Trong khi tình hình buôn lậu, sản xuất hàng giả trên địa bàn thành phố đang tiếp tục phức tạp và gây thiệt hại rất lớn đến sản xuất tiêu dùng, thì vì nhiều lý do như các lực lượng hải quan, quản lý thị trường không chuyển hồ sơ sang cơ quan Công an; Viện Kiểm sát không phê chuẩn khởi tố; các đối tượng nhập lậu tránh né bằng cách thuê đại lý nhập khẩu nhập lậu hàng hóa… nên cơ quan Công an cũng chỉ khởi tố hình sự được 121 vụ và chuyển sang Viện Kiểm sát đề nghị truy tố được vẻn vẹn 102 vụ. Tình trạng không thể xử lý hình sự, chỉ xử phạt hoặc truy thu thuế với tội phạm buôn lậu đã khiến hoạt động nhập lậu hàng hóa về TP Hồ Chí Minh vẫn không giảm với đủ hình thức gian dối, số lượng hàng hóa nhập lậu ngày càng lớn.

Hải quan kiểm tra hàng hóa nhập khẩu bằng biện pháp thủ công.

Vụ việc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đề nghị truy tố 4 đối tượng thuộc 2 công ty tư nhân là Nhựt Hồng và Nông ngư cơ Thắng Lợi với tội danh “buôn lậu” được đánh giá là có tính chất đặc biệt nghiêm trọng. Nhưng hành vi phạm tội lại được các đối tượng thực hiện hết sức đơn giản đã có thể qua mặt hải quan trong một thời gian dài. Chỉ với thủ đoạn làm giả phiếu xuất, nhập kho bãi, giả dấu giám sát của hải quan, các đối tượng đã câu kết đánh tháo hàng chục container hàng chưa làm thủ tục hải quan ra khỏi cảng. Đến khi bị phát hiện, đường dây buôn lậu phụ tùng xe container đã nhập lậu tổng cộng 27 container hàng về TP Hồ Chí Minh tiêu thụ. Trắng trợn hơn, Hải quan TP Hồ Chí Minh còn phát hiện thủ đoạn nhập lậu hàng hóa bằng cách giấu trong container rỗng. Để vận chuyển hàng lậu, công ty TNHH C.C đã công khai làm văn bản gửi Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh đề nghị cho chuyển cảng với 386 container 40 feet rỗng từ cảng TCIT ở Bà Rịa - Vũng Tàu về cảng Phước Long, TP Hồ Chí Minh. Nhận thấy dấu hiệu nghi vấn, Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 4 đã tiến hành kiểm tra thực tế 3 container rỗng và phát hiện trong 3 conatainer có chứa tới 500 cục nóng máy điều hòa không khí mới 100%. Trị giá hàng vi phạm hơn 1,7 tỷ đồng, số thuế NK gần 750 triệu đồng.

Về buôn lậu thuốc lá, theo ông Phan Kiến Nghiệp, Tổng thư ký Hiệp hội thuốc lá Việt Nam, thuốc lá lậu hiện đã chiếm khoảng 27% thị phần tiêu thụ trong nước. Nhưng nếu như trước đây thuốc lá lậu chủ yếu được vận chuyển qua biên giới bằng đường tiểu ngạch, thì cuối tháng 11 vừa qua Chi cục Hải quan cảng Sài Gòn khu vực 4 đã phối hợp với Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế khám xét và phát hiện 1 container thuốc lá điếu nhập lậu. Chủ lô hàng trên là Công ty Sản xuất Thương mại XNK Tây Nam - ICD Tanamexco. Hàng nhập khẩu khai báo là 3.410kg nhựa, nhưng qua khám xét phát hiện toàn bộ số hàng đóng trong container là 168 thùng carton thuốc lá điếu các loại với số lượng trên 100.000 gói.

Với buôn lậu vải, theo Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh từ đầu năm đến cuối tháng 10 lượng vải nhập khẩu về thành phố là 2,4 tỷ mét và hiện tượng khai sai, khai thiếu để trốn lậu thuế cũng hết sức phức tạp. Nổi cộm nhất là lô hàng do Chi nhánh Công ty TNHH MTV 16 nhiều lần nhập khẩu về đều bị hải quan phát hiện thừa so với số lượng khai báo một lượng rất lớn: lần đầu DN khai số lượng 35.125 mét, nhưng khi kiểm tra thực tế số lượng là 45.891 mét, thừa so với khai báo là 10.766 mét. Lần tiếp theo hải quan phát hiện số lượng vải thực tế của DN này nhập về là 69.531 mét, thì trong tờ khai hải quan chỉ khai 37.029 mét, thừa so với khai báo là 32.502 mét. Tiến hành kiểm tra tại văn phòng chi nhánh công ty này, hải quan tiếp tục phát hiện thêm một lượng lớn hàng hóa thừa số lượng so với khai báo. Dù DN cố tình khai báo sai với số lượng lớn như vậy để nhập lậu, nhưng cũng chỉ bị Chi cục Hải quan cửa khẩu Cảng Sài Gòn KVI xử phạt hành chính về thuế trong lĩnh vực hải quan.

Theo ông Đinh Ngọc Thắng, Cục phó Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh, để ngăn chặn nhập lậu hàng hóa dịp cuối năm, Hải quan thành phố đã xác định cụ thể đối tượng trọng điểm; mặt hàng trọng điểm; địa bàn trọng điểm để đấu tranh, ngăn chặn. Tuy nhiên, trước thực trạng buôn lậu qua đường biển với số lượng lớn vẫn đang khá nóng, thì việc kiểm tra hàng hóa qua máy soi ở những tuyến trọng điểm đạt tỷ lệ rất thấp dưới công suất thiết kế là 200 container mỗi ngày, còn lại đều phải kiểm tra bằng biện pháp thủ công. Nên cùng với việc lợi dụng luồng xanh được miễn kiểm tra hàng hóa để nhập lậu, thì thực trạng trên xử lý quá nhẹ và quá tải trong kiểm soát hàng hóa XNK cũng đang là kẽ hở để hoạt động buôn lậu bằng đường biển tận dụng triệt để.

Đ.Thắng