Trong một tuyên bố đưa ra ngày 23-3 sau 5 vụ nổ bom ở thủ đô Brussels của Bỉ, các nhà lãnh đạo châu Âu như Thủ tướng Đức Angela Merkel, Thủ tướng Anh David Cameron, Tổng thống Pháp Francois Hollande, Thủ tướng Italia… đã khẳng định tình đoàn kết và quyết tâm trong cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố và cực đoan bằng mọi giá. Từ đây hàng loạt chiến dịch truy quét, truy lùng khủng bố cũng được tiến hành ở khắp châu Âu và bước đầu đã có một số kết quả khả quan.

Cấp thiết kiểm soát biên giới

“Trái tim của châu Âu” với trụ sở chính của Liên minh châu Âu (EU) và tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang bị phủ bóng đen bởi những vụ tấn công khủng bố. Đưa ra tuyên bố này, lãnh đạo các nước thành viên EU đã nhấn mạnh rằng họ không bao giờ đầu hàng trước chủ nghĩa khủng bố và sẽ đoàn kết chặt chẽ để đưa những “sát thủ vô nhân tính” mang tên khủng bố ấy ra trước ánh sáng công lý. 

Từ ngày 23-3, trên toàn châu Âu, từ tháp Eiffel tại Pháp cho đến cổng Brandenburg ở Đức đều được thắp sáng bằng 3 màu đen, vàng, đỏ theo cờ nước Bỉ nhằm thể hiện sự sẻ chia với những nạn nhân và người nhà của họ trong các vụ tấn công nói trên cũng như thể hiện tinh thần vì cộng đồng với người dân Bỉ. 

Chủ tịch EU Donald Tusk nói: “Tôi đã bị sốc trước những vụ đánh bom. Những vụ tấn công này đánh dấu một hành động hèn hạ nữa của những kẻ khủng bố đã ra tay vì mục đích hận thù và bạo lực. EU sẽ thực hiện trọng trách của mình nhằm giúp Brussels (Bỉ) và toàn bộ châu Âu chống lại mối đe dọa khủng bố mà chúng ta đều đang phải đối mặt”. 

Hưởng ứng tuyên bố này của Chủ tịch EU, Thủ tướng Italia Matteo Renzi đã kêu gọi EU “cần một lực lượng và chính sách an ninh chung” nhằm đảm bảo an ninh cho châu Âu trong tương lai. Italia cũng đang duy trì mức cảnh giác cao nhất (mức báo động số 2, chỉ dưới mức báo động số 3 là mức khi khủng bố đã diễn ra) và rà soát lại các biện pháp phòng chống khủng bố nhất là khi chỉ còn vài ngày nữa là đến lễ Phục sinh tại tòa thánh Vatican.

Riêng Pháp, quốc gia láng giềng với Bỉ và đã sát cánh cùng Bỉ suốt 4 tháng qua trong các chiến dịch truy quét khủng bố thì kêu gọi toàn bộ các nước thành viên EU tiến hành các biện pháp cần thiết nhằm xác định nguy cơ của những mối đe dọa khủng bố. 

Trả lời báo giới, Thủ tướng Pháp Manuel Valls cho rằng, nhu cầu cấp thiết hiện nay ở EU là siết chặt kiểm soát các đường biên giới bên ngoài khu vực này nhằm ngăn chặn các đối tượng nhập cảnh châu Âu bằng hộ chiếu giả với mưu đồ xấu. Hiện Pháp cũng đã tăng cường an ninh bằng cách triển khai thêm 1.600 cảnh sát, chủ yếu tới các khu vực vận tải như sân bay, bến xe, bến tàu; lập các chốt kiểm soát ở vùng biên giới; tạm đóng cửa biên giới với Bỉ để khoanh vùng truy lùng nghi can khủng bố. 

Chưa hết, cơ quan công tố Paris còn thông báo mở cuộc điều tra về loạt vụ đánh bom thảm khốc tại sân bay Zaventem và ga tàu điện ngầm Maelbeek ở thủ đô Brussels của Bỉ. Cuộc điều tra được giao cho Cơ quan mật vụ Pháp (DGSI), Bộ chỉ huy chống khủng bố (SDAT) và cơ quan chỉ huy cảnh sát liên khu vực của thành phố Lille (miền Bắc nước Pháp) tiến hành và được cho là phù hợp với luật pháp nước Pháp, do trong loạt vụ tấn công này đến nay có 8 người Pháp bị thương. 

Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (LHQ) ngày 23-3 cũng đã kịch liệt lên án loạt vụ đánh bom kinh hoàng ở thủ đô Brussels của Bỉ và nhấn mạnh rằng những kẻ thực hiện các vụ này sẽ phải đưa ra xét xử trước pháp luật. Một trong những biện pháp hiện thời mà Hội đồng Bảo an LHQ nhấn mạnh là các nước phải áp dụng ngay các biện pháp ngăn ngừa hoạt động cung ứng tài chính cho những kẻ khủng bố.

Nhiều hoạt động tưởng niệm các nạn nhân trong 5 vụ nổ bom ở thủ đô Brussel đã diễn ra trên khắp đất Bỉ. Ảnh: Getty Imagine

Những dấu vết mới về nghi phạm

Ngày 23-3, tức một ngày sau 5 vụ đánh bom kinh hoàng, mạng lưới giao thông ở thủ đô Brussels vẫn đang trong tình trạng ngưng trệ. Nhiều chuyến bay đã bị hủy, các tuyến đường sắt châu Âu nối với Brussels cũng bị tạm đóng băng. Sân bay quốc tế Zaventem lại một lần nữa bị báo động khi cảnh sát phát hiện túi bom thứ 3 được giấu trong sảnh sân bay nhưng chưa kịp phát nổ. 

Tờ The Guardian cho biết, Bỉ đã cho đóng cửa các tuyến ra vào thủ đô và các hệ thống phương tiện công cộng. Các chiến dịch truy quét khủng bố được tiến hành liên tục trên khắp nước Bỉ. Cuộc điều tra về những nghi phạm trong 5 vụ đánh bom thì được tiến hành khẩn trương và dần hé lộ những manh mối quan trọng. 

Cụ thể, danh tính của 3 nghi phạm trong vụ đánh bom ở sân bay Zaventem đang được xác minh. Cảnh sát Bỉ tin rằng, hai tên mặc áo đen được cho là đã đánh bom liều chết ở sân bay và bị ghi hình qua camera an ninh là anh em ruột. Chúng là Khalid và Ibrahim El Bakaoui (27 và 30 tuổi), từng bị cảnh sát bắt giữ hồi tuần trước trong một vụ bố ráp ở khu Forest-Vorst. Hai tên này được cho là mặc áo đen và mỗi tên đẩy một xe hành lý có chứa bom. 

Tờ Heavy cho biết, Khalid và Ibrahim El Bakaoui đều tự nguyện gia nhập tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) và tự kích hoạt vào khối thuốc nổ được giấu trong người cũng như trong vali. Một trong 2 tên này bị thương và được đưa đến bệnh viện cứu chữa khi cảnh sát tấn công vào một căn nhà ở Forest-Vorst do Khalid El Bakraoui đứng tên thuê... Tuy nhiên, hiện chưa rõ lý do tại sao hai tên này được thả dẫn đến việc chúng tham gia đánh bom khủng bố. 

Riêng kẻ mặc áo choàng màu trắng, đầu đội mũ đen cũng đẩy xe hành lý có chứa bom đi bên cạnh 2 tên này được cho là Najim Laachraoui. Najim Laachraoui năm nay 24 tuổi, từng đến thủ đô Paris của Pháp với nghi phạm Salah Abdeslam và tham gia loạt vụ tấn công khủng bố ở đây hồi tháng 11 năm ngoái. Cảnh sát Bỉ cũng tin rằng tên này đã thực hiện ít nhất 1 vụ đánh bom ở ga tàu điện ngầm và hiện đang lẩn trốn đâu đó trên đất Bỉ. 

Dấu vết ADN của Najim Laachraoui đã được cảnh sát tìm thấy trong cuộc đột kích tại nơi bắt giữ tên Salah Abdeslam ở thủ đô Brussels của Bỉ hồi tuần trước. Các chuyên gia giám định ADN cũng đang xét nghiệm và tìm dấu vết của tên này tại sân bay Zaventem và ga tàu điện Maalbeek.

Bên cạnh đó, nhờ vào nguồn tin do một tài xế taxi cung cấp, cảnh sát Bỉ còn lần ra một căn hộ ở Schaerbeek, phía Bắc thủ đô Brussels, nơi có cờ của tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) và nhiều bom gài đinh. Lục soát căn hộ, cảnh sát còn tìm thấy nhiều chai hóa chất có trong thành phần để chế tạo bom hóa học.

Phan Hiển