Vào thời điểm cuối năm, mặc dù ngoài trời mưa tầm tã, nhưng không khí trong Phòng Giám sát trực tuyến luôn “nóng”, bởi hơn chục cán bộ hải quan đang tập trung cao độ quan sát 54 màn hình và giám sát mọi diễn biến, hoạt động tại các khu vực cửa khẩu, sân bay quốc tế, cảng biển quốc tế…

Tại đây, hệ thống dữ liệu được kết nối trực tuyến với hoạt động tại các chi cục hải quan. Hệ thống hơn 800 camera tập trung tại Tổng cục Hải quan cho phép quan sát, theo dõi trực tiếp hoạt động tại các cửa khẩu trọng điểm, đồng thời hệ thống xe chỉ huy giám sát cơ động cho phép linh hoạt triển khai giám sát tại bất cứ điểm nào trên toàn quốc.

Theo đó, tất cả các hình ảnh đều được kết nối, xử lý, thể hiện trên hệ thống video wall chuyên nghiệp. Với những người ngoại đạo như chúng tôi, khi bước vào căn phòng rộng hơn 200m2 nằm ở tầng 8 trụ sở Tổng cục Hải quan đều choáng ngợp bởi hệ thống máy móc hiện đại. Ngoài ra, còn có 2 trung tâm giám sát trực tuyến đặt tại TP Hồ Chí Minh và TP Hải Phòng, mỗi trung tâm có 18 màn hình như vậy.

Để cho chúng tôi hiểu hơn về việc chống buôn lậu từ Phòng Giám sát trực tuyến, Trưởng phòng Giám sát hải quan trực tuyến Nguyễn Minh Tuấn chỉ tay về hệ thống màn hình lớn được tạo bởi 54 màn hình ghép vào nhau thành một bức tường lớn, được điều hành trên cơ sở tích hợp các hệ thống trang thiết bị giám sát (camera, máy soi, cân điện tử, máy bay không người lái, xe giám sát cơ động) và CNTT tập trung giúp lực lượng Hải quan tận dụng triệt để nguồn lực để tăng cường năng lực, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của quản lý hải quan hiện đại.

Công nghệ hiện đại thực hiện giám sát đã cảnh báo sớm nhiều mặt hàng có nguy cơ thẩm lậu từ nước ngoài về Việt Nam.

Việc kết nối, tích hợp với hệ thống camera giám sát, hệ thống máy soi hành lý, hàng hóa và container, hệ thống cân ôtô điện tử... cung cấp thông tin, dữ liệu hình ảnh truyền trực tiếp về Tổng cục Hải quan đã tạo nên kênh giám sát hữu hiệu giữa 3 cấp trong việc thực hiện quy trình thủ tục, nghiệp vụ tại các địa điểm làm thủ tục hải quan đảm bảo chấp hành đúng quy trình nghiệp vụ. Không dừng lại ở đó, lực lượng Hải quan đã thực sự “làm chủ” được các công nghệ hiện đại.

Một trong những công cụ hỗ trợ đắc lực trong công tác giám sát trực tuyến là xe chỉ huy giám sát cơ động, xe được trang bị đầy đủ thiết bị hiện đại từ hệ thống camera truyền phát trực tiếp với độ nét cao, camera bí mật, camera không dây có thể ghi hình từ khoảng cách xa, camera ghi hình vào ban đêm, trong trường hợp cần thiết có thể mang theo thiết bị để ngăn chặn xe vi phạm.

Với khả năng cơ động cao, xe chỉ huy giám sát cơ động thường xuyên được điều động tham gia giám sát tại các khu vực trọng yếu hoặc tham gia các kế hoạch giám sát cơ động. Vừa qua, xe chỉ huy giám sát cơ động đã tham gia vào việc giám sát nhập khẩu đường của Công ty TNHH Minh Hiền tại Hà Nam hay tham gia ngăn chặn, bắt giữ 3 xe vận chuyển hàng lậu tại địa bàn Quảng Ninh trong tháng 12-2016.

Phòng Giám sát hải quan trực tuyến đã hỗ trợ, nâng cao hiệu quả đấu tranh chống buôn lậu thông qua việc: Cảnh báo lô hàng đối tượng trọng điểm, đảm bảo kịp thời phân tích thông tin, xác định trọng điểm, chủ động phòng ngừa, đấu tranh triệt để với các hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Trưởng phòng Nguyễn Minh Tuấn cho biết, thời gian qua ngành Hải quan đã tăng cường sử dụng trang thiết bị, kịp thời hỗ trợ theo dõi, giám sát, phát hiện các vụ buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới có tính chất nguy hiểm; tổ chức, triệt phá thành công nhiều chuyên án lớn được đánh giá cao. Một số vụ việc điển hình như: Vụ việc tàu BTS Christina buôn lậu gần 7.500 tấn xăng trên địa bàn tỉnh Bình Thuận; vụ việc hành khách nhập cảnh ngày 29-1-2016 từ Angola qua Malaysia về Việt Nam mang theo 137,5kg ngà voi; theo dõi, phát hiện container hàng cấm quá cảnh từ Cái Mép đi Campuchia trong tháng 8-2016; vụ việc buôn lậu ngà voi tại cảng Cát Lái TP Hồ Chí Minh trong tháng 10 - 2016.

Và trong nhiều vụ việc đó, vụ phát hiện, bắt giữ 15,8kg ma túy đá xuyên quốc gia tại cửa khẩu Xa Mát (Tây Ninh) vẫn để lại cho anh và các đồng nghiệp nhiều kinh nghiệm trong xử lý tình huống vì đây là lần đầu tiên đơn vị xử lý một vụ việc có sự phối hợp với các lực lượng hải quan quốc tế để giám sát một lô hàng quá cảnh từ Trung Quốc qua cửa khẩu Lạng Sơn đi đường bộ tới cửa khẩu Xa Mát để xuất hàng sang Campuchia…

Anh Đặng Lê Huy, một cán bộ Phòng Giám sát trực tuyến cho biết, hầu hết cán bộ ở phòng đều thuộc thế hệ 7X và 8X, có đam mê am hiểu về CNTT, các cán bộ ở đây còn nắm vững về nghiệp vụ và xử lý thông tin, phối hợp tốt với các đơn vị cửa khẩu. Vào dịp cuối năm lượng hàng hoá xuất nhập khẩu và khách xuất nhập cảnh gia tăng nên công việc cũng nhiều hơn, căng thẳng hơn. Trong dịp này, tại các cảng hàng không nhất là cảng hàng không quốc tế và cảng biển luôn được phòng “ưu tiên” giám sát cao độ.

Với sự hỗ trợ đồng hành đắc lực, cán bộ Phòng Giám sát trực tuyến, là người đứng sau những chiến công trong thời đại công nghiệp số.


Lưu Hiệp