Rời Trường phổ thông cấp 2 – 3 Sơn Thành, huyện Tây Hoà (Phú Yên), Nghĩa vào Trường sĩ quan chỉ huy kỹ thuật thông tin rồi sau đó dự thi vào Trường Đại học ANND. Trong 5 năm (2012-2017), Nghĩa tiếp tục nâng cao trình độ chuyên môn và đã tốt nghiệp Đại học ANND, hiện công tác tại  Phòng Kỹ thuật nghiệp vụ, Công an Phú Yên.

Cho đến nay, dù chỉ mới 34 tuổi đời, hơn 14 năm tuổi nghề nhưng Đại uý Trần Bá Nghĩa không chỉ hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ công tác, 10 năm liên tục là chiến sĩ tiên tiến, chiến sĩ thi đua, mà còn trực tiếp lập nhiều chiến công thầm lặng khi phối hợp, hỗ trợ đồng đội ở một số đơn vị nghiệp vụ an ninh, cảnh sát cùng Công an các địa phương trong tỉnh Phú Yên đấu tranh khám phá nhiều chuyên án.

Nghĩa nhớ lại: “Đầu tháng 8-2011, các chiến sĩ an ninh phát hiện những nhóm người nước ngoài thuê nhà dài hạn tại 4 địa điểm ở phường 9 và xã An Phú, TP Tuy Hoà nhưng không lập thủ tục đăng ký tạm trú theo quy định pháp luật, trong khi đó các mối quan hệ sinh hoạt của họ có nhiều dấu hiệu bất minh. Anh cùng nhiều đồng đội đã tổ chức để thu thập chứng cứ tài liệu có liên quan và xác định những nhóm người nêu trên thuê nhà, lắp đặt thiết bị công nghệ cao rồi mạo danh nhà chức trách để điện thoại đe dọa, lừa đảo chiếm đoạt tài sản của nhiều người Hoa đang sinh sống ở một số quốc gia”.

Từ chứng cứ thu thập được, chuyên án đã xác lập để đấu tranh khám phá. Đến sáng 5-9-2011, hơn 100 cán bộ, chiến sĩ Công an Phú Yên, Công an TP Tuy Hoà và các cán bộ Tổng cục An ninh – Bộ Công an đồng loạt kiểm tra, tạm giữ 59 người Trung Quốc cùng 3 người Việt; thu giữ hàng trăm thiết bị công nghệ cao cùng hàng trăm ngàn ngoại tệ của nhiều quốc gia và hàng trăm trang tài liệu là những kịch bản lừa đảo do nhóm tội phạm này dàn dựng.

Sau khi xử phạt hành chính 1,2 tỷ đồng, các đối tượng nước ngoài đã bị trục xuất và cấm nhập cảnh vào Việt Nam trong thời hạn 5 năm. Gần nửa năm sau đó, Nghĩa cùng đồng đội nắm tình hình bên trong “Khu du lịch sinh thái Đá Bia” của Công ty TNHH Quỳnh Long, nằm ven huyết mạch giao thông xuyên Việt qua đèo Cả, phát hiện và vây bắt hàng chục đối tượng trong tổ chức phản động mệnh danh “Hội đồng công luật công án bia sơn” do Phan Văn Thu cầm đầu.

Tại đơn vị, Đại uý Trần Bá Nghĩa còn say mê công nghệ mặc dù chưa được đào tạo chuyên môn. Với giải pháp “Tủ thông minh bảo dưỡng vũ khí, công cụ hỗ trợ, thiết bị công nghệ cao”, Đại uý Trần Bá Nghĩa đã đoạt giải nhì Hội thi sáng tạo kỹ thuât tỉnh Phú Yên lần thứ 7 (2016-2017), được Bí thư Tỉnh đoàn Phú Yên tặng bằng khen.

Tiếp đó trong năm 2018, Trần Bá Nghĩa được Bí thư Tỉnh đoàn Phú Yên tặng bằng khen khi đoạt giải nhì phần thi sáng tạo tại Hội thi tin học khối cán bộ, công chức, viên chức Phú Yên lần thứ 5, Ban Bí thư Trung ương Đoàn tặng thưởng giải khuyến khích Hội thi tin học khối cán bộ, công chức, viên chức trẻ toàn quốc lần thứ 6, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên tặng bằng khen về thành tích xuất sắc trong công tác nghiên cứu khoa học.

Với những trải nghiệm sau 17 năm (2001-2017) đảm nhiệm chức trách Bí thư Đoàn cơ sở (kể từ khi đi học phổ thông trung học cho đến thời gian đào tạo Trung cấp An ninh, và làm công việc trinh sát ở Phòng KTNV, Công an Phú Yên), Đại uý Trần Bá Nghĩa là nhân tố điển hình xuất sắc trong xây dựng phong trào đoàn viên – thanh niên gắn kết với các hoạt động xã hội – từ thiện, văn nghệ – thể thao, được Trung ương Đoàn trao tặng Kỷ niệm chương “Vì thế hệ trẻ” trong năm 2018. Và với giọng hát giàu truyền cảm, trong năm 2017, Trần Bá Nghĩa đã đoạt huy chương vàng đơn ca tại Hội diễn nghệ thuật quần chúng tỉnh Phú Yên và huy chương bạc tại Hội diễn nghệ thuật quần chúng Bộ Công an.

Hữu Toàn