Theo thông tin từ Bộ Tài chính, tính từ ngày 18/7 đến 21/1, giá xăng đã giảm 38,9%, giá dầu giảm 33,1%.

Giá xăng, dầu giảm đã tác động đến giảm giá cước của các đơn vị kinh doanh vận tải, tỷ lệ giảm giá của các DN vận tải ôtô có sự khác nhau do tỷ lệ chi phí nhiên liệu trong giá thành (cơ cấu giá cước vận tải đối với xăng chiếm từ 25-35% giá thành - chủ yếu là taxi, dầu chiếm khoảng 35-40% - chủ yếu là vận tải hành khách và hàng hóa, ngoài ra còn các chi phí khác như chi phí khấu hao, nhân công…).

Kết quả kiểm tra cho thấy, các đơn vị được kiểm tra chấp hành đầy đủ quy định về niêm yết giá vé tại nơi bán vé và trên phương tiện theo đúng quy định.

Hầu hết các đơn vị cũng đã thực hiện kê khai giá với cơ quan quản lý Nhà nước, mức giá kê khai tương đối phù hợp với biến động chi phí đầu vào, yếu tố giảm giá nhiên liệu và tỷ trọng chi phí nhiên liệu trong giá thành vận tải.

Ảnh minh họa: Bá Ngọc.

Tuy nhiên, vẫn còn có những đơn vị kê khai với tỷ lệ giảm giá còn thấp, hoặc còn có đơn vị kinh doanh vận tải tuyến cố định chưa điều chỉnh giảm giá.

Đáng chú ý, trong danh sách có Hợp tác xã Vận tải đường bộ TP Thủ Dầu Một là một DN “cộm cán” về vi phạm.

Đoàn kiểm tra đã lập biên bản vi phạm hành chính và đang làm thủ tục chuyển Thanh tra Bộ Tài chính ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền.

Tại Hà Nội, sau khi bị điểm danh là địa phương có nhiều DN chây ì không chịu giảm giá cước, đến thời điểm này, số liệu công bố cho thấy, đã có 91/99 hãng taxi giảm giá cước, với tỷ lệ giảm tính trên đầu xe đang hoạt động là 97%.

Với vận tải cố định, có 42/61 DN đã giảm và số đầu xe đã thực hiện giảm chiếm 91%. Số còn lại phần lớn chưa giảm giá cước là vì từ đợt trước, khi xăng tăng giá, các DN này vẫn giữ nguyên không tăng.

Tuy nhiên, mức giảm giá của từng DN có sự chênh lệch, và đoàn thanh tra cũng đã chỉ đích danh một số DN giảm giá chưa hợp lý, như: Công ty TNHH Mạnh Trường Bình, Công ty CP Dịch vụ hàng không Sân bay Nội Bài, HTX Vận tải Nội Bài, Xí nghiệp Xe khách Nam Hà Nội, Chi nhánh Công ty TNHH Hoàng Long.

Ông Nguyễn Anh Tuấn – Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho biết, với những DN không chịu giảm giá, giảm giá nhỏ giọt, đoàn thanh tra lập biên bản và ra quyết định xử phạt hành chính.

Song, điều mà người dân quan tâm nhất là trong giai đoạn hiện nay, Tết Nguyên đán cận kề, nhu cầu đi lại rất cao, sẽ có tình trạng DN tăng giá vé dọc đường gây thiệt cho khách hàng?

Trả lời về điều này, bà Hoàng Thị Hiền, đại diện đoàn thanh tra tại Đà Nẵng nói: Dịp lễ, Tết, ngành Vận tải thường có nhiều vi phạm liên quan đến xe dù, bến cóc, giá vé.

Đoàn kiểm tra kiến nghị thành lập các ban chỉ đạo để quản lý giá cước vận tải tại địa phương, đồng thời thành lập đường dây nóng để người dân có thể phản ánh tới cơ quan quản lý các vi phạm của DN.

“Để đối phó với tình trạng nhà xe kê khai giá một đằng, thu tiền của khách một nẻo, chúng tôi đang ráo riết kiểm tra và bắt buộc các phương tiện vận tải phải niêm yết đường dây nóng trên xe để hành khách có thể gọi điện phản ánh bất kỳ lúc nào. Cơ quan quản lý rất mong muốn người dân trong quá trình đi lại khi gặp các vi phạm đó gọi ngay tới đường dây nóng”, bà Hiền đề nghị.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, trong qua trình kiểm tra, cơ quan này đã phát hiện có tình trạng DN “chạy” khi kê khai giá.

Cụ thể, có những DN vận tải cố định chạy liên tỉnh, khi kê khai giá ở tỉnh A, mức kê khai nhỏ giọt của DN đã không được Sở Tài chỉnh ở tỉnh A chấp nhận, đã “chạy” sang kê khai giá ở tỉnh B.

