Có hai loại song sinh: song sinh song hợp tử (DZ- dizygotess) và song sinh đơn hợp tử. Song sinh song hợp tử là trường hợp có hai trứng cùng rụng, mỗi trứng kết hợp với một tinh trùng riêng, cả hai bào thai phát triển bình thường, giống như hai anh em, hai chị em trong cùng một gia đình, chỉ có điều là ở đây cả hai cùng chào đời một lúc. Trường hợp song sinh song hợp tử cũng cho phép khả năng sinh đôi một trai một gái.

Trái với trường hợp trên, song sinh đơn hợp tử là một hiện tượng khi mà hai tinh trùng cùng thụ thai với một trứng và sau đó tách ra làm hai bào thai có chung một đặc tính di truyền; khi chào đời chúng ta sẽ có một cặp song sinh giống hệt nhau. Đặc tính di truyền của các cặp sinh đôi này giống nhau đến mức, nếu một cặp song sinh nam đơn hợp tử (MZ) lấy một cặp song sinh nữ cũng đơn hợp tử thì con cái của họ sẽ có bộ gen giống hệt nhau.

Các nhà khoa học cũng rất quan tâm đến các cặp song sinh, tất nhiên là theo một khía cạnh khác. Đối với họ, các cặp song sinh song hợp tử (DZ) hay đơn hợp tử (MZ) là các đối tượng lý tưởng để nghiên cứu tác động của yếu tố môi trường, ảnh hưởng của cha mẹ, bạn bè và nhà trường đối với sự phát triển của trẻ.

Câu chuyện về cặp song sinh tìm thấy nhau sau 24 năm

Đó là cuộc gặp gỡ đầy xúc động giữa Tony Balst đến từ New York và Roger Brooks đến từ Miami, đó là một cặp song sinh (đơn hợp tử), do hoàn cảnh éo le đã phải chia lìa nhau ngay từ lúc lọt lòng. Họ chỉ có thể gặp lại nhau vào năm 1963, tức là sau 24 năm kể từ lúc xa nhau.

Do hoàn cảnh nghèo khó, ngay khi vừa mới sinh con, bố mẹ đẻ của Roger và Tony đã phải trao hai đứa con sinh đôi của mình cho một gia đình người Ý di cư - gia đình Milasi, để họ nhận làm con nuôi. Thật không may vào lúc đó gia đình người Ý này cũng chỉ đủ khả năng nuôi một đứa trẻ, đó là Tony, đứa còn lại - Roger  bị gửi đến một trung tâm tiếp nhận trẻ để chờ ai đấy đến nhận làm con nuôi. Kể từ đó hai đứa trẻ phải sống xa cách nhau và trải qua những số phận khác nhau.

Cặp song sinh Tony (ngồi) và Roger (đứng) gặp lại nhau sau 24 năm xa cách.

Đứa trẻ may mắn là Tony, được nuôi dưỡng và trưởng thành trong một hoàn cảnh thuận lợi và an toàn. Còn số phận của Roger thì thật là cay đắng. Roger vất vưởng từ trung tâm cho con nuôi, qua bệnh viện rồi lại vào trại trẻ mồ côi. Trong lúc Tony 12 tháng đã biết đi thì Roger đến tháng thứ 18 mới chập chững. Vào năm 2 tuổi Roger chỉ phát triển như một đứa trẻ một tuổi rưỡi.

Năm Roger lên bốn, sau khi hôn nhân đổ vỡ, người mẹ nuôi đem Roger theo đi Florida. Suốt cả quãng đời thơ ấu Roger chỉ toàn chứng kiến các bi kịch, những câu chuyện tan vỡ, một đời sống bấp bênh. Roger thường xuyên phải sống trong các trại hè, các ký túc xá dành cho sinh viên. Có giai đoạn khoảng hai năm, Roger quay về sống với người bố đẻ của mình. Đó là quãng thời gian đầy khó khăn và tủi nhục đối với Roger khi phải sống với một người bố nát rượu, sống buông thả và vô trách nhiệm. Trước khi theo học ở trường hàng không, Roger đã học qua 8 trường khác nhau trong 11 năm.

Năm 13 tuổi, Roger bỗng nằm mơ thấy mình có một người anh em sinh đôi. Thời gian sau khi đã biết điều đó là sự thật, Roger luôn nung nấu một ý tưởng trong đầu là đi tìm lại người anh em đó, nhưng việc đó hoàn toàn không khả thi khi Roger không có bất cứ manh mối nào về người anh em song sinh. Nhiều năm về sau, một cuộc gặp gỡ tình cờ đã đem lại điều may mắn cho Roger.

