Khai thác than trái phép đã gây ảnh hưởng lớn đến ANTT, vệ sinh môi trường, đặc biệt gây ô nhiễm, bụi bẩn cho những cư dân xung quanh.

Bức xúc trước vấn nạn trên, đường dây nóng Báo CAND nhận được thông tin phản ánh của bạn đọc về tình trạng một số người dân đổ đi mua đất rừng (những khu vực khả năng có than) với mục đích hợp thức hoá nhằm khai thác than trái phép.

Có thửa đất mới đào vào một mét là đã thấy than lấp ló, nhưng khai thác sâu xuống thì lại không có than. Chủ đầu nậu thất bại đã "bỏ của chạy lấy người", vứt lại hiện trường nham nhở, bụi bẩn. Với những thửa đất màu mỡ hơn, càng đào càng cho than đẹp thì chủ than không buông tha, nếu bị đánh sập thì chỉ một thời gian ngắn sau lại lén lút hoạt động.

Trước những bức xúc nêu trên, ngày 29/11/2009, Phòng Cảnh sát môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã đồng loạt kiểm tra và phát hiện nhiều điểm khai thác than trái phép gây ô nhiễm môi trường tại khu vực đồi Bát Sắt thuộc khu 13, xã Việt Hưng, TP Hạ Long.

Một lò than trái phép chống đỡ sơ sài, khi bị phát hiện cửu vạn đã bỏ chạy hết, chỉ còn “vườn không nhà trống”.

Tại điểm khai thác than trái phép đầu tiên tổ công tác phát hiện một cửa lò vuông, kích thước khoảng 1,5m, chiều sâu khoảng 30m, có một số người đang đào và dùng tời chuyển than lên xe IFA biển kiểm soát 34K-7250.

Phát hiện sự có mặt của lực lượng Công an, các đối tượng bỏ chạy, chỉ còn lại Bùi Văn Nhanh, ở xã Cao Thắng, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương. Nhanh mới đến điểm lò này làm thuê được 2 ngày và được phân công nhiệm vụ tời than từ dưới lò lên. Cùng làm với Nhanh còn 5 người nữa, không biết rõ thân nhân của họ, không biết chủ lò là ai.

Cách đó 200m, tổ công tác đã phát hiện điểm lò thứ hai với kích thước tương tự. Tại đây có 3 đối tượng là Nguyễn Văn Sơn, Hà Văn Lý, cùng ở xã Việt Hưng và Nguyễn Văn Phương, ở xã Hồng Thái Đông, huyện Đông Triều đang có hành vi đào và tời chuyển than lên xe ôtô IFA biển kiểm soát 89K-3285. Lò than trên do Nguyễn Văn Sơn tổ chức khai thác trái phép từ đầu tháng 12/2009.

Mở rộng phạm vi kiểm tra, tổ công tác đã phát hiện thêm 6 điểm lò khai thác than trái phép cũng với thủ đoạn và phương thức hoạt động như trên. Thấy lực lượng chức năng, các đối tượng đều đã bỏ chạy.

Việt Hưng là điểm nóng về nạn khai thác than trái phép của tỉnh Quảng Ninh với nhiều cửa lò sau khi bị kiểm tra, đánh sập lại tiếp tục tái phạm. Dai dẳng về sự tái phạm hơn nữa phải kể đến một số cửa lò đào than trái phép tại khu vực xã Thượng Yên Công, Uông Bí khiến lực lượng Công an và chính quyền địa phương phải rất vất vả mới dẹp yên được.

Trong những năm qua, Công an và chính quyền các địa phương của tỉnh Quảng Ninh đã rất nỗ lực trong việc kiểm tra, phát hiện và xử lý với các trường hợp khai thác than trái phép. Tuy nhiên, chế tài xử lý đối với chủ lò hiện còn quá nhẹ, ở mức tối đa 50 triệu đồng - một số tiền chẳng thấm tháp vào đâu với lợi nhuận kếch xù từ than. Chỉ khi nào việc khai thác trái phép gây ra sập lò, làm chết người thì chủ lò mới bị xử lý hình sự.

Do vậy, việc khai thác than trái phép vẫn là món hời béo bở để nhiều đối tượng lao vào. Thiết nghĩ, tỉnh Quảng Ninh cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền cho người dân sâu rộng hơn nữa, đồng thời phải có chiến lược phát triển kinh tế, cơ cấu việc làm ở vùng nông thôn để người dân không còn lên rừng đào than.

Tuy nhiên, biện pháp căn bản nhất vẫn là tăng cường kiểm tra, xử lý, đặc biệt là nâng cao chế tài xử phạt hoặc khung xử phạt với những đối tượng tái phạm. Có thế niềm tin của người dân mới được nâng cao, họ mới tích cực tố cáo những kẻ "đánh cắp tài nguyên" của đất nước

Nguyễn Khánh - Trần Hằng