Trò chuyện với PV Báo CAND, Thượng tá Trần Văn Dũng - Giám thị Trại giam Xuân Phước nhớ lại: 

“Nhiều năm sau khi thành lập, vùng đất này có thời tiết khắc nghiệt, mùa nắng đất cằn cỗi và khô hạn kéo dài, mùa mưa nước lũ từ thượng nguồn trút xuống dòng sông Trà Bương cắt đứt huyết mạch giao thông, nên sản xuất chăn nuôi bấp bênh. Địa hình phức tạp, cơ sở vật chất chỉ là những dãy nhà tranh, vách đất, đời sống sinh hoạt cực kỳ khó khăn, có thời điểm hơn 40% cán bộ chiến sĩ (CBCS) bị sốt rét rừng hành hạ, người ốm nặng đưa lên võng khiêng bộ qua những chặng đường gập gềnh lầy lội mới đến bệnh viện cách xa hơn 10km, đã có CBCS phải ra đi vĩnh viễn...”.

Cán bộ quản giáo Trại giam Xuân Phước hướng dẫn phạm nhân học nghề may.

Trong bối cảnh đó, Trại giam Xuân Phước phải tiếp nhận hơn 1.300 phạm nhân từng phục vụ dưới chế độ cũ thực hiện âm mưu cài cắm, xâm nhập dưới vỏ bọc “Về với Tổ quốc” trên tàu vận tải biển “Việt Nam Thương Tín” để cấu kết các phần tử phản động trong nước hoạt động chống phá chính quyền cách mạng. 

Hàng chục năm sau đó, Trại giam Xuân Phước vẫn là nơi quản lý, cải tạo những phạm nhân có mức án tù từ 10 năm đến chung thân từng tham gia các tổ chức phản động đã bị lực lượng Công an đấu tranh khám phá và các đối tượng trong những băng nhóm giang hồ giết người, cướp tài sản. 

Những năm gần đây, Trại giam Xuân Phước thường xuyên quản lý, giáo dục từ 1.200-1.600 phạm nhân, hầu hết là đối tượng phạm tội hình sự, ma túy và kinh tế từ nhiều địa phương trong cả nước.

Để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ, Đảng ủy, Ban Giám thị Trại giam Xuân Phước không chỉ thường xuyên chú trọng công tác xây dựng đội ngũ đảng viên, cán bộ, chiến sĩ có phẩm chất đạo đức, trình độ nghiệp vụ - pháp luật và trách nhiệm cao, đẩy mạnh phong trào thi đua Vì An ninh Tổ quốc, học tập và thực hiện 6 điều Bác Hồ dạy CAND mà còn triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ kịp thời phát hiện, đấu tranh ngăn chặn và xử lý vi phạm của phạm nhân, gắn kết với xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc ở địa phương.

Từ một vùng đất hoang sơ, Trại giam Xuân Phước từng bước xây lắp hệ thống kênh mương dẫn thủy, mở rộng diện tích trồng trọt nông – lâm nghiệp, tăng trưởng đàn gia súc - gia cầm và tổ chức hoạt động hiệu quả các đội thợ nề, sản xuất gạch ngói, đồ mộc dân dụng, hàng  thủ công mỹ nghệ, may mặc, khai thác củi, tre, nứa… Từ đó không chỉ hướng nghiệp dạy nghề cho phạm nhân mà còn tạo ra sản phẩm hàng hóa, vật liệu xây dựng. 

Bây giờ, cơ sở hạ tầng ở Trại giam Xuân Phước từ trung tâm chỉ huy, hội trường, khu tập thể cán bộ, chiến sĩ đến công viên, khu tiếp đón thân nhân thăm phạm nhân, phân trại K1, phân trại K2, hệ thống đường giao thông nội bộ đều khang trang, thoáng sạch, cảnh quan xanh - sạch - đẹp. Thân nhân phạm nhân đều cảm nhận nơi này là môi trường giáo dục đặc biệt có những người “thầy giáo” mặc sắc phục Cảnh sát giàu tố chất nhân văn.

Thượng tá Dũng chia sẻ thêm, để nâng cao hiệu quả quản lý, giáo dục phạm nhân, ngoài việc tăng cường công tác giáo dục pháp luật, đạo đức công dân, cán bộ quản giáo chủ động nghiên cứu hồ sơ, tìm hiểu gia cảnh, tâm lý, sức khỏe, trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp vụ… của từng phạm nhân để chủ động cảm hóa, phân công lao động. 

Bên trong trại giam nhưng phạm nhân thường xuyên cập nhật thông tin thời sự – pháp luật,  kinh tế – xã hội từ những buổi sinh hoạt, nghe đài, xem ti vi, đọc báo, xem phim khoa giáo, hoạt động văn nghệ, thi đấu bóng chuyền, bóng đá và đặc biệt là những lớp học xóa mù giúp cho không ít phạm nhân biết đọc và viết thư cho người thân. 

Mỗi tháng, ngoài lương thực, thực phẩm và vật dụng sinh hoạt theo luật định, phạm nhân còn có thêm rau xanh, thịt, cá từ nguồn sản xuất chăn nuôt tại chỗ với khẩu phần theo chế độ tự quản công khai, nên nhiều năm qua ở Trại giam Xuân Phước không xảy ra tình trạng bệnh nhân suy kiệt sức khỏe, trật tự kỷ luật đảm bảo ổn định, không có nạn “đầu gấu”, “đại bàng”, cấu kết chống đối, tổ chức trốn trại, tỷ lệ phạm nhân bị kỷ luật giảm thiểu, rất nhiều phạm nhân mù chữ khi mới vào trại đã biết đọc và viết thư cho người thân, không ít phạm nhân có mức án tù 20 năm đến chung thân được giảm án nhiều lần nhờ cải tạo tốt, nên thời hạn thi hành án còn lại rất ngắn, trong đó nhiều người đã tái hòa nhập xã hội trở thành doanh nhân sản xuất giỏi nhưng vẫn thường liên lạc cảm ơn những cán bộ quản giáo ở đây.

Không chỉ thực thi hiệu quả nhiệm vụ, trong những năm qua Trại giam Xuân Phước đã tổ chức nhiều hoạt động xã hội – từ thiện. Từ năm 2017 đến nay, đơn vị đảm nhận hỗ trợ 10 học sinh tiểu học ở xã Xuân Phước vượt khó, học giỏi với định suất mỗi trường hợp 2 triệu đồng, nhận hỗ trợ thường xuyên cho 1 học sinh lớp 4 mỗi tháng 200.000 đồng cho đến khi tốt nghiệp THPT, hỗ trợ các hoạt động xã hội ở địa phương 46 triệu đồng, phối hợp một số cơ quan nội chính ở Phú Yên trao tặng 2 con bò giống cho gia đình chính sách ở hai huyện Phú Hòa, Sơn Hòa…

Nhiều năm liền Trại giam Xuân Phước là Đơn vị Quyết thắng, Đơn vị văn hóa gương mẫu chấp hành điều lệnh CAND, năm 2016 - 2017 lần lượt được UBND tỉnh Phú Yên và Tổng cục VIII tặng Cờ Thi đua. Nhiều cán bộ, chiến sĩ được Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công an, UBND tỉnh Phú Yên, Tổng cục tặng bằng khen; Thượng tá, Giám thị Trần Văn Dũng được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng ba, được công nhận Chiến sĩ Thi đua toàn lực lượng năm 2017.

Hữu Toàn