Tuần lễ Cấp cao khóa 75 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc (LHQ), kéo dài từ ngày 21/9 đến 2/10, diễn ra trong một bối cảnh đặc biệt, khi lần đầu tiên các phiên thảo luận sẽ được triển khai theo hình thức kết hợp cả trực tuyến lẫn trực tiếp, và cũng là lần đầu tiên một phiên họp đặc biệt được triệu tập để thảo luận về đại dịch COVID-19.

Đã thành thông lệ, tháng 9 hàng năm, các vị nguyên thủ và lãnh đạo các quốc gia thành viên LHQ sẽ tụ họp tại trụ sở LHQ ở New York, Mỹ để bắt đầu phiên thảo luận của khóa họp thường niên Đại hội đồng LHQ. Thế nhưng, 2020 là một năm thật khác. 

Lần đầu tiên trong lịch sử 75 năm của LHQ, nhà lãnh đạo 193 quốc gia thành viên LHQ sẽ không trực tiếp tham dự tuần lễ cấp cao mà sẽ cùng bàn thảo và đưa ra các thông điệp qua hình thức trực tuyến. 

Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres hồi tháng 5 đã đề nghị các lãnh đạo gửi video phát biểu tới cuộc họp do ảnh hưởng của COVID-19. Theo The Print, các cuộc thảo luận trực tuyến sẽ chào đón sự tham gia của 119 nguyên thủ quốc gia và 54 người đứng đầu chính phủ - số lãnh đạo các quốc gia tham gia cao nhất từ trước đến nay. 

“Tổ chức trên nền tảng trực tuyển đồng nghĩa rằng sẽ có số lượng kỷ lục các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ tham gia, nhưng việc họp trực tuyến chắc chắn cũng tạo ra những thách thức mới. Chúng ta vẫn sẽ tiếp tục học hỏi trên bước đường triển khai, và tiếp tục thể hiện sự linh hoạt cao nhất”, Tổng Thư ký LHQ chia sẻ. 

Đại dịch COVID-19 với những tác động đáng kể đã thay đổi phương thức hoạt động của LHQ, nhưng không làm thay đổi tinh thần chung và tiếng nói chung của tổ chức đã đi qua 3/4 thế kỷ này. 

Chủ đề “Tương lai chúng ta muốn, LHQ chúng ta cần: Tái khẳng định cam kết chung của chúng ta đối với chủ nghĩa đa phương - đối đầu với COVID 19 thông qua hành động đa phương hiệu quả”, hơn lúc nào hết, đã truyền đi nguồn năng lượng tích cực và mạnh mẽ, phản ánh tinh thần đoàn kết cùng hợp tác mà LHQ đang hướng tới, sẽ được thể hiện rõ ràng tại phiên thảo luận chung.

Những thách thức thế kỷ, trong đó đặc biệt là COVID-19, sẽ được đặt lên bàn nghị sự trong các phiên thảo luận của Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng LHQ khoá 75. Ảnh: UN.

Song, Tuần lễ Cấp cao Đại hội đồng LHQ năm nay còn trở nên đặc biệt nhờ một sáng kiến chưa từng có. Tháng 1/2020, LHQ đã khởi động cuộc tham vấn lớn nhất từ trước đến nay với quy mô toàn cầu để lắng nghe kỳ vọng của người dân. 

Tính đến ngày 21/9, hơn một triệu người từ tất cả các quốc gia và mọi tầng lớp xã hội đã tham gia cuộc tham vấn, giúp đưa ra những cái nhìn đa chiều về các vấn đề trong đời sống, trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những thách thức chưa từng có. 

Báo cáo do LHQ công bố trước thềm tuần lễ cấp cao cho thấy, ưu tiên trước mắt của hầu hết những người tham gia tham vấn là cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản như chăm sóc sức khỏe, nước sạch, vệ sinh và giáo dục, tiếp theo là đoàn kết quốc tế nhiều hơn và tăng cường hỗ trợ những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi đại dịch COVID-19. 

Nhìn về tương lai, mối quan tâm bao trùm cuộc tham vấn là khủng hoảng khí hậu và sự tàn phá môi trường tự nhiên, song song với các ưu tiên khác như đảm bảo tôn trọng quyền con người, giải quyết xung đột, nghèo đói và giảm tình trạng tham nhũng. 

Đặc biệt, hơn 87% số người được hỏi tin rằng hợp tác toàn cầu là yếu tố quan trọng để đối phó với những thách thức ngày nay và đại dịch COVID-19 đã chứng minh hợp tác quốc tế là cấp thiết hơn bao giờ hết. 

Đồng thời, cứ 10 người được hỏi thì có 6 người khẳng định LHQ “đã làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn”, và cho rằng LHQ đóng vai trò “cần thiết” trong việc giải quyết các thách thức. Người dân cũng bày tỏ mong muốn rằng LHQ sẽ tiếp tục đổi mới để hòa nhập hơn với sự đa dạng của các nền văn hóa, và trở nên minh bạch, có trách nhiệm và hiệu quả hơn.

Trước thềm Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng LHQ khoá 75, Chủ tịch Volkan Bozkir đã cam kết thực hiện tốt vai trò của mình trong việc tổ chức chuỗi sự kiện của tuần lễ, bao gồm Hội nghị Kỷ niệm 75 năm thành lập LHQ; Phiên thảo luận chung của ĐHĐ LHQ khoá 75; Hội nghị Thượng đỉnh về đa dạng sinh học; Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 25 năm Hội nghị Thế giới về phụ nữ lần thứ IV; và Hội nghị Cấp cao kỷ niệm và thúc đẩy Ngày Quốc tế về loại bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân. Đặc biệt, trong khuôn khổ tuần lễ cấp cao sẽ diễn ra hai phiên họp đặc biệt về COVID-19 và chống tham nhũng. 

Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cũng sẽ tham gia các phiên thảo luận nhằm khẳng định tầm quan trọng và tính cấp thiết của sự đoàn kết toàn cầu và những hỗ trợ để chấm dứt đại dịch COVID-19, xây dựng lại hệ thống y tế và nền kinh tế, hướng tới đạt được bao phủ y tế toàn dân (UHC) và các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs). 

Bên cạnh đó, theo thông cáo do LHQ cung cấp, phân biệt chủng tộc, bất bình đẳng, biến đổi khí hậu, nghèo đói, xung đột vũ trang cùng một số vấn đề nóng khác sẽ được đặt lên bàn nghị sự để các nhà lãnh đạo cùng thảo luận.

An Nhiên