Ngay từ những ngày đầu thành lập, trước tình hình đất nước gặp rất nhiều khó khăn do hậu quả của chiến tranh để lại, bọn phản động quốc tế câu kết với những phần tử chống đối cách mạng tiến hành “kiểu chiến tranh phá hoại nhiều mặt” và bao vây cấm vận Việt Nam chống phá ta trên mọi lĩnh vực..., công tác đảm bảo an ninh, trật tự trong thời gian này gặp rất nhiều khó khăn, thử thách. 

Thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao, Cục Tham mưu An ninh đã chủ động phối hợp với Công an các đơn vị, địa phương tập trung thông tin, hệ thống, phân tích, đánh giá, dự báo tình hình, tích cực tổ chức nghiên cứu chuyên sâu theo từng lĩnh vực, chuyên đề, đối tượng kết hợp với địa bàn, đề xuất được nhiều chủ trương, giải pháp, đối sách phục vụ lãnh đạo Tổng cục An ninh và lãnh đạo Bộ Công an chỉ đạo các mặt công tác đảm bảo an ninh quốc gia; tổ chức triển khai nhiều kế hoạch công tác đấu tranh làm thất bại các âm mưu, hoạt động phá hoại của bọn tình báo, gián điệp; các trung tâm phá hoại tư tưởng; các tổ chức phản động lưu vong và số đối tượng phản động, chống đối cực đoan ở trong nước. Đã đề xuất Tổng cục, Bộ kiến nghị Trung ương Đảng, Chính phủ ban hành nhiều quyết sách đấu tranh với các tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia.

Cán bộ, chiến sĩ Cục Tham mưu An ninh trong dịp về nguồn tại Tuyên Quang.

Trong giai đoạn đầu thời kỳ đổi mới của đất nước, Cục Tham mưu An ninh đã quán triệt sâu sắc các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, nhanh chóng tiến hành đổi mới toàn diện cả về tư duy, phương pháp công tác và tổ chức lực lượng; mở rộng quan hệ đối ngoại, hợp tác với cơ quan Tham mưu và An ninh, Cảnh sát các nước láng giềng và các nước trong khối ASEAN. 

Đã thực hiện nhiều biện pháp cải tiến việc tổ chức công tác thu tin, nắm tình hình, tổng hợp, nghiên cứu, phân tích, dự báo sát tình hình an ninh, chính trị, kinh tế, tình hình thế giới, khu vực, sự điều chỉnh chính sách của các nước lớn... từ đó đề xuất Đảng, Nhà nước và Bộ đề ra nhiều chủ trương, giải pháp, đối sách kịp thời đấu tranh chống "diễn biến hoà bình", bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, đặc biệt trong công tác đấu tranh chống tình báo, gián điệp, bọn phản động các loại; bảo vệ an ninh chính trị nội bộ, an ninh văn hoá tư tưởng, an ninh kinh tế.

Bước sang thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế, Cục Tham mưu An ninh đã có những bước tiến rõ nét cả về tham mưu chiến lược và chiến thuật; nghiên cứu, phát hiện những vấn đề cấp bách đặt ra đối với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ vững ổn định chính trị, từ đó đề xuất giải pháp phục vụ lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời và hiệu quả. Đặc biệt đã tham gia phục vụ lãnh đạo Bộ đề xuất Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Thủ tướng Chính phủ ban hành “Chiến lược An ninh quốc gia”, "Chiến lược Bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới"; nhiều nghị quyết, chỉ thị, đề án công tác đảm bảo an ninh phục vụ phát triển kinh tế - xã hội các vùng chiến lược Tây Nguyên, Tây Nam Bộ, Tây Bắc.

Tổng kết, xây dựng nhiều văn bản của Bộ hướng dẫn về các mặt công tác nghiệp vụ, nhất là trong lĩnh vực đấu tranh phòng chống nội gián, bảo vệ nội bộ, công tác nghiệp vụ cơ bản, công tác biệt phái... góp phần tích cực vào thành tích chung của lực lượng Công an nhân dân trong giai đoạn mới của cách mạng Việt Nam.

