Pháp lệnh CSCĐ được thông qua sau khi UBTV Quốc hội khai mạc phiên họp thứ 23. Theo đó, CSCĐ thuộc Công an nhân dân, là lực lượng nòng cốt thực hiện biện pháp vũ trang bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật. CSCĐ có các nhiệm vụ chính như: cơ động chiến đấu chống các hoạt động phá hoại an ninh, bạo loạn, khủng bố, bắt cóc con tin; trấn áp kịp thời các loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, tội phạm có vũ trang; các vụ gây rối, biểu tình bất hợp pháp và các hành vi vi phạm pháp luật khác xâm hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội. Vũ trang tuần tra, kiểm soát, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội theo quy định của pháp luật. Vũ trang canh gác bảo vệ các mục tiêu quan trọng về chính trị, kinh tế, ngoại giao, khoa học - kỹ thuật, văn hóa; tham gia hỗ trợ các hoạt động tư pháp... 

Đáng chú ý, tại Điều 1, Pháp lệnh quy định về trang bị của CSCĐ xác định: CSCĐ được ưu tiên trang bị vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, tàu bay, tàu thủy, phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ và trang thiết bị đặc chủng chuyên dụng hiện đại. Như vậy, Pháp lệnh đã bổ sung “máy bay, tàu thủy” vào nội dung trang bị vũ khí, phương tiện cho CSCĐ, so với bản dự thảo trước đây. Điều này được cho là cần thiết nhằm nâng cao sức chiến đấu của lực lượng này.

Tại báo cáo giải trình tiếp thu chỉnh lý Pháp lệnh, Ủy ban Quốc phòng và an ninh của Quốc hội cho biết, qua thảo luận, nhiều ý kiến ủng hộ phương án này, đề nghị thể hiện rõ chính sách ưu tiên trang bị cho CSCĐ để đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng Cảnh sát cơ động cách mạng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Các ý kiến cũng đề nghị quy định rõ việc trang bị, sử dụng như thế nào cho hợp lý, tránh lãng phí vì lực lượng này không phải thường xuyên sử dụng máy bay, tàu thủy. Theo Ủy ban Quốc phòng An ninh, việc quản lý các loại phương tiện này phục vụ cho hoạt động của Bộ Công an nói chung và bảo đảm tính cơ động tác chiến của CSCĐ nói riêng do Bộ trưởng Bộ Công an quyết định.

Cũng theo Ủy ban Quốc phòng và An ninh, khi thảo luận về chế độ, chính sách đối với cán bộ, chiến sĩ CSCĐ, đa số ý kiến nhất trí cần quy định chế độ, chính sách đặc thù đối với lực lượng CSCĐ, tuy nhiên cần xác định rõ đối tượng và loại chính sách cụ thể trên cơ sở phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành và bảo đảm sự cân đối trong tổng thể chính sách chung đối với lực lượng Quân đội, Công an và các đối tượng khác ngoài Quân đội, Công an.

Theo tờ trình trước đó, CSCĐ có nhiệm vụ tham gia cứu nạn, cứu hộ, phòng chống thiên tai, khắc phục hậu quả bão, lũ lụt, hỏa hoạn. Nhưng hiện nay lực lượng CSCĐ, CSĐN đang gặp khó khăn, vướng mắc về cơ chế chỉ huy, điều hành, về cơ chế phối hợp với các lực lượng có liên quan trong việc đảm bảo an ninh, trật tự; về sử dụng các loại vũ khí, công cụ hỗ trợ đã được trang bị; về phân công, phân cấp, chế độ, chính sách đối với cán bộ, chiến sỹ. Để tạo cơ sở pháp lý vững chắc, toàn diện trong đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm, khủng bố, bạo loạn; bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội cho phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới, việc xây dựng, ban hành Pháp lệnh CSCĐ là một đòi hỏi khách quan, cần thiết

Nguyễn Thành