Tìm hiểu nguyên nhân của tình trạng trên cho thấy, đa số người dân trên địa bàn sống bằng nghề nông, thu nhập chủ yếu trông vào nương rẫy nên đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, công việc không ổn định, phần lớn là lao động phổ thông, thu nhập thấp, trình độ hiểu biết về pháp luật của người dân còn hạn chế.

Một trong những địa bàn có nhiều người xuất cảnh trái phép là xã Tân Xuân, huyện Vân Hồ. Đây là xã biên giới, có 10 bản với trên 5.000 nhân khẩu, đời sống kinh tế của người dân còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí của một số bản vùng cao còn hạn chế. Tính đến nay toàn xã có 35 trường hợp xuất cảnh trái phép ra nước ngoài. Nhiều gia đình có người thân xuất cảnh trái phép ở đây rơi vào tình trạng khóc dở, mếu dở vì cuộc sống sung sướng chưa thấy đâu mà ngày trở về của con em, người thân họ ngày càng trở nên xa vời.

Như gia đình bà Mùa Thị Pàng, trú tại bản Láy. Chưa có cái tết nào ảm đạm, buồn bã như Tết Đinh Dậu 2017 này. Đứa con gái út của bà mới 19 tuổi nghe theo lời dụ dỗ đã theo kẻ xấu xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc với mong muốn có cuộc sống giàu sang.

Bà Pàng chia sẻ: “Con gái tôi đi khỏi nhà từ tháng 6 đến giờ, tết đến nhìn nhà người ta ăn tết tôi tủi thân lắm, tôi nhớ con gái của tôi mà không có tin tức gì về nó cả. Bây giờ tôi chỉ mong Công an và chính quyền xã giúp cho gia đình tôi có thể đưa được cháu về nhà”.

Hay như gia đình anh Lò Văn Quân, chị Lò Thị Hương ở bản Phiêng Cành (xã Tân Lập, huyện Mộc Châu) nghe theo bạn bè rủ rê đã xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc làm công nhân nửa năm. Sau 5 lần chuyển công ty với thời gian làm việc một ngày từ 11 đến 12 tiếng đồng hồ, khó khăn lắm, vợ chồng anh Quân mới về được đến nhà với số tiền công ít ỏi vì đã bị môi giới chiếm đoạt hết.

Lực lượng Công an tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành các quy định về xuất nhập cảnh.

Đại tá Phạm Văn Trực, Trưởng Công an huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La cho biết: Hoạt động xuất cảnh trái phép ra nước ngoài không chỉ tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người lao động, mà còn là nguy cơ phát sinh nhiều loại tội phạm như: mua bán người, ma túy, gián tiếp tiếp tay cho tàu cá của các nước khác vào vùng biển của ta để khai thác hải sản trái phép...

Trước tình hình trên, Công an các huyện trên địa bàn tỉnh Sơn La đã phối hợp với các lực lượng chức năng đẩy mạnh tuyên truyền cho người dân nắm và hiểu những thủ đoạn của các đối tượng, đặc biệt là tuyên truyền cho mọi tầng lớp nhân dân hiểu rằng không dễ dàng có cuộc sống sung sướng ở nơi đất khách. Tuy nhiên, tình hình người dân xuất cảnh trái phép ra nước ngoài ở Sơn La vẫn có chiều hướng diễn biến phức tạp và việc giải quyết tình trạng này đang gặp rất nhiều khó khăn.

Thượng úy Vũ Minh Nam, cán bộ Công an huyện Vân Hồ cho biết: “Khó khăn nhất là công tác quản lý cư trú, do địa bàn rộng vùng sâu vùng xa đi lại rất khó khăn, đặc biệt ở các bản giáp biên giới,  hiểu biết pháp luật của người dân còn rất hạn. Hơn nữa, để tổ chức tuyên truyền thì chúng tôi gặp nhiều vấn đề trong ngôn ngữ giao tiếp”.

Còn ông Hà Văn Thuyền, Phó chủ tịch UBND xã Tân Xuân, huyện Vân Hồ cho biết: Trước mắt, cấp ủy chính quyền địa phương đã có chủ trương tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục để nâng cao nhận thức cho bà về vấn đề này, chỉ đạo các cơ quan chức năng như Công an xã phối hợp với Bộ đội biên phòng và Ban chỉ huy Quân sự xã, cùng với Công an huyện tăng cường bám nắm địa bàn tìm để phát hiện, răn đe, xử lí các đối tượng có biểu hiện vi phạm”

Đã có không ít cuộc tuyên truyền về hệ lụy của việc xuất cảnh trái phép ra nước ngoài, thế nhưng nhiều người dân vẫn bất chấp những rủi ro để ra đi mong được đổi đời. Và trên thực tế, đã có nhiều người bị đe dọa đến sức khỏe, tính mạng khi dấn thân vào canh bạc mà phần thua thiệt thì họ nắm chắc trong tay.

Minh Phong