“Tình trạng này xuất phát từ việc tỉnh A làm “chặt” hơn tỉnh B, nên DN không kê khai được chỗ này thì tìm cách kê khai nơi khác để mong muốn được giảm giá mức ít nhất. Vì thế, Bộ Tài chính đã kiến nghị các địa phương phải phối hợp, thống nhất mức giá với nhau, nhất là giữa các tỉnh đồng tuyến”, ông Tuấn cho biết.

HTX Vận tải Nội Bài là một trong những doanh nghiệp giảm giá chưa hợp lý.

Thực ra, tình trạng này không phải là mới phát hiện, vì ngay từ những ngày đầu kiểm tra, báo cáo nhanh của một số địa phương có phản ánh tình trạng mức giảm giá vé trên một số tuyến vận tải cố định giữa 2 địa phương có sự chênh lệch.

Để thống nhất thực hiện, Bộ Tài chính đã yêu cầu Sở Tài chính phối hợp với Sở GTVT trong quá trình tiếp nhận, xử lý văn bản kê khai giá của các đơn vị vận tải, trường hợp đơn vị kê khai giảm giá chưa phù hợp với mức giảm giá nhiên liệu và biến động chi phí đầu vào, đề nghị có văn bản yêu cầu đơn vị tiếp tục tính toán chi phí trong giá thành để kê khai lại và gửi về cơ quan tiếp nhận.

Trong thời gian đơn vị tính toán lại giá thành vận tải theo yêu cầu, chấp nhận cho đơn vị thực hiện theo mức giá đã kê khai giảm.

Đồng thời, trong quá trình rà soát văn bản kê khai giá, trường hợp các đơn vị vận tải tuyến cố định giữa 2 địa phương kê khai giá có sự chênh lệch mức giảm giá vé, thì đề nghị các địa phương có tuyến cố định cần phối hợp chặt chẽ để trao đổi thông tin về mức giá kê khai của đơn vị vận tải trên tuyến cố định đó để đảm bảo thống nhất mức giá kê khai giữa 2 đầu tuyến.

Cùng với “chạy” kê khai, một số DN, đặc biệt là taxi có hiện tượng giảm giá đối phó để qua mặt cơ quan chức năng.

Các chiêu mà lái xe sử dụng là chấp nhận giảm giá mở cửa, nhưng lại rút ngắn khoảng cách của kilômét đầu tiên được tính tiền.

Cách thứ 2 là giảm kilômét đầu tiên, nhưng không giảm các kilômét tiếp theo. Hoặc một cách khác đó là thay vì giảm giá từ kilômét thứ 20 thì lại chỉ giảm từ kilômét thứ 30 trở đi…

Với các cách này, thoạt nhìn thì DN đã thực hiện giảm giá, nhưng thực chất, số tiền mà khách hàng phải trả vẫn sẽ không hề thay đổi.

Đại diện đoàn thanh tra cho biết, trong quá trình kiểm tra, đoàn cũng đã phát hiện ra vấn đề này, nhưng chủ yếu là ở nhóm taxi dù, và sẽ quyết liệt chấn chỉnh.

Đang có sai lệch trong cách thức quản lý cước vận tải

Trước tình trạng giá xăng giảm mạnh nhưng cước vận tải không giảm tương ứng, TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng, đang có sự sai lệch trong cách thức quản lý.

Nhận định này được đưa ra trong hội thảo do CIEM tổ chức sáng 11/2 với sự xuất hiện của nhiều chuyên gia kinh tế hàng đầu.

TS Cung cho rằng: Giá xăng giảm nhiều lần nhưng cước vận tải không giảm tương ứng, mà chỉ thanh tra, kiểm tra… quản lý kiểu áp đặt như vậy càng làm thị trường “méo mó” hơn.

Nguyên nhân cơ bản là cung cầu không có khả năng cân bằng trong ngắn hạn, thị trường kém cạnh tranh.

Rào cản gia nhập thị trường quá cao nên nhiều doanh nghiệp không thể gia nhập thị trường trong thời gian ngắn, không đủ sức ép cạnh tranh.

Cơ cấu thị trường này không cho phép nguồn cung thay đổi nhanh chóng để đáp ứng cầu. Nhiều hình thức xử phạt thậm chí làm thiếu hụt nguồn cung chứ không phải tăng, trong khi nhu cầu đi lại của người dân vẫn cao. Càng can thiệp sâu thì lại càng làm thị trường này “méo mó”.

Do đó, vấn đề ở đây là cấu trúc lại thị trường và kiểm soát độc quyền, chứ không phải là kiểm soát, thanh tra giá, can thiệp và mệnh lệnh hành chính.

Cơ quan điều hành ở đây đáng lý phải là Cục Quản lý cạnh tranh, chứ không phải Cục Quản lý giá.

V.H.

Lệ Thúy