Trong một nhà hàng ở Florida, khi Roger đang ăn tối bỗng có một người lạ mặt tiến tới làm quen và cho Roger biết rằng anh có ngoại hình đặc biệt giống với một thanh niên đang làm việc cùng với anh ta, người thanh niên ấy tên là Tony. Khi cặp anh em sinh đôi Tony và Roger tìm gặp nhau, họ bắt đầu việc đối chiếu, so sánh để tìm kiếm những nét tương đồng cũng như những nét khác biệt với nhau.

Về thân hình và dáng vóc, họ giống hệt nhau. Tính cách của họ cũng vậy: cả hai đều thích dùng cùng một loại dầu thơm giống nhau, cùng cầm bút tay trái, cùng hút một loại thuốc lá, quen dùng cùng một loại thuốc đánh răng nhập từ Thụy Điển, và cả hai cùng đăng lính gần như cùng lúc, sai lệch chỉ 8 ngày và cả hai cùng yêu thích môn thể thao là bóng rổ.

Sau khi gặp lại nhau, Tony và Roger chấp nhận làm đối tượng để các nhà tâm lý học nghiên cứu khảo sát, họ cũng ý thức được về hoàn cảnh đặc biệt khác thường của mình so với các cặp song sinh khác trên thế giới. Mặc dù tuổi thơ của hai người đã trải qua những hoàn cảnh hết sức khác nhau nhưng khi trắc nghiệm về chỉ số IQ, các kết quả gần như trùng khít. Nhưng mọi chuyện lại khác đi hoàn toàn khi khảo sát về tính cách của hai anh em song sinh này. Họ khác xa nhau.

Tony đã trải qua một tuổi thơ yên bình, ngập tràn yêu thương và hạnh phúc nên luôn tỏ ra táo bạo hơn, tính cách hướng ngoại rất rõ nét. Anh chứng tỏ cho thấy mình là một người đàn ông tháo vát, dám nghĩ, dám làm, năng nổ và lạc quan.

Còn Roger, trải qua một tuổi thơ cay đắng, vất vả, lưu lạc từ nơi này qua nơi khác nên có xu hướng hướng nội, suy nghĩ trầm lắng và chín chắn, luôn rất nhạy cảm với những khó khăn của người khác, đặc biệt là với những đứa trẻ bất hạnh. Chứng kiến và cũng là nạn nhân của thói vô trách nhiệm của người cha ruột, khi trưởng thành, Roger trở thành một người đàn ông đứng đắn và thận trọng, biết dè xẻn tiết kiệm để lo cho tương lai.

Tony thì trái lại, luôn sống vô tư lự không biết lo xa, tiêu tiền không tính toán, nhưng anh ta lại có biệt tài thu hút tình cảm quý mến của người khác. Điều lạ lùng là Tony chưa hề biết đến người cha ruột của mình, nhưng lại có nhiều điểm giống cha, trong khi Roger đã từng sống với cha trong thời gian hai năm thì tính cách lại rất khác và trong suy nghĩ mang nặng nhiều ác cảm đối với bố đẻ.

Roger đã kết hôn với một người cháu gái của gia đình Milasi và cuối cùng cũng đã trở thành một thành viên trong gia đình đã nuôi nấng người anh trai Tony của mình. Họ hàng ngày gặp gỡ, sinh hoạt và trao đổi mọi chuyện cùng nhau, nhưng cá tính của mỗi người vẫn không có gì thay đổi.

Tony vẫn luôn luôn là một con người cởi mở, dễ gần, đôi khi hay khoa trương và khoác lác, anh ta thành đạt trong buôn bán và khá nghiêm túc trong vai trò người anh. Roger thì thâm trầm, kín đáo, dành thời gian nhiều cho việc chăm lo cho các trẻ em bị mắc bệnh tâm thần và công việc của một ủy viên hội đồng của thành phố.

Trường hợp của Tony và Roger, hai anh em song sinh, hai con người vừa rất giống nhau về hình dáng, về thể chất, về những thói quen nhưng lại rất khác nhau về cá tính và tính cách đã cho chúng ta thấy mỗi con người khi đã trưởng thành thì đều là sản phẩm tổng hòa của cả hai yếu tố: di truyền và hoàn cảnh sống mà con người ấy đã trải qua.

