Xích lô tự tạo trên đường làng.

Chúng tôi đến phường Việt Hưng, quận Long Biên, Hà Nội, một nơi đang có tốc độ đô thị hoá cao và thực sự giật mình khi biết vào thời gian cao điểm về xây dựng, ở đây có khoảng 40 chiếc xe "tành tạch" (người dân ở đây thường gọi loại xe này là vậy) lưu hành. Khỏi phải nói người dân hứng chịu thứ âm thanh ầm ĩ từ chiếc xe này phát ra. Năm 2003, Việt Hưng có trên 100 ngôi nhà được xây mới, xích lô gắn máy kéo ùn ùn về làng để chở vật liệu. Đêm hôm khuya khoắt hay những giờ trẻ em đi học, những chiếc xe này gây tiếng ồn, bụi và làm ách tắc giao thông.

Ngồi ở quán nước một lát, tôi thấy hàng chục chuyến xe chất đầy nguyên vật liệu ra vào. Gặp ổ gà, đá, sỏi từ trên xe cứ thế rơi xuống đường. Có ngày họ chở được vài chục chuyến, kiếm được trăm nghìn như không. Tiếp cận mãi, tôi cũng gặp được chàng thanh niên tên Tuy, quê ở Duy Tiên, Hà Nam lên phường Việt Hưng thuê nhà.

 

Thấy nhu cầu đô thị hóa ở đây phát triển nhanh, Tuy đã mua lại chiếc xích lô máy của một người trong phường (người này chuyên về Nam Định mua xe đem lên Hà Nội bán). Chạy một tháng cần mẫn, kiếm được vài ba triệu, thế là anh tiếp tục đầu tư thêm chiếc nữa. Biết tôi có ý định mua lại chiếc xe đó, Tuy "hét"  4 triệu đồng. Tuy bảo, ở đây có ai chế tạo được chiếc xe này đâu, phải về tận xưởng ở Nam Định mới mua được.

 

Ngắm nghía chiếc xe chất đầy cát của Tuy, tôi thấy nó thật đơn giản. Ngoài bộ máy mang nhãn hiệu Jialing của Trung Quốc, còn lại phanh, thùng (từ xe lam cũ làm lại), nhíp giảm xóc đều đã cũ gỉ. Tuy bảo:  "Riêng chiếc máy này mua đã 1,4 triệu ở ‘chợ trời’, còn bộ giảm xóc của em cũng hơn 100 nghìn đấy".

 

Theo đồng chí Đàm Đình Lừ, Trưởng Công an phường Việt Hưng, chất lượng của những chiếc xe "tành tạch" này cũng thật "trời ơi". Ngoài bộ máy có giá trị nhất (mua máy của xe máy Trung Quốc, hoặc của xe Win 100, xe 50, 67 cũ), còn lại bình xăng, thùng xe, vành... chủ yếu mua đồ sắt vụn về hàn xì lại. Nguy hiểm nhất phải kể đến bình xăng tự tạo, chúng là đồ phế thải, khi được hàn xì, quét sơn trông bóng nhoáng, nhưng nguy cơ rò rỉ, cháy nổ luôn tiềm ẩn. Việc xuất hiện nhiều chiếc xe "tành tạch" này khiến một số đối tượng "đạo chích" hớn hở ra mặt, vì đa số máy của loại xe này đều mua lại của bọn chúng.

 

Nguy hiểm khó lường

 

Một chiếc xích lô gắn máy đơn giản như xe của anh Tuy mà chở hơn 1 tấn vật liệu xây dựng. Liệu ai dám chắc loại xe đó không gây ra hiểm họa? Theo Nghị định 13 của Chính phủ, những loại xe không được cấp phép đăng ký, xe tự tạo, xe không được kiểm định thì không được phép lưu hành. Khi Việt Hưng còn là xã, vấn đề quản lý loại xe này gặp nhiều khó khăn. Từ khi thành lập quận mới, mỗi cuộc họp với các tổ trưởng tổ dân phố, Bí thư Đảng ủy phường đều đưa ra vấn đề này để tìm biện pháp cấm lưu hành. Nhưng do nhu cầu xây dựng của địa phương, nếu không có lực lượng xe "tành tạch" thì tiến độ bị chậm. Nếu cấm, sẽ ảnh hưởng đến miếng cơm manh áo của người dân.

 

Trước tình thế đó, ngay từ đầu năm 2004, UBND và Công an phường Việt Hưng đã tổ chức cho 22 gia đình có xe xích lô máy ký cam kết không được vận chuyển vào giờ cao điểm; không được chạy quá 21h; không được để rơi vãi nguyên vật liệu ra đường. Nhưng khi chúng tôi đi thực tế, tình trạng rơi vãi nguyên vật liệu vẫn tái diễn. Trong khi đó, cán bộ, chiến sĩ Công an phường chỉ có 10 đồng chí, lực lượng Cảnh sát trật tự chuyên trách chưa có, nên công tác kiểm tra, kiểm soát vẫn còn hạn chế.

 

Đồng chí Lừ cho biết: "Từ trước đến nay, chất lượng an toàn của loại xe này chưa được ai kiểm định. Nếu làm triệt để, loại xe này là phải tịch thu hết". Nhiều người dân khi được gọi lên phường cũng thừa nhận vi phạm, nhưng vẫn làm lơ. Tới đây, chủ trương của Công an phường sẽ đề xuất với cấp trên ra quy định cấm loại xe này lưu hành. Trong khi các ngành, các cấp đang thực hiện mọi biện pháp để hạn chế tai nạn giao thông, thì ở một số xã, phường Hà Nội, một bộ phận người dân vẫn thiếu ý thức chấp hành luật lệ ATGT.

 

Nhằm đảm bảo an toàn tính mạng cho mỗi người, tình trạng xe xích lô tự tạo không đảm bảo chất lượng an toàn đang lưu hành ở các ngõ ngách thôn quê phải có biện pháp ngăn cấm triệt để. Có thế, chủ trương của Chính phủ mới được người dân nghiêm chỉnh chấp hành

Trần Hằng