Lãi suất: Đầu vào giảm 3, đầu ra giảm 1

Thông tin từ một số ngân hàng cho biết biểu lãi suất huy động mới đã được thực hiện với mức điều chỉnh giảm ở hầu hết các kỳ hạn. Cụ thể, biểu lãi suất mới Ngân hàng TMCP Ngoại Thương (Vietcombank) điều chỉnh giảm 0,2%/năm ở một số kỳ hạn: lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 1 tháng giảm xuống còn 4,8%/năm, kỳ hạn 2 tháng là 5%/năm, kỳ hạn 3 tháng là 5,5%/năm, các kỳ hạn 6-9 tháng là 5,7%/năm, mức cao nhất 6,8%/năm áp dụng cho các kỳ hạn từ 24đến 60 tháng. Một “ông lớn” khác là Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cũng đã thực hiện hạ lãi suất huy động xuống còn 4,5%/năm đối với kỳ hạn 1 tháng. Các kỳ hạn còn lại có phần nhỉnh hơn so với Vietcombank: 5%/năm kỳ hạn 2 tháng, 5,75%/năm đối với kỳ hạn 3 tháng, 6%/năm đối với kỳ hạn 6 tháng, 6,5%/năm đối với kỳ hạn 9 tháng và 7,2%/năm đối với kỳ hạn 12 tháng. Các kỳ hạn từ 18 đến 36 tháng, BIDV áp dụng mức lãi suất 7%/năm…

Câu chuyện các ngân hàng hạ lãi suất huy động đã tạo nên những phản ứng trái chiều. Phía người gửi tiền tất nhiên không muốn giảm, nên với họ đó là tin xấu. Tuy nhiên, từ phía người vay tiền, đặc biệt là các DN đang khát vốn, thì đây là tín hiệu mừng và họ đang khấp khởi hy vọng lãi suất cho vay cũng sẽ giảm xuống. Bởi, theo phản ánh từ phía các DN, lãi suất hiện vẫn cao so với khả năng kinh doanh của họ. Hiện lãi suất cho vay phổ biến với lĩnh vực ưu tiên là 7 - 8%/năm, nhưng rất ít DN có thể tiếp cận được. Lãi suất cho vay thông thường mà các DN đang phải trả hiện nay khoảng từ 9 - 12%/năm.

Cho rằng vốn là một trong những rào cản đặc biệt lớn hiện nay với ngành công nghiệp phụ trợ, ông Nguyễn Hoàng, Chủ tịch Hiệp hội DN ngành công nghiệp phụ trợ Hà Nội (HANSIBA) khẳng định không chỉ khó tiếp cận vốn ngân hàng, mà với lãi suất hiện nay, các DN khối này cũng không thể phát triển được. Theo phương án sản xuất kinh doanh của các DN, thì lãi vay phải dưới 3%/năm và thời gian vay phải 8 - 12 năm mới đủ quay vòng vốn, có lợi nhuận. “Hiện tại, chúng tôi đang vay của VDB với lãi suất hơn 10%/năm, còn tại các NHTM, nếu đàm phán “khéo” thì lãi suất là 12%/năm. Đặc biệt, vay tín chấp đối với DN công nghiệp phụ trợ là cực kỳ khó, hầu như không vay được”, ông Hoàng chia sẻ.

Các DN mong muốn lãi suất cho vay sẽ giảm hơn nữa.

Kỳ vọng là thế, tuy nhiên trên thực tế dù lãi suất huy động giảm nhanh, thì lãi suất cho vay vẫn giảm khá chậm. Báo cáo tháng 7 của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia cho biết, tính đến tháng 7/2014, lãi suất huy động bình quân là 5,53%/năm, giảm 0,6 điểm phần trăm, còn lãi suất cho vay bình quân là 10,08%/năm, giảm 0,25 điểm phần trăm so với cuối năm 2013. Điều này có nghĩa là, lãi suất huy động giảm 3, thì lãi suất cho vay mới giảm 1. Đây cũng là nguyên nhân khiến chênh lệch lãi suất huy động - cho vay đang có xu hướng gia tăng. Nhận xét về thực tế này, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Cao Sỹ Kiêm cho rằng, lãi suất tiết kiệm hạ, thì lãi suất cho vay chắc chắn sẽ hạ theo. Tuy vậy, không thể đòi hỏi ngân hàng giảm ngay lãi suất cho vay, vì các khoản vay cũ được căn cứ dựa theo lãi suất huy động cao áp dụng trước đó.

