Riêng trong quý I-2015, lực lượng Hải quan đã phát hiện, xử lý 2.489 vụ, trị giá hàng hóa ước 15,8 tỷ đồng, tăng 37,44% về số vụ, tương đương với 678 vụ; giảm 67,04% về trị giá, tương đương với 32,1 tỷ đồng. Trong đó, thuốc lá, động vật hoang dã, gỗ… vẫn là những mặt hàng vi phạm điển hình. Các đối tượng vi phạm thường là ngư dân trên tàu đánh bắt xa bờ hoặc tàu cá cỡ nhỏ, vừa đánh bắt hải sản trên biển vừa buôn lậu theo kiểu “du kích”, không theo kế hoạch hoặc quy luật nhất định. 

Khi hàng cập bờ, các đầu nậu nhanh chóng thu gom, bao tiêu hàng hóa… gây nhiều khó khăn cho lực lượng kiểm soát Hải quan. Trên tuyến cảng biển còn xuất hiện một số doanh nghiệp, cá nhân nhập khẩu hàng hóa vi phạm do khai sai mã hàng hóa, chủng loại, tên hàng, mã số thuế hòng gian lận thương mại, hoặc nhập khẩu mặt hàng không đủ tiêu chuẩn quy định của Chính phủ (hàng hóa ảnh hưởng đến môi trường, hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ).

Như vừa qua, Chi cục Hải quan quản lý hàng đầu tư (Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh) phát hiện, xử lý Công ty TNHH Nam Đông - Bình Dương có hành vi nhập khẩu hàng hóa không đủ điều kiện, tiêu chuẩn kỹ thuật, tang vật gồm: 123,3 tấn nhôm phế liệu, trị giá hàng ước 2,37 tỷ đồng. 

Hay tại Hải Phòng, Đội Kiểm soát Hải quan (Cục Hải quan Hải Phòng) phối hợp với Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Hải Phòng KVIII kiểm tra 2 lô hàng của Công ty TNHH Romal Việt Nam phát hiện 210 chiếc bếp ga âm, nhãn hiệu KUCCY, 532 chiếc bếp nhãn mác Romal hỗn hợp từ và điện có hiện tượng giả mạo xuất xứ các nước châu Âu và 700 nhãn hàng hóa có ghi bằng tiếng Anh như tiêu chuẩn sản xuất, nhãn hiệu, mã vạch… 

Thuốc lá lậu diễn biến phức tạp.

Theo lực lượng Hải quan, số vụ việc phát sinh chủ yếu trên tuyến cảng biển trọng điểm gồm: Hải Phòng, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai… vùng biển Đông Bắc và miền Trung, đây là những tuyến địa bàn có lưu lượng hàng hóa lớn. Hàng hóa vi phạm cũng rất đa dạng, gồm: Súng, xăng dầu, gỗ, khoáng sản, động thực vật hoang dã, rác thải, phế liệu ảnh hưởng đến môi trường; hàng tiêu dùng, thực phẩm, gia súc, gia cầm, hàng hóa ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Bên cạnh đường biển, thì đường bộ vẫn diễn biến phức tạp, trong đó mặt hàng thuốc lá vẫn là một trong những mặt hàng nóng nhất. Theo đó, thuốc lá được đưa vào Việt Nam bằng nhiều con đường như bến bãi, đường mòn, lối mở, dọc các bờ sông biên giới. Bên cạnh các vụ buôn lậu thuốc lá nhỏ lẻ (dưới 1.500 bao), thời gian gần đây, xuất hiện các vụ buôn lậu lớn, các đối tượng cử người cảnh giới, khi phát hiện lực lượng chức năng lập tức báo động để tẩu tán hàng. 

Các đơn vị  Hải quan như Quảng Ninh, Quảng Trị, Bình Phước, Tây Ninh, Đồng Tháp… liên tiếp phát hiện, thu giữ từ vài nghìn, đến vài chục nghìn bao thuốc lá lậu. Điển hình là các Cục Hải quan Quảng Ninh đã xử lý 1.450 bao thuốc lá lậu; Quảng Trị xử lý 30.200 bao thuốc lá lậu; Đồng Tháp xử lý 13.490 bao thuốc lá lậu…

Bên cạnh tính chất phức tạp của các vụ buôn lậu thuốc lá, lực lượng Hải quan cũng xử lý nhiều vụ việc liên quan đến động, thực vật hoang dã, sản phẩm từ động vật hoang dã, lâm sản trên địa bàn các tỉnh biên giới phía Bắc, miền Trung, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ. 

Các đối tượng phạm tội thường lợi dụng các dự án phát triển kinh tế, xã hội để phá rừng, khai thác, vận chuyển gỗ trái phép, hoặc thu mua gỗ lậu, sau đó hợp thức hóa giấy tờ để vận chuyển, sử dụng hóa đơn quay vòng buôn lậu gỗ qua cửa khẩu đường bộ. Một nhóm đối tượng khác thì giấu động vật hoang dã, sản phẩm từ động vật hoang dã lẫn trong các loại hàng hóa thông thường, để vận chuyển trái phép vào Việt Nam, với nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi, nhằm qua mặt lực lượng chức năng.

Phan Đức