Cán bộ quản giáo Trại giam Đồng Sơn hướng dẫn phạm nhân nữ học may.

Trại giam Đồng Sơn (phường Đồng Sơn, Tp. Đồng Hới, Quảng Bình) có khoảng 15% phạm nhân nữ trên tổng số phạm nhân trong trại. Nữ phạm nhân ở đây bị phạt tù đủ các loại tội danh từ giết người, cướp tài sản, lừa đảo, tham ô, lạm dụng tín nhiệm, buôn bán ma tuý đến các tội trộm cắp, đánh bạc, mại dâm...

Phạm nhân Trương Thị Thi (44 tuổi) quê ở xã Thạch Khê, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, can tội "Tham ô tài sản xã hội chủ nghĩa" đang chấp hành án tù chung thân đã ngậm ngùi nói: "Những đòi hỏi của cuộc sống vật chất và nạn số đề đã dẫn tôi đến con đường tù tội". Còn Đinh Thị Mai (32 tuổi), quê ở thị trấn Kon Cuông, tỉnh Nghệ An, lại có ý đồ làm giàu từ con đường vận chuyển buôn bán ma tuý. Với mức án tù 15 năm, phạm nhân Đinh Thị Mai đã chấp hành được 78 tháng. Lý giải về nguyên nhân, động cơ phạm tội, Mai nói ngắn gọn: "Vì hám lợi, tôi đã vận chuyển 1,2kg thuốc phiện từ Mường Xén về thị trấn Kon Cuông thì bị bắt...".

Số đông nữ phạm nhân ở đây phạm tội trong lĩnh vực kinh tế hoặc liên quan đến kinh tế. Ngoài một số ít hám lợi, làm giàu bất chính thì nhiều người phạm tội vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, người chồng đã không làm tròn trách nhiệm là trụ cột trong gia đình, nên họ đã dại dột bước chân vào vòng lao lý.

Trung tá Nguyễn Văn Đức, Phó Giám thị trại giam Đồng Sơn cho biết: Chính sách nhân đạo của Đảng và pháp luật của Nhà nước đối với phạm nhân nói chung, phạm nhân nữ nói riêng, được cán bộ, chiến sĩ Trại giam chấp hành nghiêm túc, đảm bảo chế độ ăn uống, nghỉ ngơi, vui chơi giải trí ngoài giờ lao động theo đúng quy định. Nữ phạm nhân thường được ưu tiên hơn trong bố trí lao động, sinh hoạt...

Một điều đặc biệt xúc động và xót xa đối với bất cứ ai đã đến thăm Trại giam Đồng Sơn, đó là những đứa trẻ  theo mẹ vào Trại giam. Phạm nhân Cao Thị Hoa, quê ở thị trấn Quỳ Châu, Nghệ An cho biết: "Tôi cũng là phạm nhân nhưng được Ban giám thị chọn giao nhiệm vụ giữ trẻ cho các nữ phạm nhân có con nhỏ. Các cháu ở trong trại được học múa hát, vui chơi, được cấp tiêu chuẩn ăn uống và đường sữa hàng tháng, không có cháu nào bị suy dinh dưỡng...".

Những năm gần đây, môi trường Trại giam, buồng giam đã được cải tiến theo xu hướng nhân đạo, cởi mở. Phạm nhân được xem ti vi, được vui chơi văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao trong những giờ nghỉ, ngày nghỉ. Với nữ phạm nhân, hết giờ lao động sản xuất, họ còn viết thư cho gia đình, may vá thêu thùa và làm đẹp, chăm sóc bản thân. Thì ra, ở môi trường nào, phụ nữ vẫn là phụ nữ. Họ không bao giờ quên thiên chức của người mẹ, người vợ, đau đáu bấm đốt ngón tay mỗi lần chiều buông xuống để biết rằng, ngày về với chồng con đang xích lại gần.

Ở trong trại, ngoài việc lao động sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt, phần đông nữ phạm nhân có nguyện vọng học nghề may, đan lát, đó là những công  việc thích hợp với nữ giới và nếu bền bỉ, siêng năng thì có thể dựa vào nghề đã học trong trại để mưu sinh. Nhận thức được lỗi lầm của mình, nhiều nữ phạm nhân đã cố gắng cải tạo tốt. Với gương mặt trẻ trung, nhẹ nhõm, Phạm Thị Tuyết, quê ở thị xã Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh trông trẻ hơn tuổi 38 của mình, phạm nhân Tuyết can tội "Lạm dụng tín nhiệm, chiếm đoạt tài sản công dân" với án phạt 12 năm tù giam. Nhờ yên tâm cải tạo tốt, Tuyết đã được xét giảm án 2 lần, tổng cộng là 18 tháng. Phạm Thị Tuyết tâm sự: Nguyện vọng của tôi sau khi ra trại là tìm được một việc làm ổn định, tôi sẽ cố gắng làm lại từ đầu để lấy lại niềm tin của bà con, chòm xóm...

Hầu hết nữ phạm nhân đều lo lắng, băn khoăn về việc làm khi tái hòa nhập với cộng đồng. Những lo lắng đó hoàn toàn có cơ sở bởi chính sách đối với những người mãn hạn tù đã có nhưng dường như các tổ chức đoàn thể, các cấp chính quyền chưa thực sự quan tâm đến việc đảm bảo việc làm, nhà ở, tạo điều kiện sinh hoạt bình thường cho người mãn hạn tù. Đây thực sự là trách nhiệm, nghĩa vụ của toàn xã hội. Có một tương lai tốt đẹp để chờ đón, chắc chắn sẽ là động lực thúc đẩy họ yên tâm cải tạo để sớm hòa nhập với cộng đồng, trở thành những người có ích cho gia đình, cho xã hội.

Chia tay Trại giam Đồng Sơn, chia tay những nữ phạm nhân khi giờ nghỉ trưa đã đến. Đọng lại trong tôi hình ảnh một nữ tù nhân đang ngồi trang điểm và chải tóc. Đó là một mái tóc rất xanh, rất dày và mềm mại. Mong sao chóng đến ngày người phụ nữ đó ngồi chải tóc giữa những ánh mắt nhìn âu yếm của chồng, của con

Giang Thủy