Mặc dù đánh giá cao năng lực của chủ đầu tư TKV song Bộ TN&MT tỏ ra lo ngại về chất lượng thiết bị của các nhà thầu Trung Quốc. Thực tế, sau 9 năm, nhiều thiết bị, đặc biệt là các thiết bị xử lí môi trường tại các dự án này đã xuống cấp, tuổi thọ không đảm bảo. 

Trong quá trình sản xuất, dự án Tân Rai đã để xảy ra 3 lần sự cố môi trường, trong khi dự án Nhân Cơ là 4 lần. Hiện nay, dự án Tân Rai đã xây dựng xong hồ chứa bùn đỏ khoang số 3 và đang triển khai xây dựng khoang số 4 nhưng chậm nghiệm thu, bàn giao. 

Để đảm bảo môi trường, Bộ TN&MT đề nghị Bộ Công Thương hướng dẫn chủ đầu tư thiết kế, xây dựng thêm các hồ chứa bùn đỏ, đồng thời yêu cầu nhà máy Nhân Cơ nhanh chóng khắc phục sự cố lún, sạt ở gần khoang hồ bùn đỏ số 1 và 2. 

Ngoài ra, Bộ cũng đề nghị Sở TN&MT Đắk Nông giám sát việc khắc phục sự cố; đồng thời tiến hành quan trắc môi trường nước xung quanh khu vực nhà máy, đặc biệt là các cửa xả thải.

Theo Bộ TN&MT, tổng trữ lượng bô xít của Việt Nam vào khoảng 9,2 tỉ tấn, tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Nam. Hai dự án Tân Rai và Nhân Cơ có tổng vốn đầu tư khoảng 32.000 tỷ đồng, có công suất mỗi nhà máy 650.000 tấn alumin/năm. 

Bộ TN&MT đã cấp phép cho TKV thăm dò, khai thác với số tiền cấp quyền khai thác khoáng sản tại Tân Rai là 297,4 tỉ đồng, Nhân Cơ là 345,5 tỉ đồng. Đáng nói là, trong quá trình triển khai, cả hai dự án này đều liên tục đội vốn. 

Đối với dự án Tân Rai, năm 2006, TKV phê duyệt tổng đầu tư là 7.787 tỉ đồng, nhưng đến năm 2013 đã phải điều chỉnh lên 15.414 tỉ đồng. Đối với nhà máy Tân Rai, năm 2007, tổng đầu tư được phê duyệt là 3.285 tỉ đồng, đến năm 2014, nhà máy đã phải điều chỉnh tăng vốn lên 16.821 tỉ đồng. 

Khánh Vy