Khi tình máu mủ không thắng nổi sức mạnh của ý thức hệ

Có hoàn cảnh giống như Tony và Roger trong câu chuyện kể trên, cũng là hai anh em song sinh, cũng bị chia lìa từ rất sớm, vào lúc 6 tháng tuổi và chỉ gặp lại nhau sau gần 20 năm, nhưng cái kết trong câu chuyện của cặp song sinh Jack Yufe và Oskar Stohr lại hoàn toàn khác. Ở đây tình máu mủ, sức mạnh của tính di truyền không thắng nổi sự ngăn cách về ý thức hệ, những suy nghĩ và tính cách được tạo dựng sau nhiều năm, ảnh hưởng từ môi trường sống xung quanh và gia đình.

Jack và Oskar là hai anh em song sinh (dạng song sinh đơn hợp tử), cùng chào đời vào ngày 16 tháng giêng năm 1933 tại Trinidad. Hai đứa trẻ vừa tròn 6 tháng tuổi thì cha mẹ chúng chia tay. Người mẹ đã mang theo Oskar để quay về sống ở Đức.

Về phần mình Jack  tiếp tục sống ở Trinidad rồi chuyển sang sống ở Venezuela cùng với một người bác ruột, chị gái của bố, một cựu tù nhân người Do Thái, bị giam cầm nhiều năm trại tập trung ở Dachau. Bà may mắn đã sống sót, đào thoát được khỏi trại tập trung và trốn sang Venezuela. Jack và Oskar, cả hai đều mang trong mình một nửa dòng máu  là Do Thái, kế thừa từ người bố.

Hai anh em sinh đôi Jack và Oskar.

Oskar được nuôi dưỡng và trưởng thành trên đất Đức vào thời kỳ chủ nghĩa phát xít đang mạnh, đã tìm cách giấu kín nguồn gốc Do Thái của mình. Từ lúc còn nhỏ, bà ngoại của Oskar đã bắt cậu không bao giờ được tiết lộ ra thân phận (Do Thái) của mình. Theo những điều tra của tờ thời báo Los Angeles, Oskar khi đến tuổi trưởng thành đã hăng hái gia nhập phong trào Thanh niên Quốc xã Đức.

Năm 1954, sau một chuyến du lịch Israel, Jack đến đến nước Đức với mong muốn được gặp lại người anh song sinh. Họ đã gặp lại nhau sau 21 năm chia lìa. Thật đáng ngạc nhiên: Họ quả là một bản sao chính xác của nhau. Ngoài việc có ngoại hình giống nhau, họ bận những bộ quần áo với kiểu cách và màu sắc giống nhau, dáng đi như nhau, cùng một nhóm máu, cùng chung những sở thích ẩm thực và có cách nói chuyện hài hước tương tự nhau.

Nhưng lại có những bức tường ngăn cách đã dựng, ngăn cản hai anh em song sinh xích lại gần nhau: sự bất đồng về ngôn ngữ, nỗi hổ thẹn của Oskar khi phải chịu đựng cái ý nghĩ rằng mình có một người anh em Do Thái… Đó là một cuộc gặp gỡ rất nặng nề đối với cả hai người.

Sau cuộc gặp gỡ đó, cả hai đều không muốn nhìn lại mặt nhau. Chỉ 25 năm sau đó mới có cuộc  gặp mặt lần thứ hai, họ đồng ý gặp nhau do có sự thúc ép từ người vợ của Jack, cô muốn hai anh em cùng tham gia vào một cuộc điều tra với quy mô quốc tế về số phận của các cặp song sinh. Nhưng những giai đoạn sau đó, họ cũng chưa bao giờ có thể ở bên nhau quá một tháng.

Đám tang của Oskar được cử hành vào năm 1997, Jack đã không đến dự với lý do "để tránh cho những người thân của Oskar khỏi bị chấn động tinh thần" khi nhìn thấy một gương mặt giống hệt người quá cố. Về phần mình, Jack lìa đời vào năm 2015, ở tuổi 82, rất lâu sau cái chết của người anh em song sinh của minh.

Trường hợp cặp song sinh Jack và Oskar cùng với mối quan hệ đặc biệt "vừa yêu thương -  vừa hận thù" của họ đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của báo chí quốc tế cũng như của các nhà nghiên cứu: Hai anh em sinh ra từ cùng một trứng nhưng có hoàn cảnh sống khác nhau, trưởng thành họ có tính cách khác nhau. Câu chuyện của hai anh em sinh đôi Jack và Oskar là có thật nhưng đã vượt xa mọi sự tưởng tượng có thể của các nhà làm phim Hollywood.

Dương Đăng Hưng (tổng hợp)