quá đắt so với thu nhập của người dân.

10 năm qua, ngành Công nghiệp ôtô Việt Nam không đạt được bất cứ mục tiêu đặt ra nào.

Ông Lâm Chí Quang, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp (VEAM) cho biết: Lượng bán xe cả năm của Việt Nam chỉ bằng số bán của Thái Lan trong khoảng 20 ngày. Trước đây, Quốc hội dự kiến lượng tiêu thụ xe vào năm 2010 sẽ là khoảng 240.000 xe, nhưng thực chất con số tiêu thụ còn xa mới đạt đến mức đó, chỉ đạt khoảng 140.000 xe.

Có khả năng mua được xe giá rẻ trước 2018

Hiện nay, rất nhiều người tiêu dùng háo hức với thời điểm 2018, khi nhiều dòng xe nhập khẩu từ ASEAN có thuế suất bằng 0. So với mức thuế 60% hiện nay và bị tính dồn lên 7, 8 loại thuế phí khác, việc hạ thuế rõ ràng sẽ làm cho giá xe giảm đến gần 1 nửa, phù hợp hơn với túi tiền của đa số người tiêu dùng. Tuy nhiên, để “cứu” ngành sản xuất ôtô trong nước, có thể người tiêu dùng sẽ được mua xe rẻ sớm hơn, với động thái xây dựng một lộ trình giảm thuế trong những năm tới của Bộ Công thương.

Được biết, dự kiến phương án thuế suất thuế nhập khẩu ôtô năm 2014 - 2015 giảm còn 50%, năm 2016 giảm còn 40%, năm 2017 giảm còn 30% và năm 2018 giảm về 0%. Hiện phương án giảm thuế để kích cầu đang là phương án được các DN sản xuất ôtô hết sức ủng hộ, bởi thị trường tiêu thụ của chúng ta còn quá nhỏ, mới ở mức 100 – 120 ngàn xe/năm với rất nhiều chủng loại.

Các DN cho rằng tắc đầu ra là tắc cả quy trình, sẽ không thu hút được các DN sản xuất linh kiện, sẽ khiến tỷ lệ nội địa hóa thấp, DN chậm phát triển và hệ quả cuối cùng là không thể cạnh tranh với các cường quốc ôtô bên ngoài. Nhiều người đã nghĩ đến tương lai u ám nhất là sau 15 năm được “nuôi nấng” bằng nhiều chính sách hỗ trợ, bằng việc người dân phải hi sinh mua xe giá cao, thì các DN sản xuất Việt Nam vẫn chỉ là những cơ thể oặt ẹo và sẽ sớm chết yểu vào năm 2018, trở thành DN nhập khẩu, thành đại lý của những hãng xe nước ngoài.

Một số chuyên gia còn cho rằng, việc chúng ta có nhiều chính sách hạn chế ôtô trong một thời gian dài vừa qua còn lợi bất cập hại, khiến các đô thị phát triển theo xu hướng phù hợp với văn minh xe máy: Dân co cụm đông hơn ở khu vực nội thành, chui sâu vào ngõ ngách ngoắt ngoéo hơn, thay vì giãn dần ra ngoại thành. Điều này kéo theo những hệ thống dịch vụ cũng phát triển theo hướng này, khiến chúng ta ngày càng mắc kẹt trong nội đô. Do vậy, thà sớm còn hơn, để thị trường dần thích nghi với việc xe ôtô sẽ trở nên phổ biến.

Việt Nam có dân số đông và dự kiến vào năm 2020 chúng ta sẽ tiêu thụ khoảng 400 ngàn xe/năm, với ôtô con đến 9 chỗ chiếm khoảng 70% tổng nhu cầu. Một số chuyên gia nhận định giai đoạn phổ cập hóa ôtô của Việt Nam sẽ đến sau năm 2020

N.Long