Trải qua 35 năm xây dựng và trưởng thành, Cục Tham mưu An ninh đã không ngừng lớn mạnh và hoàn thiện, luôn phát huy truyền thống của các thế hệ Tham mưu Công an nhân dân. Đội ngũ cán bộ ban đầu chỉ có 29 đồng chí, tháng 11-1985 tách ra thành lập hai Cục: Cục Chính trị, Cục Hậu cần An ninh, đến nay Cục Tham mưu An ninh có 139 đồng chí đều được đào tạo cơ bản; có kiến thức tin học, ngoại ngữ; nhiều đồng chí được đào tạo sau đại học, có học hàm, học vị. Nhiều đồng chí trưởng thành từ Cục Tham mưu An ninh giữ những chức vụ quan trọng của Đảng, Nhà nước và trong lực lượng Công an nhân dân, như: Đồng chí Đại tướng, GS.TS Trần Đại Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Cộng hòa XHCN Việt Nam (nguyên Cục trưởng); đồng chí Thượng tướng, Tiến sĩ Nguyễn Khánh Toàn, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Công an (nguyên Phó Cục trưởng); đồng chí Thượng tướng, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hưởng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an (nguyên Cục trưởng); đồng chí Thiếu tướng Nguyễn Tân, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh (nguyên Cục trưởng); đồng chí Thiếu tướng Huỳnh Hữu Chiến, nguyên Phó Tổng cục trưởng (nguyên Phó Cục trưởng); đồng chí Thiếu tướng, Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Quảng Bạ, nguyên Phó Tổng cục trưởng (nguyên Cục trưởng)... Cục Tham mưu An ninh luôn tự hào về các đồng chí lãnh đạo đã trưởng thành từ cái “nôi tham mưu”. Điều đó đã thể hiện công tác tham mưu vừa khó khăn, phức tạp, vừa là “nơi đào tạo cán bộ lãnh đạo”.

Kế thừa truyền thống 35 năm qua, dù có những thay đổi về tổ chức, tách nhập, Cục Tham mưu An ninh luôn khẳng định được vai trò, vị trí của mình. Trong bất cứ điều kiện nào, công tác tham mưu cũng luôn gắn liền với hoạt động lãnh đạo, chỉ huy của lãnh đạo Tổng cục. Cục Tham mưu An ninh đã có những bước tiến đáng kể, ngày càng chủ động, sâu sắc phục vụ tốt hơn công tác chỉ đạo, chỉ huy của lãnh đạo Tổng cục.

Với những nỗ lực, thành quả trong 35 năm qua, Cục Tham mưu An ninh đã được Đảng, Nhà nước tặng: 14 Huân chương Quân công; 25 Huân chương Chiến công các loại; 29 Huân chương Kháng chiến các loại và hàng chục Huy chương các loại, hàng chục Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, của lãnh đạo Bộ Công an, của lãnh đạo các bộ, ngành.

Qua các đợt thi đua hằng năm (từ 1996 đến nay) đã có 4 đồng chí được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng ba, 8 lượt cán bộ, chiến sĩ được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen; 268 lượt cán bộ, chiến sĩ được Bộ tặng Bằng khen và hàng trăm lượt cán bộ, chiến sĩ được Tổng cục tặng Bằng khen đột xuất, 2 Phòng được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen; 12 lượt Phòng được tặng Cờ thi đua Bộ và hàng chục lượt Phòng được tặng Bằng khen cấp Bộ; 57 lượt các phòng đạt danh hiệu “Đơn vị Quyết thắng”; 256 lượt cán bộ, chiến sĩ được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”, trong đó 5 lượt cán bộ được tặng danh hiệu Chiến sĩ Thi đua toàn lực lượng CAND.

Đặc biệt, nhân dịp kỷ niệm 35 năm Ngày truyền thống, Cục Tham mưu An ninh vinh dự được Nhà nước tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng nhất. Đây là phần thưởng cao quý, là sự đánh giá, ghi nhận của Đảng, Nhà nước và của lãnh đạo Bộ Công an đối với những cống hiến của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Cục Tham mưu An ninh.

Đạt được những thành tích trên, trước hết là do có sự chăm lo bồi dưỡng, giáo dục và sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Đảng uỷ Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an, trực tiếp là của Đảng uỷ, lãnh đạo Tổng cục An ninh; sự nỗ lực vượt bậc của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Cục Tham mưu An ninh. Những thành tích trên cũng chính là kết quả của sự phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ của các đơn vị và Công an các địa phương đã góp phần viết nên những trang vàng truyền thống của Cục; là niềm tự hào, sự khích lệ lớn lao đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ Cục Tham mưu An ninh trong công tác, chiến đấu sau này.

Đại tá Lê Minh Quang, Phó Cục trưởng phụ trách Cục Tham mưu An ninh