Trong khi đó, nước ta đang trong giai đoạn đầu của sự nghiệp đổi mới, mở cửa, với nhiều bước đi còn dò dẫm, thử nghiệm, xuất hiện nhiều nguy cơ mới đe dọa đến sự tồn vong của chế độ. Các thế lực thù địch đẩy mạnh thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, tấn công ta toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội, văn hóa – giáo dục, an ninh – quốc phòng. Cùng với đó là quá trình đổi mới, hội nhập quốc tế của đất nước, quan hệ đối tác – đối tượng đan xen.

Trước tình hình trên, quán triệt quan điểm của Đảng về xây dựng lực lượng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, tháng 3 năm 1997, lãnh đạo Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) đã quyết định thành lập một số cục nghiệp vụ chuyên sâu thuộc Tổng cục Phản gián (nay là Tổng cục An ninh), trong đó có Cục Bảo vệ chính trị III. Đây là một trong những đơn vị nghiệp vụ có vai trò đặc biệt quan trọng trong tham mưu, hướng dẫn và tổ chức công tác phòng ngừa, đấu tranh với âm mưu, hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia Việt Nam.

Tuy được thành lập từ tháng 3-1997, nhưng tiền thân của Cục Bảo vệ chính trị III là lực lượng Bảo vệ chính trị ra đời cùng với nhiều lực lượng khác của Công an nhân dân trong cao trào Cách mạng Tháng Tám năm 1945. 

Trong suốt hai cuộc trường kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ cũng như những thập niên sau ngày đất nước ta hoàn toàn độc lập, thống nhất, lực lượng Bảo vệ chính trị, trong đó có lực lượng Bảo vệ chính trị III luôn thể hiện rõ tinh thần cách mạng tiến công, kiên trung với Đảng, hết mình vì nước, vì dân, mưu trí, sáng tạo, đoàn kết hiệp đồng cao, đóng góp tích cực vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; điển hình là Đội 19-5, đơn vị được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân đầu tiên của lực lượng An ninh nhân dân.

Từ khi thành lập đến nay, Cục Bảo vệ chính trị III có sự ổn định cao về cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ. Đặc biệt, được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của lãnh đạo Bộ và lãnh đạo Tổng cục An ninh, Cục Bảo vệ chính trị III đã không ngừng lớn mạnh, trưởng thành về mọi mặt, khẳng định được vị thế, vai trò quan trọng của mình trong sự nghiệp bảo vệ ANQG trước đòi hỏi ngày càng cao của tình hình mới, của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng của đất nước.

Cục Bảo vệ chính trị III đã làm tốt vai trò tham mưu chủ động tích cực giúp Bộ Công an và Tổng cục An ninh lãnh đạo, chỉ đạo hiệu quả đối với toàn lực lượng Bảo vệ chính trị III trong cả nước; tham mưu, đề xuất kịp thời, hiệu quả các vấn đề chiến lược cũng như các vấn đề cụ thể trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia của các loại đối tượng được phân công phụ trách; đã trực tiếp tổ chức tốt công tác nghiệp vụ, chủ động, hiệu quả trong thực hiện các kế hoạch, phương án nghiệp vụ.

Đặc biệt, Cục Bảo vệ chính trị III đã có nhiều nỗ lực để thích ứng kịp thời với những thay đổi nhanh chóng của tình hình quốc tế, khu vực và trong nước, quán triệt sâu sắc tư tưởng, quan điểm mới của Đảng, của ngành về đối tác – đối tượng. 

Từ đó chủ động tham mưu cho lãnh đạo Bộ, lãnh đạo Tổng cục An ninh tập trung chỉ đạo, tổ chức công tác phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả, đẩy lùi các âm mưu, hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia Việt Nam của các đối tượng.

Cùng với tổ chức thực hiện tốt các mặt công tác nghiệp vụ, Cục Bảo vệ chính trị đã không ngừng nỗ lực trong công tác xây dựng lực lượng, trở thành một trong những điểm sáng của lực lượng An ninh, của Tổng cục An ninh trong việc phát triển lực lượng An ninh cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.

Cục đã phát huy được truyền thống anh hùng của lực lượng An ninh nhân dân; làm tốt công tác quản lý cán bộ, xiết chặt kỷ luật, kỷ cương, chấp hành điều lệnh; thường xuyên chú trọng công tác giáo dục chính trị - tư tưởng, công tác đào tạo, huấn luyện, bồi dưỡng nâng cao phẩm chất, năng lực cho cán bộ, chiến sỹ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đòi hỏi.

Đặc biệt, từ môi trường công tác, rèn luyện, nhiều đồng chí nguyên là lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ của Cục Bảo vệ chính trị III đã trở thành những cán bộ lãnh đạo, chỉ huy năng lực, uy tín cao của Đảng, của ngành Công an, của lực lượng An ninh nhân dân và Công an nhiều đơn vị, địa phương, tiêu biểu như đồng chí Thượng tướng Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an; đồng chí Trung tướng Nguyễn Chí Thành, Tổng Cục trưởng Tổng cục An ninh… Đó là những tấm gương tiêu biểu để cán bộ, chiến sỹ của đơn vị phấn đấu noi theo.

Trải qua 20 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Cục Bảo vệ chính trị III đã lập được nhiều thành tích đặc biệt xuất sắc, xứng đáng với sự tin yêu của Đảng, Nhà nước và nhân dân, được ghi nhận bằng những phần thưởng cao quý như: Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới (cho tập thể Cục và một tập thể phòng); 1 Huân chương Hồ Chí Minh; 1 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng nhì, 1 Huân chương Quân công hạng ba; hàng trăm huân, huy chương, bằng khen các loại cho các tập thể và cá nhân trong đơn vị. Nhiều năm liền đơn vị được Chính phủ và Bộ Công an tặng cờ đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua.

Kỷ niệm 20 năm thành lập, Cục Bảo vệ chính trị III tự hào về những thành tích đạt được, tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò của mình đối với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, góp phần thắng lợi vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Hào, Cục trưởng Cục Bảo vệ chính trị III