Ban tổ chức cuộc thi “Sáng tạo trẻ tỉnh Quảng Trị” năm 2016 đã trao giải nhì (cuộc thi không có giải nhất) cho em Hoàng Công Phước Khánh, học sinh lớp 12-A2, Trường THPT Vĩnh Linh, với công trình sáng chế nhà chống động đất. Công trình này cũng đã được địa phương chọn tham gia cuộc thi “Sáng tạo trẻ toàn quốc” sắp tới…

Trao đổi với chúng tôi, em Khánh tâm sự rằng, ở nước ta, thời gian qua, có một số địa phương, nhất là vùng miền núi xây dựng dự án thủy điện đã xảy ra động đất, rung chấn. Tuy mức độ chưa nghiêm trọng, nhưng việc cẩn trọng phòng ngừa là rất cần thiết. Từ trăn trở đó, em đã quyết định chọn đề tài này để thực hiện. 

Thực tế, từ trước đến nay việc xem xét, phê duyệt thiết kế các công trình xây dựng hầu như rất ít tính đến khả năng chống chọi với động đất. Trong khi các đô thị ngày càng nhiều nhà cao tầng mọc lên. 

Không ai biết được, bao nhiêu trong số đó được thiết kế đủ tiêu chuẩn để có thể đứng vững khi xảy ra một trận động đất lớn và em đã nghĩ ra thiết kế mô hình nhà chống động đất theo cấu trúc miễn chấn.

Em Khánh và mô hình nhà chống động đất. 

Theo em Khánh thuyết minh, về cơ bản, cấu trúc miễn chấn là cấu trúc làm giảm thiểu dao động của tòa nhà xuống mức thấp nhất có thể khi xảy ra động đất, tăng cường khả năng chống chịu động đất của tòa nhà. Khi có động đất, chấn động sẽ tác động trực tiếp vào phần móng, theo lực quán tính thì ngôi nhà bình thường có thể rạn nứt hoặc sập ngay. 

Trong cấu trúc miễn chấn, sẽ lắp vào phần hệ thống móng nhà các bộ phận miễn chấn, có tác dụng hấp thu các rung lắc của động đất, làm cho năng lượng động đất khó truyền đến toàn bộ tòa nhà. 

Điểm quan trọng nữa của kiểu thiết kế này, là phần móng được sắp xếp các nan sắt đặt song song theo phương thẳng đứng, kết nối với nhau qua các thanh sắt hình zidzac để giảm ma sát từ tòa nhà khi có chấn động; phần móng cũng nhờ đó được hạn chế lực tác động từ động đất rất đáng kể. Ở phần thân nhà, gồm khung thép, các khung dầm có nhiều thanh sắt đan chéo nhau tạo sự chắc chắn cho tòa nhà. 

Với mô hình này, một ngôi nhà 2 gian chống động đất chỉ chịu chi phí lắp đặt hệ thống móng miễn chấn, cao hơn 25-30% so với một ngôi nhà thông thường, nhưng người sống trong ngôi nhà này sẽ yên tâm hơn…

Được đánh giá cao tại nhiều hội thi, xuất sắc giành giải Nhì toàn tỉnh trong một cuộc thi không có giải Nhất- cuộc thi “Sáng tạo trẻ tỉnh Quảng Trị” năm 2016, vinh dự được chọn tham dự cuộc thi “Sáng tạo trẻ toàn quốc” sắp tới, em Khánh vẫn rất trăn trở với sản phẩm của mình. 

“Chưa tính đến động đất, chỉ đơn giản nhìn vào hệ lụy của những cơn lốc, bão quét, cũng đủ để thấy một ngôi nhà có kết cấu theo cấu trúc miễn chấn là cần thiết. Tuy nhiên để biến mô hình này thành hiện thực, em vẫn rất cần sự hỗ trợ tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện và sự đầu tư từ các nhà khoa học cũng như doanh nghiệp”, em bộc bạch. 

Có thể nói, trăn trở của em Khánh, cũng là tâm trạng của nhiều học sinh, bởi lẽ thực tế lâu nay, các sản phẩm được đánh giá cao tại các cuộc thi dành cho lứa tuổi học trò, nhưng gần như phần lớn trong số đó đều đã và đang chìm vào “quên lãng”. 

Vì vậy, các em rất mong được nối dài niềm đam mê, ước muốn của mình đóng góp cho khoa học sớm được đi vào và gắn liền với thực tiễn.

Phan Thanh Bình