Mới đây, Cục Hàng không Việt Nam đã đề xuất đầu tư hệ thống phát hiện vật thể lạ trên đường hạ, cất cánh tại  Cảng hàng không (CHK) quốc tế Nội Bài,Tân Sơn Nhất với mức đầu tư lên tới gần 1.000 tỷ đồng.

Trong đề xuất gửi Bộ GTVT lần này, Cục Hàng không Việt Nam cũng đề xuất 3 phương án đầu tư. Theo đó, phương án 1, sẽ do Nhà nước trực tiếp đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách.

Phương án 2, do người khai thác cảng (TCT Cảng Hàng không Việt Nam - ACV) làm chủ đầu tư và phương án 3 là thực hiện xã hội hoá theo hình thức đối tác công tư (PPP). Trong đó, phương án 1 được Cục Hàng không Việt Nam đánh giá là không khả thi do nguồn vốn ngân sách còn nhiều khó khăn, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay.

Với phương án 2, Bộ GTVT giao ACV làm chủ đầu tư dự án, quản lý, khai thác, bảo trì công trình sau khi hoàn thành. ACV cũng chịu trách nhiệm tính toán, cân đối nguồn tiền để tiến hành đầu tư ban đầu và hoàn vốn.

Phương án này có nhiều ưu điểm như: chủ động về nguồn vốn, thời gian triển khai nhanh, đáp ứng được nhu cầu cấp bách, đồng thời đảm bảo được tính đồng bộ, thống nhất trong việc xây dựng, quản lý khai thác khu bay, điều phối hoạt động đảm bảo an toàn đường hạ, cất cánh, an ninh hàng không tại khu bay.

Với phương án 3, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền là Bộ GTVT sẽ ký hợp đồng dự án với nhà đầu tư. Theo đó, sau khi hoàn tất việc lắp đặt hệ thống, nhà đầu tư sẽ chuyển giao cho cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Cơ quan này lại giao cho người khai thác CHK, sân bay quản lý, khai thác và bảo trì hệ thống.

Về phương án hoàn vốn, người khai thác phải trả tiền cho cơ quan Nhà nước có thẩm quyền bằng kinh phí trích từ doanh thu dịch vụ cất, hạ cánh hằng năm để cơ quan này trả cho nhà đầu tư.

Mức kinh phí này được xác định dựa trên tổng mức đầu tư ban đầu, lợi nhuận kỳ vọng (dự kiến 11%/năm) và thời gian khai thác hệ thống (tối thiểu 10 năm).

“Ưu điểm của phương án này là hiện đang có một số nhà đầu tư quan tâm, có nguồn vốn, sẵn sàng tham gia, song hạn chế là phát sinh thêm nhiều thủ tục đầu tư phức tạp”, ông Lại Xuân Thanh, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam cho biết. Đề nghị Bộ GTVT chấp thuận chủ trương đầu tư dự án, Cục Hàng không Việt Nam đã kiến nghị ưu tiên phương án 2, nếu không được thì thực hiện phương án 3.

Dự kiến, nếu được Bộ GTVT đồng ý, nhà đầu tư sẽ có 7 tháng (từ tháng 11-2016 đến tháng 6-2017) để chuẩn bị đầu tư. Việc triển khai thi công sẽ thực hiện từ tháng 7  đến tháng 12-2017 và bắt đầu khai thác từ năm 2018.

Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Lại Xuân Thanh nói và cho biết thêm, khi tàu bay cất, hạ cánh, phải chuyển động với vận tốc cao, lực ma sát lớn.

Quá trình này, tàu bay va vào các vật thể lạ dù rất nhỏ như: ốc vít, thanh sắt, mảnh vỡ, chim trời… (gọi chung là FOD - Foreign Object Debris) đều rất nguy hiểm, có thể gây tai nạn.

Tuy nhiên, hiện nay, tại các CHK của Việt Nam, việc giám sát, kiểm tra hệ thống đường băng lại được thực hiện thủ công, chủ yếu bằng mắt thường, mất nhiều thời gian, không thể kiểm tra liên tục.

Mỗi lần kiểm tra đều phải dừng hoạt động bay. Điều này gây khó khăn, gián đoạn hoạt động bay ở các sân bay có tần suất hoạt động cao, như: Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng.

Theo ông Thanh, đề xuất đầu tư hệ thống phát hiện vật thể lạ trên đường hạ, cất cánh tại CHK quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất của Cục Hàng không Việt Nam lần này không ngoài mục tiêu tự động hóa việc phát hiện vật thể lạ với toạ độ cảnh báo chính xác, không cảnh báo nhầm, không tắc nghẽn, không can nhiễu với các hệ thống kỹ thuật của khu bay và tàu bay.

Được biết, tổng mức đầu tư hệ thống tại Nội Bài là hơn 486 tỷ đồng và Tân Sơn Nhất là gần 510 tỷ đồng.

Đặng Nhật