Cho đến hôm nay, sau khi đã được giải thoát khỏi bọn buôn người trở về nhà, nhưng Lường Thị Trang (chúng tôi xin phép được đổi tên), 19 tuổi, ở bản Nà Mường 2, xã Nà Mường, huyện Mộc Châu vẫn bàng hoàng. Đêm đêm, trong giấc ngủ, cô vẫn gặp những cơn ác mộng. Cũng chỉ vì nhẹ dạ, nghe lời ngon ngọt của một thanh niên cùng bản rủ đi làm ở công ty bật lửa gas Trung Quốc mà Trang đã theo hắn đến Lào Cai rồi bị dắt sang đất Trung Quốc bán cho một động mại dâm.

Trong nước mắt, Trang kể mỗi ngày cô phải tiếp khoảng 30 khách. Nếu không đồng ý thì bị chủ đánh đập dã man nên Trang cũng như nhiều cô gái Việt Nam khác đành nhắm mắt đưa chân để mong có cơ hội trở về. Cô đã 4 lần tìm cách bỏ trốn nhưng đều bị bắt lại, và mỗi lần như thế cô bị đánh nhiều hơn, phải tiếp nhiều khách hơn... Lần chạy trốn cuối cùng, Trang đã may mắn gặp được một người đàn ông Trung Quốc tốt bụng, người đó đã giúp đỡ chỉ đường cho em đến cửa khẩu để về nhà. Kẻ đã lừa Lường Thị Trang là Lò Văn Hạnh, 32 tuổi, ở cùng xã Nà Mường đã bị Công an bắt và xử lý nhưng chuỗi ngày tủi nhục ở xứ người thì không biết bao giờ Trang mới quên được.

Qua thống kê của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội (PC45), Công an tỉnh Sơn La, thời gian gần đây tội phạm mua bán người trên địa bàn tỉnh có chiều hướng gia tăng. Năm 2014, đơn vị này đã triệt phá 2 đường dây buôn người với hàng chục nạn nhân. Lực lượng Công an đã bắt giữ trên 20 vụ, trên 30 đối tượng về hành vi mua bán người, hầu hết nạn nhân là các cô gái người dân tộc thiểu số, sinh sống ở các vùng cao hẻo lánh, nhận thức, hiểu biết pháp luật còn hạn chế.

Điểm diện tội phạm buôn người ở vùng cao Tây Bắc nói chung, Sơn La nói riêng, có thể thấy đặc điểm chung của loại đối tượng này là cho đến khi bị bắt đã từng nhiều lần phạm tội. Chúng hoạt động có sự cấu kết, chỉ đạo của đầu nậu bên kia biên giới, thường là chủ các động mại dâm. Thậm chí, có đối tượng được đầu nậu ứng trước tiền để quay về nước tìm nguồn “hàng” đưa sang. Về phía các bị hại, nạn nhân chủ yếu của các vụ mua bán người này là phụ nữ dân tộc Mông, Thái có hoàn cảnh khó khăn, nhận thức hạn chế, trong độ tuổi từ 17 đến 30, có chị em đã có gia đình, có con, có trường hợp còn rất trẻ sinh năm 1996, 1997 chưa lập gia đình. Nhẹ dạ, cả tin, và cuộc sống gia đình khó khăn là điểm yếu khiến họ dễ dàng mắc bẫy những kẻ buôn người.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Sơn La đọc lệnh bắt một đối tượng phạm tội mua bán người.

Đại úy Phan Hoài Nam, điều tra viên Phòng PC45, Công an tỉnh Sơn La cho biết: “Mỗi vụ án buôn người xảy ra là từng ấy bi kịch đối với mỗi gia đình. Hầu hết các vụ án xảy ra ở xa trung tâm, người nhà nạn nhân không biết con em mình bị bán mà nghĩ đang làm ăn ở xa. Đến khi biết thì đã muộn, manh mối tìm kiếm khó khăn. Biết là nạn nhân bị bán qua biên giới nhưng không dễ giải cứu vì hầu như không có thông tin”. Đặc biệt thời gian gần đây, khi mạng xã hội vươn đến tận các bản làng vùng cao hẻo lánh, nhiều cô gái kết bạn và tin vào lời đường mật của một số đối tượng trên mạng ảo và trở thành nạn nhân của chúng.

Qua tổng kết thực tiễn ở Sơn La cho thấy, hoạt động của tội phạm buôn người có một số chiêu trò không mới nhưng số nạn nhân tiếp tục bị “sập bẫy”. Thủ đoạn phổ biến là lừa đi xin việc làm, đi bán hàng, rủ lên biên giới chơi, đặt vấn đề yêu đương, giả danh người nước ngoài, cá biệt có nơi lợi dụng tục “bắt vợ” của người Mông để lừa bán các cô gái. “Ranh giới địa bàn đối với tội phạm buôn người hầu như không có, miễn sao chúng tìm được “con mồi” là những cô gái nhẹ dạ, thiếu hiểu biết và bản lĩnh sống”, Đại úy Đào Văn Thụ, Công an huyện Vân Hồ tổng kết thêm chiêu trò của tội phạm buôn người. Các đối tượng thường lợi dụng triệt để việc nạn nhân khao khát có cuộc sống sướng hơn để vẽ ra một viễn cảnh xán lạn, hứa đưa nạn nhân đến hoặc lừa gạt dưới chiêu bài dụ dỗ đưa sang để kết hôn, thăm thân, du lịch. Sau khi bị lừa bán thì nạn nhân cũng không có điều kiện liên lạc lại với gia đình.

Đại tá Chu Huy Dân, Trưởng phòng PC45, Công an tỉnh Sơn La - người đã trực tiếp tham gia thụ lý và giải cứu nhiều cô gái là nạn nhân các vụ buôn người chia sẻ, để ngăn chặn tội phạm này, bên cạnh các biện pháp nghiệp vụ Công an, phải phát huy hiệu quả công tác tuyên truyền. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân nói chung, các cô gái nói riêng chính là cách thức hữu hiệu nhất để phòng ngừa hoạt động phạm tội buôn người. Đại tá Dân cũng đề xuất nên duy trì và các phiên xét xử lưu động, công khai tội phạm buôn người ở vùng cao. Các tổ xã hội như Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên phải về từng bản làng, từng trường học tuyên truyền, chỉ ra những thủ đoạn của bọn buôn người để người dân nâng cao ý thức cảnh giác.

Minh Phong