Chỗ này quét vôi ve, cắt tỉa vườn hoa, cây cảnh, treo băng rôn để tô điểm cho khung cảnh của trại, chỗ nọ chị em tíu tít tập hát, tập múa, diễn kịch chuẩn bị cho đêm đón giao thừa.

Dù hơn 2 tuần nữa mới thực sự bước vào Tết, nhưng cả khu trại đã bừng lên rộn rã, dường như Tết đang đến thật gần, thật gần…

Đi qua Phân trại số 5 – phân trại nữ duy nhất của Trại giam Tân Lập, chúng tôi nhìn thấy một nhóm nữ phạm nhân đang say sưa tập múa, diễn.

Cô gái trẻ nhất nhóm có gương mặt khá xinh xắn tên Lò Thị Vân, quê ở Điện Biên, giờ mới 21 tuổi đã là mẹ của bé trai 7 tuổi.

Vân vào trại đã hơn 3 năm và cũng là 3 năm liên tục được tham gia vào Đội văn nghệ của trại. Vân tâm sự, cô bị bắt vì tội mua bán người với mức án 10 năm tù. Những ngày đầu vào trại, Vân suy sụp, không muốn tiếp xúc với ai.

Đặc biệt năm đầu tiên đón Tết ở trại, chiều 30 Tết, nhìn mọi người nhộn nhịp chuẩn bị, Vân chỉ ru rú trong góc buồng giam với nỗi buồn chán cùng cực. Rồi nhờ sự động viên của cán bộ quản giáo, sự chia sẻ của những bạn tù, lại được các chị vận động tham gia vào đội văn nghệ, Vân dần bình tâm trở lại.

Vân khoe: “Nhờ tích cực cải tạo, đợt mới đây em đã được xét giảm án. Thế là ngày về gặp con đang được rút ngắn dần. Hơn 3 năm rồi không được gặp nó, chẳng biết thằng bé còn nhận ra mẹ nữa không?!” - giọng Vân pha chút bùi ngùi.

Các chị em đội văn nghệ Phân trại 5 - Trại giam Tân Lập đang say sưa tập múa chuẩn bị cho đêm đón giao thừa.

Ngày Tết, không chỉ phạm nhân mà những người quản giáo cũng cùng chung một niềm khắc khoải, mong giây phút đoàn tụ gia đình.

Trung tá Đỗ Quang Huy, Phó Giám thị Trại giam Tân Lập chia sẻ, 20 năm có lẻ công tác tại Trại giam Tân Lập, hầu như Tết nào anh cũng đón giao thừa tại trại. Lâu rồi thành quen, vợ con cũng thông cảm.

“Thèm được sum họp với gia đình bên mâm cơm ngày Tết lắm, nhưng vì nhiệm vụ chung nên phải tạm gác lại hạnh phúc riêng” - anh cho biết.

Còn Phan Thị Nhung - nữ quản giáo trẻ tại Phân trại số 5 trải lòng: "Hồi chưa lập gia đình, việc đón Tết tại trại giam là chuyện đương nhiên.

Ấy vậy mà từ khi lập gia đình, rồi đến lúc có con nhỏ, do hai vợ chồng cùng công tác tại đơn vị nên Trại Tân Lập nghiễm nhiên trở thành “ngôi nhà chung” của cả hai vợ chồng.

Công việc hằng ngày của cán bộ quản giáo đã căng thẳng, ngày Tết lại càng vất vả, nhọc nhằn hơn".

Chị bảo rằng, phạm nhân nam thường mạnh mẽ, biết giấu đi cảm xúc. Nhưng còn với phạm nhân nữ thì càng gần ngày Tết, càng dễ mau nước mắt. Chỉ một tiếng thở dài, một câu nhớ nhà thốt ra là nước mắt lại rưng rưng.

Hiểu rõ như vậy nên Ban giám thị, các cán bộ, quản giáo ở đây đều thông cảm, cố gắng chăm lo tổ chức cho các phạm nhân vui chơi, đón Tết thật đủ đầy: nào bánh chưng, giò, thịt, dưa hành, mứt kẹo, trà bánh, và tổ chức cho mọi người cùng vui chơi, thi kéo co, hái hoa dân chủ rồi văn nghệ…

Những lúc này, nhiều phạm nhân có hoàn cảnh đặc biệt, cả năm không có ai thăm nuôi đều không giấu được niềm xúc động.

Nói về công tác chuẩn bị và chế độ của các phạm nhân vào dịp Tết, Trung tá Đỗ Quang Huy cho hay:

“Năm nào cũng vậy, trước Tết khoảng 3 - 4 tháng, Ban giám thị trại đã phân công cụ thể cho từng bộ phận của 5 phân trại trong việc chuẩn bị đón Tết cho phạm nhân như: chuẩn bị về lương thực, thực phẩm; phân công dọn dẹp vệ sinh, trang hoàng khu trại và hội trường theo nét văn hóa truyền thống của dân tộc; tập văn nghệ, luyện tập thể thao, tổ chức trò chơi đón Tết, cũng như chuẩn bị chu đáo nơi đón tiếp các gia đình phạm nhân đến thăm gặp.

Trong những ngày Tết, đối với các phạm nhân vô gia cư, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn không có ai thăm nuôi, ngoài được hưởng chế độ chung như các phạm nhân khác, Ban giám thị sẽ quan tâm hơn, trực tiếp tới thăm chúc Tết, tặng thêm mỗi người ít bánh kẹo, gói trà nhằm chia sẻ, động viên.

Về một số hoạt động của trại, Trung tá Đỗ Quang Huy vui vẻ thông báo: Cách đây mấy hôm, trại đã tổ chức thành công Hội nghị gia đình cho hơn 300 gia đình phạm nhân đại diện cho trên 4.000 phạm nhân đang chấp hành án ở trại.

Hội nghị chính là chiếc cầu nối giữa trại với gia đình, thân nhân trong việc động viên, giáo dục phạm nhân an tâm cải tạo để nhanh chóng được trở về với gia đình, với cộng đồng.

Cũng trong dịp Tết Nguyên đán này, trại đã lập hồ sơ đề nghị các cấp có thẩm quyền xem xét, và quyết định giảm án cho 919 phạm nhân, trong đó có 6 phạm nhân từ án chung thân xuống án tù có thời hạn, đề nghị xét cho 50 phạm nhân được giảm hết án, tha tù trước thời hạn.

Nghe thông tin này từ Phó Giám thị Trại giam Tân Lập, chúng tôi chợt thấy vui lây cùng các phạm nhân.

Thế là Tết này sẽ có nhiều gia đình được dang tay đón những đứa con một thời lầm lỗi trở về quây quần bên mâm cơm ngày Tết, và rất gần thôi sẽ còn thêm nhiều gia đình nữa sắp được sum họp, đoàn tụ.

Phạm Tâm