Ngân hàng Nhà nước: Tiếp tục giữ ổn định lãi suất

Theo số liệu từ NHNN, từ đầu năm, mặt bằng lãi suất huy động và cho vay bằng VNĐ đã giảm 0,5 – 1,5%/năm so với cuối năm 2013. Lãi suất của các khoản vay cũ được điều chỉnh giảm. Tính đến ngày 14/8, dư nợ cho vay bằng VNĐ có lãi suất trên 15% chiếm 4,45% tổng dư nợ cho vay VNĐ, dư nợ có lãi suất trên 13%/năm chiếm 12,45% tổng dư nợ cho vay VNĐ. Đồng thời, báo cáo sơ bộ của cơ quan thanh tra giám sát NHNN cho biết trong 6 tháng đầu năm, chênh lệch thu chi của các ngân hàng đã giảm so với cùng kỳ năm 2013. Cùng với việc giảm lãi suất cho vay cũ, các ngân hàng đã giảm lợi nhuận so với cùng kỳ.

Nói về mức chênh lệch lãi suất giữa huy động và cho vay mà dư luận phản ánh, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho biết lãi suất hiện nay đã trở về mức lãi suất của năm 2005, 2006. Theo đánh giá, lãi suất cũng không phải là vấn đề trong quan hệ tín dụng. Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch HĐQT VietinBank cho rằng, mức lãi suất huy động hiện nay tại các ngân hàng phù hợp với kỳ vọng thị trường. Dù thực tế, việc hạ lãi suất huy động là cơ sở giảm lãi suất cho vay, nhưng hiện nay, nhóm khách hàng muốn lãi suất cho vay thấp không phải là khách hàng khó khăn mà là khách hàng VIP.

Bởi vậy, trả lời về khả năng giảm lãi suất tiếp tục, tại cuộc họp báo mới đây, bà Hồng cho biết hiện NHNN chỉ quy định trần lãi suất ngắn hạn 6%/năm, việc các ngân hàng giảm lãi suất là do họ tự cân đối chi phí, lợi nhuận để quyết định lãi suất. Theo đánh giá của NHNN, khả năng lạm phát năm nay khoảng trên dưới 5%, do vậy trần lãi suất 6% được coi là phù hợp, đảm bảo hài hoà lợi ích của các bên.

“Về cơ bản từ giờ tới cuối năm 2014, NHNN giữ ổn định các mức lãi suất điều hành. Trong chừng mực nào đó, trong quá trình điều hành, các tổ chức tín dụng sẽ tự cân đối về giá vốn đầu vào và tự cân đối về khả năng tài chính để có thể giảm lãi suất cho vay. Khả năng trong cả năm 2014 lãi suất cho vay của các tổ chức tín dụng có thể giảm từ 1-1,5%/năm” – Phó Thống đốc Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh.

Về một vấn đề đang được quan tâm là cho vay tín chấp, bà Nguyễn Thị Hồng cho biết cơ chế cho vay hiện hành đã có quy định về cho vay tín chấp, khi các tổ chức tín dụng đánh giá phương án trả nợ, năng lực kinh doanh, tài chính của DN tốt thì có thể cho vay tín chấp. Tuy nhiên, thực tế ở các nước khi cho vay tín chấp thì ngân hàng có thể lấy mọi thông tin về DN khá dễ dàng để đánh giá uy tín của DN. Còn ở Việt Nam, điều này khá khó khăn. Vì vậy, NHNN luôn hỗ trợ để tạo kết nối giữa DN, ngân hàng và lãnh đạo địa phương. Lãnh đạo địa phương nắm rõ DN, có sự tham gia này, ngân hàng sẽ tin tưởng DN hơn

Lệ Thúy